Etiyopya, sivillerden ‘bölgeden kaçıp kendilerini kurtarmalarını’ istedi

Etiyopyalı mülteciler Tigray'daki çatışmalardan kaçarak dün Sudan'ın doğusundaki Kassala eyaletine ulaştı. (Reuters)

Etiyopya ordusu, dün (Pazar) Tigray Halk Kurtuluş Cephesi’ni (TPLF) Tigray’ın başkenti Mekelle kentine ve yerel yönetimin karargahına kapsamlı bir acımasız saldırı düzenlemekle tehdit ederek sivillerden bölgeden kaçıp kendilerini korumalarını istedi.
Askeri sözcü Albay Dejene Tsegaye, resmi radyo yaptığı açıklamada, "Sonraki aşama, operasyonun belirleyici kısmı olan Tigray'ın başkenti Mekelle'yi tanklarla çevrelemek ve dağlık alanlarda savaşı bitirerek tarlalara doğru ilerlemek” ifadelerini kullandı.  AFP haber ajansına göre Tsegaye, nüfusu yarım milyonu aşan Mekelle’deki sivilleri "Kendinizi kurtarın" diye uyararak, “Size verilen talimatlar, kendinizi bu bölgeden uzaklaştırmanız için. Bundan sonra merhamet söz konusu olmayacak" dedi.
Öte yandan, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) lideri Debarsion Gebramikail’in Reuters haber ajansına yer alan açıklamasında, Hükümet güçleri bölgeyi ele geçirmeden önce, bölgedeki güçlerinin güney cephesinde Etiyopya hükümet güçlerine karşı mücadelelerinde kararlı bir şekilde ilerlediğini ve bölgenin kuzeyindeki Adigrat kasabası çevresinde bu güçlerle çatıştığını söyledi. 
Etiyopya ve Afrika Boynuzu Uzmanı Muhammed Hamid Cuma, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Etiyopya güçlerinin bölgedeki tarihi en-Necaşi köyünün yakınında bulunan eski şehirlerin kontrolünü ele geçirmeyi başardığını bildirdi. Mekelle'nin işgalinin an meselesi olduğunu belirten Cuma, "Tigraylıların şehirleri terk etmeleri durumunun hesaplarında olmadığı veya belki de buna tam olarak hazırlıklı olmadıkları anlaşılıyor. Ya da doğrudan savaşı kaybedeceklerini bilerek bir gerilla savaşı yapmaya karar verdiler" dedi.
Mekelle'nin düşüşünün Etiyopya'da olayların dramatik bir şekilde ilerlemesinin başlangıcı olacağını ifade eden Cuma, "TPLF’nin bölgenin coğrafyasından yararlanarak ve Eritre limanlarını Etiyopya'ya bağlayan yolu kullanarak bir gerilla savaşı başlatması muhtemel" diye konuştu. Cuma açıklamasında, bölgedeki savaşçıların Eritre sınırına yakın bir yerde faaliyet göstermeye ve saldırılarını oradan başlatmaya mecbur kalacağını ifade etti. Bu ihtimalin yanı sıra Cuma, kendisine karşı başlatılan savaşın arkasında olmakla suçladıkları Eritre Cumhurbaşkanı Isaias Afewerki’yi devirmeyi amaçlayan büyük bir kampanya başlatmak için  Eritre’deki muhalefetle bir işbirliği içinde olacakları yönündeki beklentisini dile getirdi.
TPLF’nin gerilla savaşı yürütmeleri halinde "zor bir durumla" karşılaşacağını düşünen Cuma şu ifadeleri kullandı:
"Çünkü Mengistu Haile Mariam hükümetine karşı başlattıkları savaş sırasında Eritre veya Sudan'dan aldıkları destekten artık yoksunlar. Destekleri olmamasının yanı sıra, Tigray'ın durumu komutanlarının beklentilerini karşılamıyor. Çünkü savaşçı nesil artık yaşlandı ve çoğu savaşı bıraktı.”
Afrika Boynuzu uzmanlarından Abdulmunim Ebu İdris, savaş alanlarından alınan bilgileri "çelişkili" olarak nitelendirerek, Tigray tarafından gelen bilgilerin Etiyopya ordusunun ilerlemesinin yalanlandığını belirtti. Çatışmanın bir gerilla savaşına dönüşeceğini dile getiren Ebu İdris, Cuma’nın bölgenin karşı karşıya kalabileceği destek sorunu değerlendirmesine katıldı. Ebu İdris, Etiyopya ordusunun Hamra ve May Hadra şeridini kontrol ederek Sudan üzerinden ikmal hattını etkisiz hale getirdiğini belirtti.
Ebu İdris, Tigray’ın uzun bir gerilla savaşı için yeterli techizat sağlama gücü hakkında şüphelerini dile getirdi. Ayrıca İdris, TPLF’nin Mekelli savaşını kaybederlerse, sonuç ne olursa olsun bölgenin engebeli coğrafyasından yararlanarak uzun bir mücadeleye gireceklerini vurguladı.
Sudan'da ise Sudan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Muhammed Osman el-Hüseyin, ülkenin doğusunda konuşlanan güçleri ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, “Ordunun Etiyopya'da olup bitenleri sınırlarına komşu olduğu için takip ettiğini" bildirdi. Ancak Hüseyin, Sudan'ın rolünün sınırları korumak ve Sudan'ın güvenliğini tehdit eden her şeyi önlemekle sınırlı olduğunu vurguladı. Sudan resmi haber ajansına göre Hüseyin açıklamasında, Sudan'ın Etiyopya'daki çatışmanın taraflarından hiçbirinin yanında olmayacağını söyledi. Ayrıca, sınırların mültecilere kapatılmayacağını belirten Hüseyin, "Ancak sınırları iki tarafın güçlerinden herhangi birini almak için açmayacağız" dedi.
Yerel basında çıkan haberlere göre Tigray'daki çatışmalardan kaçan mültecilerin sayısı 40 bini aşarken bölgeye mülteci akını devam etti. Birleşmiş Milletler’in (BM) raporuna göre mülteci sayısının yaklaşık 200 bine ulaşması bekleniyor. Ayrıca rapora göre, zorlu insani koşullarla karşı karşıya kalan mültecilere insani yardım sağlamak için hızlı ve kitlesel bir şekilde müdahale edilmezse bu durum Sudan üzerinde büyük bir ekonomik baskı oluşturacak.
Geçen yıl Nobel Barış Ödülü'nü kazanan Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, 4 Kasım’da Tigray’ın kuzeyini kontrol eden ve hükümeti devirmeyi amaçlayan Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'ne karşı bir askeri kampanya başlattı.
Bölgedeki iletişim sorunu çatışmanın iki tarafından gelen bilgilerin doğrulanmasını zorlaştırıyor. Ancak raporlar yüzlerce insanın öldürüldüğünü ve on binlerce kişinin Sudan'a göç ettiğini kaydetti. Hükümete ait haber kaynakları, ordunun Mekelli'nin yaklaşık 117 km kuzeyinde yer alan Aksum ve Adigrat da dahil olmak üzere Tigray'deki çok sayıda şehri kontrolü altına aldığını duyurdu.
Etiyopya'daki olağanüstü durumu doğrulayan hükümet kaynakları, "Savunma güçlerinin, Adigrat'tan Mekelle'ye giden yolda bulunan Idaga Hamus şehrinin kontrolünü ele geçirdiğini, savunma güçlerinin şu anda son harekat hedefi olan Mekelli şehrine doğru ilerlediğini" bildirdi.
TPLF Cumartesi günü, Etiyopya güçleri tarafından Adigrat kasabasına yönelik başlatılan yoğun bombardıman sırasında sivillerin öldürüldüğünü bildirdi. Ancak hükümet, sivilleri hedef almadığına dair ısrar etti.
Abiy Ahmed, önümüzdeki günlerde 3 eski cumhurbaşkanını bölgeye özel elçi olarak göndermeyi planlayan Afrika Birliği (AfB) de dahil olmak üzere tüm uluslararası barış çağrılarını reddederken, ABD ve Birleşmiş Milletler yaklaşan bir insani felaket konusunda uyarıda bulundu. Abiy Ahmed hükümeti, TPLF'yi "suç oluşturan yönetim" olarak değerlendirerek, müzakere yerine askeri savaşı kazanmayı seçti.
Savaş yüzlerce ve belki de binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden olurken,30 binden fazla mültecinin de komşu Sudan'a sığınmasına neden oldu. Ayrıca isyancılar, komşu Amhara bölgesine ve sınırı geçerek Eritre'ye roket fırlattı. Afrika ve Avrupa ülkeleri ateşkes çağrısı yaptı. Ancak Abiy Ahmed şu ana kadar ateşkesi reddetti.