İzzeddin Ebu Ayşe
Filistinli grupların Mısır'ın başkenti Kahire'de kurduğu ulusal diyaloğun sonuçları, Gazze Şeridi'ndeki Hamas hükümeti çalışanlarını şoka ve hayal kırıklığına uğrattı. Nitekim kapanış bildirgesindeki konumları belirsizdi ve dosyalar çözümsüz kaldı. Karşı karşıya kaldıkları sorunların üzerine durulması, bir sonraki milletvekili seçimleri sonuçlarına kadar ertelendi.
Hamas Hareketinin parlamento seçimlerinde kazandığı zaferin ardından 2007'de iktidara geldikten sonra atadığı hükümet çalışanları (sivil ve askeri açıdan) dosyası, en çetrefilli dosyalar arasında yer alıyor. Zirâ Filistin Otoritesi, Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın o sırada İsmail Heniyye liderliğindeki onuncu hükümeti görevden almasının ardından göreve gelmeleri sebebiyle tanımadığı bu çalışanları yasadışı sayıyor. Nitekim bu mesele, aynı zamanda önceki tüm uzlaşma anlaşmalarında tökezlemeye neden olan bir engel sayılıyor.
Onuncu madde
Hamas çalışanları dosyasındaki asıl sorun, Filistin Otoritesi’ne bağlı hükümet kurumlarına nasıl entegre edilecekleri ile ilgili. Söz konusu anlaşma sağlanması halinde birikmiş alacaklarını Gazze'yi yöneten yetkililerin ödemeleri gerekecek.
Bu çalışanlar, Filistin kurumlarının seçim sandıkları aracılığıyla yenilenmeye çalışılması ışığında, umutlarını Kahire’deki ulusal diyaloğa bağlamıştı. Ancak grupların nihai anlaşmasındaki onuncu maddede “Tüm insani, sosyal, işlevsel ve yasal yönleriyle bölünmeler; coğrafi ve siyasi ayrımcılığın tüm tezahürlerinden arınmış bir şekilde, ulusal, kapsamlı ve adil temellerde ele alınacak. Bu, oybirliği ile oluşturulan ve elde ettiği raporu kendisini yasama meclisi seçimleri sonrasındaki hükümete sevk eden başkana sunan bir komite aracılığıyla gerçekleşecek” ifadelerine yer verildi.
Nitekim Hamas çalışanları, bu maddeyi kendi haklarının kötüye kullanılması olarak değerlendirdi. Maddeyi hükümet çalışanları için tehlikeli bir tuzak olarak nitelendiren Hamaslı milletvekili Atıf Avdan, ciddi ve önemli bir davanın önceden planlı niyetlere dönüştürüldüğünü belirtti.
Görünüşe göre Hamas, kendisiyle Fetih Hareketi arasındaki tüm çözülmemiş meselelerden vazgeçmiş durumda. Nitekim bu husus, seçimlere gitme yönündeki tüm engellerin kaldırılması taahhüdünü vurgulayan Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye’nin açıklamalarında açıkça görülüyor.
Bunun Hamas’ın açık bir tavizi olduğunu ve risklerle dolu olduğunu söyleyen siyasi araştırmacı Fayiz Ebu Şemmale, bir Filistin uzlaşma hükümeti kurulduğu, Abbas bu çalışanları görev basamaklarına entegre etme fikrini reddettiği taktirde Hamas’ın nasıl davranacağını merak ettiğini belirtti.
Şemmale, “Hamas, bölgesel baskı altında olduğu için bu yönde davranmak zorunda kaldı. Ya Fetih ile anlaşmazlık noktalarını görmezden gelecekti ya da tamamen dışlanacaktı. Bu nedenle kötünün iyisini seçmesi gerekti. Haklarını garanti eden uluslararası dürtülerin ardından bu kararı aldı. Onu seçimleri bir çözüm olarak kabul etmeye iten şey de buydu” diyor.
Konuyla ilgili veriler, Fetih ile Hamas hareketleri arasında, çalışanlarının himaye edilmesini ve seçilmiş hükümetin resmi basamaklarına dahil edilmelerini garanti eden bir anlaşmanın varlığına işaret ediyor. Hamas Siyasi Büro Başkan Yardımcısı Salih el-Aruri, Gazze çalışanları dosyalarının incelenmesini denetleyecek komitenin bir parçası olduklarını ve sandıktan çıkacak hükümete dahil olduklarını doğruluyor.
Ancak Hamas’ın belirsizliklerin gölgelediği anlaşmadan çalışanlarını haberdar etmediği anlaşılıyor; ki bu, Avdan’ın açıklamalarında da kendisini gösteriyor. Nitekim “Çalışanların onaylanması için sonuçlarını Abbas'a yollayacak ve kararını uygulanması için seçilmiş hükümete gönderecek bir komiteye nasıl güvenebiliriz?” ifadelerini kullanan Avdan, niyetleri samimi olsaydı sorunun şimdi sandık başına gitmeden yıllar önce çözüleceğine vurguda bulunuyor.
Ayrılık ve erken emeklilik
Bu yöndeki niyetler samimi olduğu ve atanan komite, Hamas hükümeti çalışanları dosyası üzerinde çalışarak onları seçilmiş hükümetin basamaklarına entegre ettiği taktirde çalışanların sayıları sorun teşkil edecek. Zirâ bu çalışanların sayısı, geçici çalışma maddesine göre 10 bin ek çalışanın yanında 43 bini aşıyor. Bunlar arasında 31 bakan yardımcısı, 127 çeşitli organlarda genel müdür, 95 daire yöneticisi ve çeşitli devlet kurumlarında çalışan yaklaşık 600 bölüm yöneticisi olmak üzere üst düzey pozisyonlar da bulunuyor. Askeri tarafta ise 2015 yılında Gazze hükümeti verilerine göre en az 881 rütbeli bulunuyor.
2015 yılından bu yana, çalışanları maaşlarının yüzde 50'sini alan Hamas hükümeti, miktarın geri kalanını ise bekletiyor. Bu çalışanları kendi kurumlarına dahil etme sürecini devralacak hükümetin ise maaşları tümüyle ödemesi gerekiyor.
Bu dosyanın yerleştirme, işten ayrılma, zorunlu emekliliğe sevk ve terfilere karar verecek olan komiteye tabi olduğunu açıklayan Ebu Şemmale ise maaşların seçilmiş hükümet bütçesinden ödenmesini sağlamak için uluslararası mali desteğin gerektiğini, Hamas’ın bu konuda güvence almış olabileceğini vurguluyor.
Üstü kapalı tanıma
Aslında Fetih Hareketi, Hamas hükümeti çalışanlarını üstü kapalı bir şekilde tanıyor. Nitekim bu husus, söz konusu nihai anlaşmanın “Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki üniformalı Filistin polisi, sandık merkezleri güvenliğini sağlamaktan sorumlu olacaktır; mevcudiyeti hukuka uygun olacaktır” yazılı beşinci maddesinden de anlaşılıyor.
Nitekim Filistin Otoritesi’nin Gazze’de polisi bulunmuyor; burada Hamas’a tâbi güvenlik hizmetlerinden bahsediliyor. İki tarafın da önemli anlaşmazlıkları ortadan kaldırmaya çalıştığını belirten Ebu Şemmale ise seçimler için Hamas polisinin görevlendirilmesinin hükümet çalışanları sorununu çözmenin bir başlangıcı olduğunu vurguluyor.
Filistin Otoritesi, hem sivil hem de askeri sektördeki çalışan sayısını sevk ve zorunlu emeklilik prosedürleri yoluyla 70 binden 25 bine düşürerek bu adıma hazırlanmıştı. Gözlemciler, görevli komitenin bazı Hamas hükümeti çalışanlarını sevk ve zorunlu emekliliğe yönlendirerek entegre edilecek 14 bin kişi bırakacağını bekliyor.
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud (SONNA)
