Sudan’da 26 bakanlıktan oluşan parti kotalı yeni hükümet kuruldu

Başbakan Abdullah Hamduk dün Hartum'da yeni hükümetini tanıtırken (AP)

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir rejiminin devrilmesinden bu yana geçiş döneminin 26 bakanlıktan oluşan ikinci hükümetinin kurulduğunu duyurdu. Başbakan, daha fazla istişare için bir bakanlığın atamasının ertelendiğini duyurdu. Böylece yayınlanan kararnameye göre 25 bakan atandı. Nisan 2019'daki halk devriminin zaferinden bu yana bir buçuk yıl geçmesinin ardından yeni kabine açıklandı.
Yeni bakanlık pozisyonları, geçiş dönemi hükümetinin siyasi referansı Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) koalisyonu, Milli Ümmet Partisi ve barış ortakları arasında bölündü. 17 bakanlık ÖDBG koalisyonuna, 7 bakanlık silahlı mücadele hareketleri ve barış ortaklarına, iki bakanlık da askeri bileşene devredildi.
Hamduk döneminde ilk hükümetin kurulduğu anayasa belgesi, bağımsız yetkilere sahip bir hükümet kurulmasını öngörüyordu. Ancak Geçiş hükümeti ile Devrimci Cephe örgütüne bağlı silahlı hareketler arasında Cuba Anlaşması’nın imzalanması sonrasında anayasa belgesinde değişiklik yapılarak güç paylaşımı yapıldı. Bu da birkaç parti arasında dağıtılan bir partizan kotalı hükümetin kurulmasının kapısını açtı.
Başbakan Hamduk, dün 25 bakanı atayan bir kararname çıkardı. Başbakan’ın her bakanlık için 3 kişiyi aday gösteren Geçiş Dönemi Ortakları Konseyi tarafından sunulan adaylara göre belirlenmek üzere daha fazla istişare için Eğitim Bakanı'nın atanması ertelendi.
Kararnameye göre önceki kabinede Sulama ve Su Kaynakları Bakanı Yasir Abbas, Adalet Bakanı Nasreddin Abdulbari ve Vakıflar ve Din İşleri Bakanı Nasredin Muferrah görevlerinde kaldı.
Başbakan Abdullah Hamduk, önceki gün hükümetinin bakanlarını görevden aldığı bir kararname çıkardı ve yerine geçecek bakanlarla devir işlemi tamamlanıncaya kadar görevde kalmalarına karar verdi.
Eski Federal Hükümet Bakanı Yusuf Adem ed-Day Gençlik ve Spor Bakanlığına getirilirken, Halid Ömer Yusuf Bakanlar Kurulu İşleri Bakanlığına, Cibril İbrahim Muhammed Maliye ve Ekonomi Planlama Bakanlığına, İbrahim eş-Şeyh Sanayi Bakanlığına, Dışişleri Bakanlığı görevine ise Meryem Sadık el-Mehdi atandı.
Kurulduğu yıl boyunca karşılaştığı zorluklara ve engellere rağmen devrimin değerlerine sıkı sıkıya bağlı kalan önceki hükümetine övgüde bulunan Başbakan, "Çok şey başardık ve başaracak daha çok şey var" dedi.
Sudan'ın dış dünyaya açılmasını sağlayarak 30 yıllık ablukanın ardından ekonomik izolasyonunu kaldıran Başbakan Hamduk, ikinci dönemde, önceki hükümetin en önemli başarılarından biri olan Cuba Barış Anlaşması’nı imzalamayan hareketlerin anlaşmaya katılmasını sağlamayı hedefliyor.
Hamduk açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Sudan'ın teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması, hükümetin en önemli başarılarından biri olmaya devam ediyor. Ekonomik sorunları çözmek için ulusal bir vizyon üzerinde çalıştık. Ancak birçok zorlukla karşı karşıya kalmasına rağmen özgürlükleri kısıtlayan yasaları değiştirmenin yanı sıra, çalınan fonları geri alma ve merkezde ve bölgelerde geçiş yönetim yapıları oluşturma gibi adımlar atıldı.”
Yeni hükümetin ülkenin karşılaştığı ekonomik zorlukları aşacağını belirten Hamduk, ülkeyi çöküşten kurtarmak üzere kurulan yeni kabinenin uzun istişareler ve siyasi uzlaşının sonucu ortaya çıktığını ifade etti. Başbakan açıklamasının devamında şunları kaydetti:
 “Çevremizdeki birçok ülke devrimlerden sonra çöktü. Ancak benim Sudan modeli dediğim modeli sunduk. Bu da sorunlarına rağmen Sudan'ın çökmesini önledi. Ülkenin yeni hükümetin oluşumuyla ilerleyeceği konusunda hepimiz kararlı ve eminiz."
Yeni hükümete katılan güçleri krizlerle mücadelede sorumluluk üstlenmeye ve bu hafta imzalanacak kısa vadeli bir program üzerinde anlaşmaya çağıran Başbakan şu açıklamayı yaptı:
 “Geçen yılın tecrübesi bize kısa vadeli uygulanabilir bir programa odaklanmamız gerektiğini öğretti. Bu program, birleşik bir vizyon ile ekonominin iyileşmesine ve barış anlaşması projesinin tamamlanmasına katkıda bulunarak ikinci aşamasının tamamlanmasını sağlayacak. Aynı zamanda, dengeli dış ilişkiler kurulması, geçiş dönemi adaletinin sağlanması, mağdurların haklarının geri kazanılması ve devlet sisteminde reformların yapılmasına katkıda bulunacak.”
Geçiş hükümetinin iktidar yapılarının tamamlanacağını yineleyen Hamduk, “15 Şubat'ta yetkilileri atama, 25 Şubat’ın ise  komisyonlar ve yasama meclisinin oluşumunun tamamlanma tarihi olması konusunda uzlaşı sağlandı” ifadelerini kullandı. Ayrıca Hamduk, yeni hükümetin oluşumunun yeterlilik ve deneyim ilkelerinin yanı sıra, siyasi farkındalık ve dürüstlük ilkelerine dayandığını belirtti.
Yeni hükümette bakanlık sayısını 20 bakanlıktan 26 bakanlığa çıkardığını belirten Hamduk, bakanlık sayısındaki artışın, bakanlıkların ticaret, sanayi, petrol, madenler, yatırım, çalışma ve kalkınma gibi birden fazla bakanlıklara bölünmesinden kaynaklandığını ifade etti. Ayrıca bunun, ekonomide reform yapmaya ve ekonomik sorunların çözümüne katkıda bulunmak için yatırıma odaklanılmasına katkıda bulunacağını belirtti.
Ekonomik zorlukların üstesinden gelmeyi taahhüt eden Hamduk şu açıklamayı yaptı:
 “İlk olarak, Sudan'ın 70 milyar dolara ulaşan artan borçlarını ele alarak yatırımların önünü açacak, üretici sektörlerin geliştirilmesine yönelik krediler, hibeler ve yardımlar sağlanmasına katkıda bulunacak kısa bir ekonomik program hazırladık. Ayrıca program, üretiminin iki katına çıkması beklenen petrol sektöründe 300 milyon dolarlık yatırım sağlayacak.”
Sudan'ın İsrail ile normalleşme anlaşması imzalaması konusunda açıklamalarda bulunan Başbakan, bu meselede kararın yasama meclisinin vereceğine dair tutumunu yineledi. Başbakan Abdullah Hamduk açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
 “Normalleşme konusundaki tutumumuz değişmedi. Buna Yasama Konseyi karar verecek ve bu konudaki görüşü bağlayıcı olacaktır. Hükümet, din ve devlet ilişkisi meselesine çözüm bularak bu konuda uzun bir yol katetti. Din ile devlet arasındaki ilişkiyi çözebildiğimizi söyleyebiliriz. Böylelikle bu, Abdulaziz el-Hılu liderliğindeki Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey (SPLM-N) örgütü ve Abdulvahid Nur liderliğindeki Sudan Kurtuluş Hareketi (SLM/AM) ile barış anlaşmasının ikinci aşamasının tamamlanmasına katkıda bulunacak.”