İran Hint Okyanusu’nda milli füzeleri ile deniz tatbikatı gerçekleştirdi

İran, milli füzeleri ile gerçekleştirdiği deniz tatbikatı sırasında belirsiz bir yerden balistik füze fırlatıldı (AFP)
İran, milli füzeleri ile gerçekleştirdiği deniz tatbikatı sırasında belirsiz bir yerden balistik füze fırlatıldı (AFP)
TT

İran Hint Okyanusu’nda milli füzeleri ile deniz tatbikatı gerçekleştirdi

İran, milli füzeleri ile gerçekleştirdiği deniz tatbikatı sırasında belirsiz bir yerden balistik füze fırlatıldı (AFP)
İran, milli füzeleri ile gerçekleştirdiği deniz tatbikatı sırasında belirsiz bir yerden balistik füze fırlatıldı (AFP)

İran, dün, Hint Okyanusu'nda milli füzeleri ile gerçekleştirdiği deniz tatbikatına devam etti. Tahran, tatbikatta kullandığı balistik füzelerin bin 800 km derinliğindeki hedefleri vurma başarısını duyurdu. Avrupa ülkeleri, iki gün önce, İran'ın uranyum metal üretimi üzerine çalışma yapacağına dair açıklamasını kınamış ve nükleer anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerinden daha fazla geri çekilme teşkil edecek adımlara devam etmeme çağrısında bulunmuştu.
AFP’nin aktardığına göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) internet sitesinde, dün, Hint Okyanusu'nda gerçekleştirilen tatbikatta temsili düşman hedeflerini vurmak için balistik füzelerin kullanıldığını duyurdu. DMO medya birimi Sepah News’te yayınlanan bir açıklamada, "farklı sınıftaki füzelerin" temsili düşman gemilerini "hedef aldığı" ve onları bin 800 km uzaktan imha ettiği belirtildi.
Sepah News’ten yapılan açıklamada deniz tatbikatların ülkenin merkez bölgesinde yapıldığı ve temsili düşman hedeflerinin "Hint Okyanusu'nun kuzeyinde" vurulduğu aktarıldı. İran Devlet Televizyonu’nun web sitesinde yayınlanan görüntülerde, Kebir Çölü’nden en az iki roketin atıldığı ve denizdeki bir hedefi vurduğu görüldü.
Tatbikatın ikinci gününde İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri, İran Devrim Muhafızları Genel Komutanı General Hüseyin Selami ve İran Devrim Muhafızları'nın hava gücünü yöneten Emir Ali Hacızade hazır bulundu.
Sepah News'in aktardığına göre Selami, "Savunma politikaları ve stratejilerindeki en önemli hedeflerimizden biri uzun menzilli balistik füzeler kullanan uçak gemileri ve savaş gemileri de dahil düşman gemilerini hedef alabilmektir" dedi.
Sepah News'in aktardığına göre denizdeki hedefleri vurmak için füzelerin kullanıldığını söyleyen Bakıri, ”Düşmanlardan herhangi biri milli çıkarlarımıza, deniz ticaret yollarımıza ve topraklarımıza yönelik kötü niyetli olduğunu gösterirse, onları füzelerimizle yok edeceğimizi belirtiriz. Kimseye saldırma gibi bir hedefimiz yok ancak ülkemizin hedef alınması halinde sert karşılık veririz" diye konuştu.
Öte yandan DMO, "Büyük Peygamber 15" adıyla gerçekleştirilen askeri tatbikatta balistik füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) geniş çaplı bir askeri tatbikat başlatmıştı. DMO’dan yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Tatbikatta, İHA’lar füze savunma sistemlerini hedef almak için kullanılmış ve Zulfikar, Zelzal ve Dezful gibi "yeni nesil" balistik füzeler fırlatılmıştır. Füzeler "ayrı savaş başlıkları ile donatılmış ve havadan yönlendirilebilecek özellikte tasarlanmıştır. Ayrıca düşmanın füze savunma sistemlerine de nüfuz edebilir.”
DMO tarafından yürütülen füze tatbikatları, İran silahlı kuvvetleri tarafından iki haftadan kısa bir süre içinde gerçekleştirilen üçüncü askeri eğitim oldu. Bundan önce İran Donanması tarafından Çarşamba ve Perşembe günleri Umman Körfezi'nde bir tatbikat gerçekleştirmiş, 5 ve 6 Ocak'ta ise DMO çeşitli İHA'lar ile tatbikat yürütmüştür.
Bu tatbikatlar, İran'a karşı "azami baskı" politikasını benimseyen Başkan Donald Trump'ın son günlerinde ABD ile artan gerilimin ışığında geliyor.
Tahran ve Washington arasındaki on yıllardır süren ilişkiler, Trump döneminde ek gerilime tanık oldu. İki ülke, özellikle 2020'nin başlarında Bağdat'ta İranlı General Kasım Süleymani'nin ABD hava saldırısıyla öldürülmesinden sonra, 2019 yazından bu yana iki kez doğrudan askeri çatışmanın eşiğine geldi.
ABD Başkanı seçilen Joe Biden resmi olarak bu ayın yirmisinde görevini devralacak.
Avrupalı güçler, dün, bir araştırma reaktörü için uranyuma dayalı yakıt üretmeye başlayan İran'a uyarılarda bulundu.
Reuters haber ajansının aktardığına göre Fransa, İngiltere ve Almanya, bunun 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmayla çeliştiğini belirterek, sivil çıkarları olmadığını ve tehlikeli askeri boyutlar içerdiğini vurguladı.
Söz konusu üç ülke tarafından yapılan ortak açıklamada şu ifadelere yer verildi: "İran'ı bu faaliyeti sona erdirmeye ve Ortak Kapsamlı Eylem Planı (İran nükleer anlaşması) kapsamındaki yükümlülüklerine gecikmeden tam olarak uymaya şiddetle çağırıyoruz.”
İran, 2015 yılında altı büyük güçle (Amerika Birleşik Devletleri, Fransa, İngiltere, Almanya, Rusya ve Çin) nükleer programı ile ilgili bir anlaşma imzalandı. Barışçıl olması planlanan anlaşma ile İran'ın faaliyetlerinin seviyesini düşürerek nükleer silah geliştirmeye çalışmaması hedeflendi. İran ise bunun karşılığında kendisine uygulanan ekonomik yaptırımların çoğunun kaldırılmasını talep ediyor.
Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump, ülkesini 2018 anlaşmasından çekerek İran'a yeniden ekonomik yaptırımlar uyguladı. Buna karşılık İran, 2019 itibarıyla anlaşma kapsamındaki yükümlülüklerine uymayı kademeli olarak bıraktı.
İran, Çarşamba günü, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na (UAEA), reaktörlerden biri için yakıt olarak uranyum metali üretimini ilerlettiğini bildirdi.
Fransa, İngiltere ve Almanya tarafından konuyla ilgili yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Almanya, Fransa ve İngiltere hükümetleri olarak bizler, İran'ın uranyum metali üretmeye hazırlandığını duyurması konusundaki derin kaygımızı ifade ediyoruz.”
Uranyum metali nükleer silah üretiminde de kullanılabileceğinden, bu konu hassas olarak görülüyor. İran ile nükleer dosyasıyla ilgili 2015 yılında imzalanan anlaşma "plütonyum veya uranyum minerallerinin üretimini veya bulundurulmasını" yasaklıyor.
Söz konusu anlaşmaya göre İran on yıl sonra uranyum bazlı yakıtın "az miktarda" üretimi üzerine araştırmalar başlatabilecek. Ancak bu sadece anlaşmanın diğer taraflarının rızası ile gerçekleşebilir.
İran, daha önce, nükleer anlaşmanın taraflarının yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde hızlı bir şekilde yükümlülüklerine döneceğini bildirmişti.



Çin, İran'ın çıkarlarını savunmasına desteğini teyit ediyor ve "zorbalığı" reddediyor

 Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
TT

Çin, İran'ın çıkarlarını savunmasına desteğini teyit ediyor ve "zorbalığı" reddediyor

 Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi (Reuters)

Çin, bugün Umman'da Tahran ve Washington arasındaki görüşmelerle eş zamanlı olarak yaptığı açıklamada, İran'ın çıkarlarını savunmasına ve "tek taraflı zorbalığa" karşı çıkmasına verdiği desteği yineledi.

Çin Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan açıklamada, Pekin'in "İran'ın egemenliğini, güvenliğini, ulusal onurunu, meşru haklarını ve çıkarlarını korumasını desteklediği" ve "tek taraflı zorbalığa karşı olduğu" belirtildi.

Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Miao Diu ve İranlı mevkidaşı Kazım Garibabadi dün Pekin'de bir araya geldi. Diplomatlar görüşmede ikili ilişkiler ve İran'daki iç durumu değerlendirdi.


Berlin havaalanı, buzlanma nedeniyle bugün de kapalı kalacak

Berlin havaalanının içinden, (Arşiv-Reuters)
Berlin havaalanının içinden, (Arşiv-Reuters)
TT

Berlin havaalanı, buzlanma nedeniyle bugün de kapalı kalacak

Berlin havaalanının içinden, (Arşiv-Reuters)
Berlin havaalanının içinden, (Arşiv-Reuters)

Alman Basın Ajansı’na (DPA) göre Berlin havaalanı sözcüsü, buzlanma nedeniyle havaalanının bugün de kapalı kalacağını ve hava trafiğinin yeniden ne zaman başlayacağının belirsiz olduğunu belirtti.

Dün, havaalanını kaplayan kar ve kara buz nedeniyle havayolları uçuşlarını ertelemek veya iptal etmek zorunda kaldı.

Havalimanının internet sitesinde şu ifade yer alıyordu: "Hava koşulları nedeniyle şu anda kalkış veya iniş mümkün değildir."

Kara buz, sıcaklıklar düştüğünde yüzeylerde oluşan ince, şeffaf bir buz tabakasıdır. Havalimanlarında kara buz, uçakların pistte kaymasına, kalkış ve inişlerin askıya alınmasına veya iptal edilmesine yol açabileceği için önemli bir tehlike oluşturmaktadır.


Maskat’ta ikinci tur görüşmeler… Arakçi’den ön hazırlık planı

İran müzakere heyetinin başkanı Abbas Arakçi’nin ABD Temsilcisi Steve Witkoff ile yapılacak görüşmeler için Maskat’taki müzakere merkezine gelişi, (İran Dışişleri Bakanlığı)
İran müzakere heyetinin başkanı Abbas Arakçi’nin ABD Temsilcisi Steve Witkoff ile yapılacak görüşmeler için Maskat’taki müzakere merkezine gelişi, (İran Dışişleri Bakanlığı)
TT

Maskat’ta ikinci tur görüşmeler… Arakçi’den ön hazırlık planı

İran müzakere heyetinin başkanı Abbas Arakçi’nin ABD Temsilcisi Steve Witkoff ile yapılacak görüşmeler için Maskat’taki müzakere merkezine gelişi, (İran Dışişleri Bakanlığı)
İran müzakere heyetinin başkanı Abbas Arakçi’nin ABD Temsilcisi Steve Witkoff ile yapılacak görüşmeler için Maskat’taki müzakere merkezine gelişi, (İran Dışişleri Bakanlığı)

Maskat’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff arasında yürütülen nükleer müzakereler, İran-Umman istişarelerinin ardından başladı. İran medyasına göre bu istişareler, müzakere mekanizması ve ele alınacak dosyaların çerçevesini belirledi.

Görüşmeler öncesinde konuşan Arakçi, İran’ın ABD’den gelebilecek “aşırı talepler ya da maceracı adımlar” karşısında kendini savunmaya hazır olduğunu söyledi. Arakçi, ülkesinin “ulusal çıkarları güvence altına almak için diplomasi temelli bir yaklaşım” izleyeceğini vurgulayarak, diplomatik seçeneğin egemenlik ve ulusal güvenliğin tam anlamıyla savunulmasıyla çelişmediğini ifade etti.

Arakçi’nin bu açıklamaları, Maskat’ta Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi ile yaptığı toplantı öncesinde geldi. Umman, Tahran ile Washington arasında arabuluculuk rolünü üstleniyor.

Arakçi, Steve Wittkopf ile görüşmelerin başlamasından önce Ummanlı mevkidaşı Badr Al Busaidi ile bir araya geldi (İran Dışişleri Bakanlığı)Arakçi, Steve Wittkopf ile görüşmelerin başlamasından önce Ummanlı mevkidaşı Badr Al Busaidi ile bir araya geldi (İran Dışişleri Bakanlığı)

Arakçi, İran’ın her türlü tehdide karşı “tam hazırlık içinde” olduğunu belirtirken, ABD Başkanı Donald Trump da Tahran’a karşı askeri seçeneği dışlamadığını ima etti.

Müzakere sürecini ilerletmeye yönelik plan

İran hükümetinin resmî internet sitesinde yer alan bilgilere göre Arakçi, Ummanlı mevkidaşıyla yaptığı ilk görüşmede, İran-ABD ilişkilerindeki mevcut koşulların yönetilmesi ve müzakere sürecinin ilerletilmesini amaçlayan bir ön hazırlık planı sundu.

Planın, el-Busaidi tarafından Witkoff’a iletildiği ve “ABD heyetinin planı dakikalar içinde incelemeyi tamamladığı” belirtildi.

Müzakerelerin ilk turunda taraflar, ev sahibi ülke Umman’ın katılımıyla düzenlenen oturumda görüş ve değerlendirmelerini sundu.

Belirlenen takvime göre Arakçi ve beraberindeki heyet, Maskat saatiyle 13.30’da ABD tarafıyla yapılacak ikinci tur görüşmeler için müzakere merkezine geçti.

Şarku'l Avsat'ın AP'den aktardığına göre ABD tarafında, Amerikalı müzakerecilere ait bir konvoy Maskat Uluslararası Havalimanı yakınlarındaki bir saraya giriş yaptı, araçlardan birinde ABD bayrağı bulunuyordu.

Witkoff’a, Başkan Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner’in de eşlik ettiği belirtildi. Kushner son dönemde Gazze ve Abu Dabi’de yürütülen uluslararası temaslara ilişkin siyasi girişimlerde yer almıştı. ABD heyeti Maskat görüşmeleri öncesinde bölgesel tur kapsamında Abu Dabi’den Katar’a geçti.

Wall Street Journal ise bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, heyette ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper’ın da yer alacağını aktardı. Savunma yetkililerinin üst düzey diplomatik görüşmelere katılımı alışılmış olmasa da Trump’ın başkanlığı döneminde benzer örnekler yaşandı.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt dün yaptığı açıklamada, Trump’ın bir anlaşmaya varılıp varılamayacağını görmek istediğini, ancak aynı zamanda uyarıda bulunduğunu belirtti. Leavitt, “Bu müzakereler sürerken İran rejimine şunu hatırlatmak isterim: Başkanın, dünyanın tarihindeki en güçlü ordunun başkomutanı olarak, diplomasinin ötesinde de birçok seçeneği var” ifadelerini kullandı.

Trump ise İran’a atıfla, “Müzakere ediyorlar. Bizi vurmak istemiyorlar. Oraya doğru ilerleyen büyük bir filomuz var” ifadesini kullandı. Trump, anlaşma sağlanmaması halinde “kötü şeylerin” yaşanabileceği uyarısında bulunarak Tahran üzerindeki baskıyı artırdı.

Taraflar, İsrail’in geçen haziran ayında İran’a karşı 12 gün süren savaşının ardından kesintiye uğrayan müzakere sürecinden aylar sonra yeniden Umman’da bir araya geliyor. ABD, söz konusu savaş sırasında İran’ın nükleer tesislerini vurmuş; bu saldırıların, uranyum zenginleştirmede kullanılan çok sayıda santrifüjü tahrip ettiği değerlendiriliyor.

İsrail saldırıları ayrıca İran’ın hava savunma sistemlerini ve balistik füze cephaneliğinin bazı bölümlerini hedef almıştı.

ABD’li yetkililer, Dışişleri Bakanı Marco Rubio da dahil olmak üzere, İran yönetiminin 1979 devriminden bu yana en zayıf dönemini yaşadığını savunuyor. Geçen ay İran’da patlak veren geniş çaplı protestolar, 86 yaşındaki Dini Lider Ali Hamaney yönetimi için en ciddi meydan okuma olarak değerlendiriliyor. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu binlerce kişinin öldüğü, on binlercesinin gözaltına alındığı bildiriliyor.

Trump, başlangıçta protestoculara yönelik baskılar nedeniyle askeri müdahale tehdidinde bulunmuş ve göstericilere “yardım yolda” mesajı vermişti. Ancak son günlerde söylemini, Batı’nın nükleer silah üretmeyi amaçladığını düşündüğü İran nükleer programının sınırlandırılmasına odakladı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, çarşamba günü yayımlanan bir radyo röportajında Trump’ın “tüm seçenekleri açık tutacağını”, önceliğin askeri olmayan yöntemler olacağını, ancak başka bir seçenek kalmazsa askeri yola başvurabileceğini ifade etti.

 "Air 9" filosuna ait bir savaş uçağı filosu, 8 Ocak 2026'da Pasifik Okyanusu'ndaki Nimitz sınıfı uçak gemisi "Abraham Lincoln" üzerinde uçuyor (ABD Ordusu)"Air 9" filosuna ait bir savaş uçağı filosu, 8 Ocak 2026'da Pasifik Okyanusu'ndaki Nimitz sınıfı uçak gemisi "Abraham Lincoln" üzerinde uçuyor (ABD Ordusu)

Bölgede “Abraham Lincoln” uçak gemisinin ve diğer savaş gemilerinin varlığıyla ABD, hava ve deniz askeri varlığını artırmış durumda. Buna karşılık bölge ülkeleri, olası bir saldırının tüm bölgeyi etkileyebilecek geniş çaplı bir savaşı tetiklemesinden endişe ediyor.

Bu kaygılar, ABD güçlerinin “Lincoln” yakınlarında bir İran insansız hava aracını (İHA) düşürmesi ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ABD bayraklı bir gemiyi durdurmaya çalışmasının ardından daha da arttı.

Analistler, Washington’un şu anda bir saldırı düzenleme kapasitesine sahip olduğunu, ancak bu tür saldırıların İran’ın davranışlarını değiştirme ya da rejimi zayıflatma konusunda ne kadar etkili olacağının belirsiz olduğunu belirtiyor.

İran’ın resmî Mehr Haber Ajansı, Maskat görüşmelerinin Washington’un “ne kadar gerçekçi olduğunu test eden bir sınav” niteliği taşıdığını yazdı. Ajans, müzakere konusunun yalnızca nükleer dosya olduğunu, savunma kapasitesi ya da bölgesel dosyaların gündeme getirilmesinin diplomatik süreci baltalayacağını vurguladı.

Ajans ayrıca ne aşırı iyimserlik ne de peşin bir karamsarlıkla yaklaşılması gerektiğini, görüşmelerin tarafların güç dengesi içinde anlaşmazlıkları yönetme kapasitesini test ettiğini kaydetti.

Atlantik Konseyi’nden araştırmacı Alissa Pavia ise Trump’ın İran’ı artan siyasi ve askeri baskıyla nükleer tavizlere zorlamayı hedeflediğini söyledi. Pavia’ya göre, ekonomik krizler, vekâlet savaşları ve iç karışıklıklar nedeniyle zayıflayan İran’ın durumu, Trump tarafından yeni bir nükleer anlaşma için fırsat olarak görülüyor.

Sınırlı detaylar

Görüşmeler öncesinde müzakerenin kapsamı, niteliği ve katılımcıları netlik kazanmazken, Umman sınırlarında güvenlik önlemleri artırıldı.

Bir adam, yetkililerin "casus yuvası" olarak adlandırdığı Tahran'daki ABD büyükelçiliğinin dış duvarlarına çizilmiş, Özgürlük Heykeli'nin meşale tutan kolunun kırıldığını gösteren bir duvar resminin önünden geçiyor (AFP).Bir adam, yetkililerin "casus yuvası" olarak adlandırdığı Tahran'daki ABD büyükelçiliğinin dış duvarlarına çizilmiş, Özgürlük Heykeli'nin meşale tutan kolunun kırıldığını gösteren bir duvar resminin önünden geçiyor (AFP).

İran Dini Lideri’nin danışmanı Ali Şemhani, Arakçi’ye destek vererek onu “üst düzey karar alma ve askeri istihbarat çevrelerinde güvenilir, stratejik ve yetkin bir müzakereci” olarak tanımladı.

Şemhani, İran silahlı kuvvetleri ile diplomasinin, liderliğin talimatları doğrultusunda ulusal çıkarları koruyacağını söyledi.

ABD tarafının ise İran’ın hangi koşullarda müzakereye hazır olduğu konusunda belirsizlik sürüyor. Tahran, görüşmelerin yalnızca nükleer programla sınırlı kalacağını, füze kapasitesi ya da bölgesel nüfuz konularının gündeme gelmeyeceğini vurguluyor.

Buna karşılık bazı bölgesel diplomatlar, üç yıllık zenginleştirme askıya alma ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun yurt dışına çıkarılmasını içeren bir öneri sundu. Ancak İran, programın sonlandırılmasını ya da stokların devrini reddediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise anlamlı bir anlaşmanın nükleer program, füzeler ve bölgesel davranışları kapsaması gerektiğini savunarak, anlaşmaya varılmasına dair şüphelerini dile getirdi.