ABD’nin gündeminde İran’dan gelebilecek tehditlerin engellenmesi var

Bağdat’ın merkezindeki Yeşil Bölge’de yer alan ABD Büyükelçiliği’ne pazar günü gerçekleşen saldırıda çevredeki binalar zarar gördü. (CENTCOM)

ABD yönetimi, Irak’ın başkenti Bağdat’taki Yeşil Bölge’de yer alan büyükelçilik binasının katyuşa füzeleriyle hedef alınmasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun, İran sınırları dışındaki operasyonlarının beyni kabul edilen Kasım Süleymani’nin ABD hava saldırısında öldürülüşünün birinci yıl dönümünün yaklaşmasıyla önlem alma planlarına başladı. Gerginliği tırmandırma girişimlerini engellemek amacıyla İran’ı caydırma seçeneklerini yeniden gündeme getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump önceki gün Florida’da bulunan Mar-a-Lago tesislerine hareket etmeden önce Twitter hesabından paylaştığı mesajda, Tahran’ı Amerikalılara karşı saldırı düzenlememesi uyarısında bulundu. Irak’taki Amerikalılara saldırı düzenlenmesi halinde ‘İran’ı sorumlu tutacağını’ belirten Trump mesajında şunları söyledi:
“Bağdat’taki büyükelçiliğimiz pazar günü çok sayıda füzeyle vuruldu. Tahmin edin bu roketler nereden geldi? İran'dan. Irak'taki Amerikalılara yönelik saldırılar olacağı söylentileri duyuyoruz. İran'a bir dost tavsiyesi; eğer bir Amerikalı ölürse bundan İran'ı sorumlu tutarım. Bu konuda iyi düşünün.”
Trump’ın mesajı, ABD yönetimindeki şahin kanattakilerin İran’ın tırmanışını görüşmek amacıyla düzenlediği toplantının hemen ardından geldi. Reuters’ın ABD yönetiminde Ulusal Güvenlik’ten sorumlu üst düzey bir yetkiliden aktardığı habere göre Beyaz Saray’da gerçekleşen toplantıda pazar günü ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği’ne yapılan saldırı ele alındı. Yetkili, Başkan Trump’a sunulmak üzere, Irak’taki ABD’li diplomatlara ve askerlere yönelik her türlü saldırıyı caydırmak amacıyla birkaç seçenek üzerinde uzlaşı sağlandığını bildirdi.
Reuters’a konuşan yetkili, söz konusu toplantıya ABD Savunma Bakan Vekili Christopher Miller, Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Robert O'Brien’ın katıldığı bilgisini verdi.
Toplantıda üzerinde uzlaşıya varılan seçeneklerin içeriği hakkında veya bu seçenekler arasında askeri operasyonun olup olmadığına ilişkin bilgi vermekten kaçınan ABD’li yetkili, ‘seçeneklerin’ yakın zamanda Başkan Trump’a sunulacağını söyledi. Yetkili, kararlaştırılan tüm seçeneklerin ‘gerilimi tırmandırıcı bir özelliğe sahip olmaması için hazırlandığını ve daha fazla saldırılara karşı caydırıcı olacağını’ vurguladı.
Ancak ABD’li bir diğer yetkili ise pazar günkü saldırıda Irak’taki ABD’li askerlerden hiçbirinin yaralanmadığını, yaklaşık 21 füze fırlatıldığını ve bazılarının binalara isabet ettiğini aktardı.
ABD yönetimindeki üst düzey yetkili, “Beyaz Saray’daki toplantının amacı, Irak'taki İranlıları ve Şii milisleri personelimize saldırı düzenlemekten caydırmak için Başkan’a sunabileceğimiz doğru seçenekleri hazırlamaktı” dedi.
Irak ordusu ve ABD Büyükelçiliği, pazar günü elçiliğe yapılan saldırıdan en az 8 füzenin başkent Bağdat’taki yüksek korunaklı Yeşil Bölge’ye düştüğünü bildirdi. AFP’de yer alan haberde, Ortadoğu’daki ABD Kuvvetleri Komutanlığı’nın ise ‘İran destekli milislerin neredeyse kesin olarak 21 füze fırlatmasını’ ve ‘bu saldırıdan açık bir şekilde sivil ölümlerden sakınmamasını’ kınadı.
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, saldırıdan Tahran’ı sorumlu tutarken bölgedeki komutanlık tarafından yayınlanan açıklamada, “Füze saldırısı, neredeyse kesin olarak İran’ın desteklediği bir isyancı grup tarafından gerçekleştirildi. ABD, İran destekli bu haydut milislerin eylemi sonucu herhangi bir ABD’linin ölümünden İran’ı sorumlu tutacak” ifadelerine yer verildi.
İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif de dün Twitter hesabından paylaştığı mesajda, Trump’ı “İran’ı itham etmek için değersiz bir fotoğraf” kullanmakla suçladı. Trump'ın önceki “ABD Başkanı Barack Obama'nın yeniden seçimleri kazanmak için İran'la bir savaş başlatacağına” dair iddialarda bulunduğu eski mesajlarının ekran görüntüsünü paylaşan Zarif, mesajında Trump’a hitaben “Yurt dışındaki vatandaşlarını riske atarak, dikkatleri ülkendeki feci başarısızlıklardan uzaklaştıramazsın” diye yazdı.
Reuters’ın aktardığına göre Zarif paylaştığı başka bir mesajında da şu ifadeleri kullandı:
“ABD geçen sefer kitle imha silahlarıyla ilgili iftiraları sebebiyle bölgemizi mahvetti. 7 trilyon doları boşa harcadı ve (ABD’nin 2003’te liderlik ettiği Irak Savaşı’na atıfla) 58 bin 976 Amerikalının ölümüne sebep oldu. Trump, çıkış yolundayken yapacağı herhangi bir maceranın sorumluluğunu tamamen üstlenecektir.”
Reuters, geçen ayın ortalarında yetkili ABD’li kaynaklara dayandırdığı bir haberinde, Trump’ın birkaç danışmanı ve kıdemli yetkililerle yaptığı görüşmede İran'ın Natanz'daki en önemli nükleer tesisini havadan vurmak konusunda ne gibi seçenekleri bulunduğunu öğrenmek istediğini öne sürmüştü. New York Times da (NYT) ABD’li bir yetkilinin ifadelerine yer verdiği bir haberde, danışmanların daha kapsamlı bir saldırıya kapı aralayacak olması sebebiyle böyle bir saldırıyı uygulamaması konusunda Trump’ı ikna ettiğini yazdı. Gazeteye konuşan yetkili, “Seçenekleri istedi. Ona senaryoları verdim ve en nihayetinde devam etmeme kararı aldı”dedi.
ABD donanmasından bu haftanın başında yapılan resmi açıklamaya göre 154 adet Tomahawk ve seyir füzesi ile Özel Kuvvetler’den 66 asker taşıyan USS Georgia nükleer denizaltısı, İran tehditlerini caydırmak ve seyrüsefer güvenliğini güvence altına almak için Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Arap Körfezi’ne giriş yaptı.
Tahran’ın Fahrizade suikastı sonrasında Tel Aviv’i tehdit etmesinin ardından, İran’a karşı güç gösterisinde bulunan İsrail de benzer bir adım atarak Akdeniz’deki askeri denizaltısını Süveyş Kanalı üzerinden Arap Körfezi’ne gönderdi.
Bu ay, daha önce ABD’nin nükleer silah taşıma kapasiteli ağır bombardıman uçağı 2 adet B-52 Basra Körfezi üzerinde uçuş gerçekleştirirken ABD uçak gemisi USS Nimitz de kasım sonlarında Körfez sularına geri dönmüştü.