Tarık eş-Şami
Başkanlık sonrası dönem, Oval Ofis'i işgal eden başkanlar için genellikle kolay bir görev haline gelir. Çünkü bazıları on binlerce dolar değerinde konuşma yapıyor, başkanlık anılarını yazıyor, kütüphaneler inşa edebiliyor ya da insani amaçlar benimsiyor. Ancak Beyaz Saray'dan bir ay sonra ayrılacak olan Başkan Donald Trump, hiçbir zaman geleneksel bir politikacı olmadı. Bu nedenle muhtemelen modern dönemde diğer başkanların yapmadığı bir şey yapacak. Peki, 20 Ocak'ta Beyaz Saray'dan ayrıldıktan sonra Trump'ı hangi roller bekliyor? Karakterine en yakın roller nelerdir?
Çeşitli yollar
Trump'ın Beyaz Saray'dan ayrıldığı günden itibaren izleyebileceği birden fazla yolu var. Ancak yenilgiyi reddetmesi ve seçimde sahtekarlık yapıldığına ilişkin iddiaları teyit etme konusundaki ısrarı, onu, özellikle de görevden ayrıldıktan sonra başkan olarak sahip olduğu önemi korumaya itecek. Bu amaca ulaşmak için çeşitli yollara sahip: 2024'te tekrar başkanlık seçimlerine aday olmak, bu yarış için adaylara verdiği destekle Cumhuriyetçi başkan seçilmesine katkı sağlamak, televizyonda ve internette etkili bir medya varlığıyla yetinmek, çatışma ve sürprizleriyle başkanlık anılarını yazmak ya da Trump markasını ayakta tutmak için emlak projelerini yönetmeye geri dönmek.
Ancak Trump, New York'ta birden fazla adli tehditle karşılaştığı ve bunların nerede sona ereceğini bilmediği için onu bu rollerden uzaklaşmaya zorlayan birçok engelle de karşılaşabilir. Önümüzdeki birkaç ay veya yıllar içinde siyasi zorluklar veya sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalırsa emekli olabilir.
2024 seçimlerine adaylık
Eski Cumhuriyetçi Başkan George W. Bush 20 Ocak 2009'da iktidardan ayrıldığında, en sevdiği hobisi olan resim yapmaya yönelerek sakin bir hayatın tadını çıkarmayı tercih etti. Ancak şu anki Cumhuriyetçi Başkan Trump sakinliği ve en sevdiği hobi olan golf oynamayı tercih etmeyecek. Çünkü tartışmalara konu olmak için kalabalıkları toplayıp heyecanlandırmaya devam etmesi bekleniyor. ABD Başkanı olmadan önce de yaptığı şey tam olarak buydu.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Cumhuriyetçi strateji uzmanları, Trump'ın adaylığını koysa da koymasa da 2024'te başkanlık seçimlerine aday olma olasılığını canlı tutacağını söylüyor. Çünkü Trump'ın 2024 kampanyası, siyasi sermayesini korumanın ve sahaya inmesini sağlayacak fon temin etmenin en kolay yoludur. Geçtiğimiz Kasım seçimlerinden sonraki bir ayda 170 milyon dolar toplanmıştı.
Ayrıca Trump’ın başkanlık seçimlerine yeniden aday olması, ABD Başkanı’nın yardımcılarının ve arkadaşlarının çoğunun yararına olan bir durum. Trump, 2015 yılında başkanlık kampanyasını başlattığından beri, Cumhuriyetçi Parti'de siyaset dışında kalan birkaç kişiyi çevresine topladı. Bu nedenle bu isimlerin öneminin devam etmesi gelecekteki yeni bir başkanlık kampanyası ile bağlantılı.
İkinci Cleveland
Trump’ın, Joe Biden göreve geldiği gün, yeni başkandan rol çalmak ve henüz Başkan olarak tanımadığı ve muhtemelen yemin törenine katılmayacağı muzaffer rakibini rahatsız etmek amacıyla 2024 seçim kampanyasını açıklanması konusundaki tahminlerin gerçeğe dönüşmesi şaşırtıcı olmayacaktır. Ayrıca Trump’ın, davranışının geleneksel başkanlık veya Amerikan görgü kurallarını ihlal edip etmediğini umursamayacağı düşünülüyor.
Bununla birlikte Cumhuriyetçiler adaylık olasılığının yüzde 70 ile 80 arasında olduğunu söylese de Trump’ın 2024 kampanyasının duyurusu kesin değil. Trump'ın gerçek hedefi, ülkedeki siyaset ve medyanın ilgisinin odağı olmaya devam etmek. Ancak Trump bunu yaparsa, ABD tarihinde Grover Cleveland'dan sonra Beyaz Saray'dan ayrılıp dört yıl sonra tekrar aday olan ikinci başkan olacak. 1885 yılında ABD Başkanlığı görevini devralan Cleveland, daha sonra 1893 yılında seçimleri tekrar kazandı.
ABD Anayasası’na göre hiç kimse iki defadan fazla başkan seçilemez. Ancak anayasada bunun için şartlar ve iki başkanlık döneminin birbirini takip etmesi gerekip gerekmediğine dair bir gösterge yok.
Cumhuriyetçilerin lideri
Trump, bir noktada veya herhangi bir nedenle, 2024 başkanlık seçimi adaylığından geri adım atsa bile, Önümüzdeki seçimlerde başka bir adayı destekleyerek Cumhuriyetçi Parti üzerindeki kontrolünü teyit eden benzer bir rol oynayabilir.
Bu algı, Trump'ın kendisine oy veren yaklaşık 72 milyon seçmeni dört yıl sonra onu destekleyen adayı desteklemeye ikna etme kabiliyetine dayanıyor. Bunun doğal sonucunun da Cumhuriyetçi partinin lideri olması. Kitlesel turlarına devam ederse, geçtiğimiz birkaç gün içinde etkisine karşıt işaretler görünmüş olsa da parti ve liderlerini yönlendirmek için Twitter silahını kullanmaya devam edebilir.
Ancak başka bir kesim ise Trump’ın bunu ancak kendisi yerine oğullarından birinin aday gösterilmesi halinde yapabileceğine inanıyor. Daha önce kızı Ivanka’nın ABD başkanlığına adaylığını koyması durumunda yenilmesinin zor olacağını söylerken bu yönde bir arzusu olduğunu gizlememişti. Böylece gelecek yüzyıllar boyunca her başkanlık seçiminde sosyal medya platformlarında ‘Trump’ isminin göründüğü propagandaların yayılmasını sürdürmüş olur.
Medya patronu
Başkan Trump, televizyona yabancı bir sima değil. Uzun yıllardır muhafazakâr destekçileri arasında geniş bir kitleye sahip oldu. Trump’ın uzun bir süre yüksek reytinge ulaştırdığı reality şov programı Çırak’ın (The Apprentice) sunuculuğunu yapmış olması başkanlıktan sonraki arzusunun ya kendi kanalını açarak ya da hâlihazırda yerleşik bir muhafazakâr televizyon ağıyla işbirliği yaparak medyaya dâhil olmak olduğuna dair beklentilere neden oldu.
Başkan Trump'ın destekçileri, hayran kitlesiyle sürekli iletişim kurma ihtiyacının farkında olduğunu düşünüyor. Bunu yapmanın en iyi yolu, güçlü bir medya platformunda bulunmaktır. Trump bu alanda olmaya karar verirse popülaritesi göz önüne alındığında Fox News doğru bir seçim olacak gibi görünüyor. Yine de, ‘NewsMax’ ve ‘One American News’ gibi Fox'a rakip olan muhafazakâr sağcı TV ağlarının propagandasını yapmaya çalıştı. Sorunlu borçlarla karşı karşıya olduğu göz önüne alındığında, seçiminin nihayetinde kâr faktörüne tabi olması muhtemeldir. New York Times, geçtiğimiz Ekim ayında şirket borcunun yaklaşık 400 milyon dolar olduğunu ve bu borcun yaklaşık dörtte üçünün önümüzdeki dört yıl içinde ödenmesi gerektiğini açıkladı.
Ancak yanıtlanması gereken en zor sorulardan biri, Trump konusundaki siyasi anlaşmazlıkların, medya sermayesinin önemli bir parçası olan markasına ne ölçüde zarar verdiğidir. Uzmanlar, dâhil olduğu siyasi çatışmanın olumsuz bir etkisi olmasından endişe duyuyor.
Başkanlık anılarını yazmak
Trump'ın yenilgisine ve Amerikan ulusunda neden olduğu bölünmüşlüğe rağmen Cumhuriyetçi Parti'de derin bir iz bırakacağından kimsenin şüphesi yok. Yine de bir daha adaylığını koymasa bile ülkedeki en popüler Cumhuriyetçidir. Başkanlık anılarını yazmaya, siyasi savaşlarının ayrıntılarını açığa çıkarmaya, Kongre'de izole edilmeye çalışılması, Rusya ile suç ortaklığı suçlaması ve diğer tartışmalı konulardan bahsetmesi geniş bir yayılım sağlayacak, daha büyük tepkiler ve medya savaşlarına neden olacaktır. Hem onu siyasi arenada tutacak hem de bu siyasi anıların ABD ve dünya çapında dağıtılması, Trump’a ihtiyaç duyabileceği milyonlarda doları sağlayacaktır.
Bu anıların yayınlanması, ister 2024'te bir sonraki seçimlere aday olunması, ister Amerikan medya sahnesinde yer alması olsun, başkanlık sonrası için diğer planlarıyla çelişmiyor. Aksine, diğer faktörlere ek olarak yeni bir güç faktörü olabilir.
İş dünyasına dönüş
Bir fıstık çiftliğine sahip olan Jimmy Carter ve petrol çıkarları olan Bush ailesi gibi bazı eski ABD başkanlarının iktidara gelmeden önce dahil oldukları kendi işleri vardı. Ancak, Donald Trump'ın dört yıl önce Beyaz Saray'a getirdiği karmaşık ticari çıkarlar ağının bir emsali yoktu. Bazıları bu ağın onu birçok eleştiri okunun hedefine koyacağına inanıyor. Önümüzdeki ay ofisten ayrıldığında, muhtemelen aile işlerinin yüzü olmak için geri dönecektir. Bu, yerli ve yabancı emlak anlaşmalarına geri dönmesi anlamına geliyor.
The New York Times gazetesi tarafından açıklanan vergi dosyasına göre, yüz milyonlarca borca sahip olduğu ve adı ABD’deki tartışmalı politikalarla bağlantılı olduğu için Amerikan gazetelerinin Trump'ın eski Yönetim Kurulu Başkanı Barbara Rees gibi çevresindekilere yakın kişilerden alıntı yaparak, Trump'ın görevinden ayrıldıktan sonra Hindistan, Çin, Türkiye ve diğer ülkelerde gayrimenkul projelerini tamamlamayı düşünmesi bekleniyor.
Bu, Trump'ın görev süresi boyunca aile şirketini yürütmekten sorumlu olan oğullarının söyledikleriyle örtüşüyor. Oğlu Donald Trump Jr. geçtiğimiz yıl bir Hint gazetesine ‘siyasetten sonra kesinlikle Hindistan ve diğer pazarlara bakacaklarını’ açıklamıştı.
Kanuni savaşlara girmek
Ancak Başkan Trump, görevden ayrılır ayrılmaz meşgul olmasına neden olabilecek bir dizi yasal sorunla karşı karşıya kalacağı için, işler önümüzdeki aylarda istediği gibi gitmeyebilir. Trump'ın grubunda bazı soruşturmalar çoktan başladı. Manhattan Bölge Savcısı, Trump'ın kendisiyle daha önce ilişkileri olduğunu söyleyen iki kadının susturulması için meblağlar ödediğine dair bir soruşturma başlattı. Başkan, defalarca reddettiği ve soruşturmaları siyasi amaçlı olarak nitelendirdi.
Ayrıca, iki kadının ayrı ayrı açtığı iki cinsel saldırı iddiasıyla ilgili diğer hakaret davalarıyla da karşı karşıya. Trump, bu suçlamaları reddetti. Başkanın yeğeni Mary Trump, kendisi ve iki aile üyesine yönelik dolandırıcılık ve komplo suçlamasıyla dava açtı.
Emeklilik
Trump'ın başkanlıktan ayrıldıktan sonra emekli olması, kişiliğinin doğası, kişisel mizacı ve 74 yaşın üzerinde olmasına rağmen şu ana kadar sağlıklı bir milyarder olması göz önüne alındığında en az gerçekçi olasılık olabilir. Ancak, diğer seçenekleri uygulayamazsa veya ileri yaşı nedeniyle ortaya çıkabilecek sağlık problemleri yüzünden emeklilik, masadaki son seçenek olmaya devam etmektedir.
Ne olursa olsun emekli olmaya karar verse de vermese de, her halükarda görevden ayrılır ayrılmaz emekli başkanlık maaşı ve birçok başka ayrıcalıklar alacak. 1958'de başkanlık makamının itibarını korumak için çıkarılan Eski Başkanlar Kanunu, son rakamlara göre 2017'de 207 bin dolardan fazla yıllık emekli maaşı da dahil olmak üzere olanaklar sağlıyor.
Eski başkanlar ayrıca başkanların Gizli Servis Güvenlik Hizmetinden ömür boyu korumanın yanı sıra sağlık yardımları ve diğer seyahat ve çalışan harcamalarından da yararlanır. Böylece Trump günlerini hayır faaliyetlerinde geçirebilir. Önceki tüm başkanlar gibi seminerlerde ve önemli forumlarda ücretli konuşmalar yaparak banka dengesini güçlendirebilir ve boş zamanlarını Florida'da golf oynayarak doldurabilir.
Trump’ın izi kalacak
Ancak Başkan Trump'a yakın birçok insan, sessiz bir yaşamı, hayatının çoğunu ilgi odağında geçirmiş bir adam için olası bir senaryo olarak görmüyor. Bu nedenle bir karakter olarak kaybolması pek olası değil. Ancak ticari ve politik markası ABD'de ve dünyada güçlü bir şekilde var olmaya devam edecek. Buna rağmen geçtiğimiz Ekim ayındaki seçim turu sırasında, başkanlık seçimini kaybederse, panik ve acı hissedip ülkeyi terk etmek zorunda kalabileceğini söylemişti.
