Avrupa Parlamentosu'nun kınadığı Cezayir'de öfke hakim

İhlaller arasında medyanın susturulması ve halk hareketi aktivistlerinin hapsedilmesi bulunuyor.

Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun yönetimi, özgürlükleri ve medyayı kısıtlamakla suçlanıyor. (Reuters)
Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun yönetimi, özgürlükleri ve medyayı kısıtlamakla suçlanıyor. (Reuters)
TT

Avrupa Parlamentosu'nun kınadığı Cezayir'de öfke hakim

Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun yönetimi, özgürlükleri ve medyayı kısıtlamakla suçlanıyor. (Reuters)
Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun yönetimi, özgürlükleri ve medyayı kısıtlamakla suçlanıyor. (Reuters)

Cezayir'de hükümet yanlısı partiler, Avrupa Parlamentosu'nun halk hareketi aktivistlerinin hapse atılması ve medyacıların sıkıştırılması gibi ‘Cezayir'deki ihlalleri’ kınayan listesine tepki gösterdiler.
Çoğunluktaki Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLN) tarafından dün yapılan açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Avrupa Parlamentosu'nun Cezayir'in içişlerine bariz bir müdahale teşkil edecek şekilde, Cezayir'deki insan haklarıyla ilgili liste çıkarması memnuniyetsizlikle karşılandı. Bu liste, aynı kurumun 28 Kasım 2019 tarihinde yayınladığı listenin tam bir kopyasıdır. Nitekim söz konusu liste de egemenliklerine el sürmeye çalışan küstah seslere en iyi cevabı veren Cezayirlilerin içişlerine yönelik bir müdahaleydi. Cevap ise 12 Aralık 2019’ta düzenlenen, özgür halk iradesiyle sonuçlanan ve dosttan önce düşmanın şahitlik ettiği cumhurbaşkanlığı seçimlerine güçlü katılımla verildi.”
Eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika ve Başbakanı Abdulaziz Cerrad gibi FLN’nin önde gelen iismlerinden olan Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun, cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından FLN ile ilişiğini kestiğini  açıklamıştı. Halk hareketi patlak verdiğinde milyonlarca gösterici, eski iki genel sekreter de dahil olmak üzere liderlerinin çoğunun yolsuzluk suçlamasıyla hapse atıldığı FLN’nin kapatılmasını talep etmişti.
Parlamentodaki ikinci siyasi güç olan Demokratik Ulusal Birlik’ten (RND) şu açıklama yapıldı:
“Söz konusu listede yanlış ve yanlış iddialar bulunuyor. Avrupa Parlamentosu'na aynı zamanda yörüngesinde seyreden ve devrimci Cezayir'e karşı nefretini paylaşan tüm borazanlara, yenilenme ve değişim yolunda olduğumuzu, Cezayir'in halkının çıkarlarına uygun gördüğü kararları tam egemenlik ve bağımsızlıkla aldığını hatırlatıyoruz. Bu kararlar arasında insan hakları ve özgürlüklerinin geliştirilmesi ve korunmasına katkıda bulunanlar da var.
Yolsuzluk suçlamasıyla cezaevinde bulunan eski Başbakan Ahmed Uyahya’nın partisi RND, söz konusu listenin ‘kışkırtıcı olduğunu, Cezayirlilerin içişlerine yönelik Avrupa  müdahalesi sayıldığını’ söyledi.
Tebbun’un politikalarına sadık Yeni Nesil Partisi Başkanı Sufyan Ceylani de listenin “Cezayirlilerin onurunu lekelediğini, Cezayir’i bir manda olarak görme girişimi sayıldığını” belirtti. Ceylani sözlerinin devamında “Tüm vatanseverlerin egemenliğimizi savunması gerekiyor. Değişime evet, kaosa hayır” ifadelerini kullandı. Hareket içindeki aktivistlere karşı çıktığının bir göstergesi olarak da “Daha önceki açıklamalarına göre, yabancı gündeme hizmet etmek için ülke içindeki istikrara darbe vurmayı istiyorlar” dedi.
Milletvekillerinin perşembe günü gerçekleştirilen oturumda oyladığı söz konusu bağlayıcı olmayan listede; 2019 yazından bu yana barışçıl harekete, sendika aktivistlerine ve gazetecilere yönelik siyasi tutuklamalar ve keyfi gözaltılarda artışın adil yargılanma konusundaki temel haklarına aykırı oluşu, genellikle ulusal güvenliğe karşı yabancı güçlerle komplo kurmakla suçlanan bağımsız medyaya sansür, sorgulama ve ağır cezaların uygulanması ve bunların Buteflika hükümetinin resmen sona ermesine rağmen devam etmesi gibi ihlaller yer alıyor. Kovid-19 salgınıyla mücadelede getirilen güvenlik kısıtlamalarının hükümetin kontrollerini sıkılaştırdığı, yetkililerin bu kısıtlamaları sivil alanı daha fazla kısıtlamak, barışçıl muhalefeti sınırlamak ve ifade özgürlüğünü engellemek için kullandığına da değiniliyor. İktidardaki yetkilileri sosyal medyada eleştirdikleri için tutuklanan bazı aktivistlerin isimlerine yer verilen listede aynı zamanda Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü (RSF) muhabiri gazeteci Halid Dararni'nin hapsedilmesine dikkat çekiliyor. Dararni, ‘kalabalığı tahrik etme’ ve ‘ulusal birliği tehdit’ suçlarından temyiz mahkemesi tarafından iki yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Cezayir Hükümet Sözcüsü Ammar Balhimer, geçen yıl çıkartılan benzer bir listeye verdiği cevapta “listenin Cezayir’e pusu kuran, kaosa ve karışıklığa sebebiyet vermek isteyen parlamenterlerin maskesini düşürdüğünü ancak bu planların farkında olan Cezayir’in bu kişilerle mücadele etmeye kararlı olduğunu” vurgulamıştı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.