Libya anlaşması… Başarı güvenceleri, ‘havaya uçurulma’ korkularına direniyor

Libya anlaşması… Başarı güvenceleri, ‘havaya uçurulma’ korkularına direniyor
TT

Libya anlaşması… Başarı güvenceleri, ‘havaya uçurulma’ korkularına direniyor

Libya anlaşması… Başarı güvenceleri, ‘havaya uçurulma’ korkularına direniyor

Cenevre’deki Birleşmiş Milletler (BM) sarayında, Varfalla Kabileleri Sosyal Konseyi Başkanı ve Libya Siyasi Diyalog Forumu katılımcılarından Şeyh Muhammed Bergusi ayağa kalkarak yeni Başbakan Abdulhamid Dibeybe’ye hitaben video konferans aracılığıyla “Libya halkı şu an sizden dev projeler veya uluslararası sözleşmeler istemiyor, bunun yerine gıda, güvenlik ve ilaç talep ediyor” dedi. Bergusi’nin yalın konuşması, milyonlarca vatandaşın genel olarak sona eren büyük hayallerinden uzak, belirli yaşam gereksinimlerinin hızlı bir şekilde sağlanması arzusunu yansıtıyordu. Geçici yürütme otoritesinin ilanından sonra gerçekleşen söz konusu konuşma, Libyalılar tarafından sosyal medya organlarında geniş bir şekilde yayıldı. Ancak yeni otorite, parlamentodan güven kazanmaya yönelik ilk adımlarını atmadan önce Libyalı taraflar, yeni doğan uzlaşının ‘havaya uçurularak’ engellenmeye çalışılmasından duydukları endişeleri dile getirdiler.
Söz konusu endişeler, adaylık sürecindeki ‘kaybedenler akımından’ ve mevcut yönetime bağlı isimlerin uzlaşıyı ele alma ve sanki hiçbir şey olmamış gibi abartılı bir şekilde durumu hoş karşılamalarından kaynaklanıyor. Bu durum, bazı gözlemcilerin ‘hükümet yoluna engeller koymak için gizlice gerçekleştirilebilecek ve bazılarının bu oluşuma itirazlarıyla karşılaşılabilecek hamleler’ ve ‘bölünmüş parlamentoya güven verme yavaşlığı’ hususundaki endişelerini de artırdı.
Libya’da yeni geçici otoritenin seçildiğinin ilan edilmesiyle ortaya çıkan şaşkınlığın nedenlerinden biri de yarışta başarısız olan ‘ağır’ rakipleri gibi siyasi çevrelerde ün kazanmamış isimlerin pozisyonlara getirilmesi oldu. Öyle ki Cenevre’deki forumun oturumları ‘düzenlemelere ve bloklara’ sahne olurken, Şarku’l Avsat’a konuşan bir kaynağa göre seçilen isimler, en tartışmasız ve Trablus savaşına dahil olmayanlardı. Kaynaklar, “Üç bölge arasındaki coğrafi denge dikkate alınarak, ağırlığa sahip isimler göz ardı edildi” açıklamasında bulundu.
Yeni otoriteye Musa el-Koni ve Abdullah el-Lafi üyeliğiyle, Başkanlık Konseyi Başkanı olarak seçilen Dr. Muhammed Yunus el-Menfi başkanlık ederken, Abdulhamid Dibeybe de Başbakan olarak seçildi.
Libya’nın doğusundaki Tobruk şehrindeki el-Manfa kabilesinin mensubu olan Menfi, Fransa’nın Le Havre kentinde doktora yaptı. Fayiz es-Serrac liderliğindeki Başkanlık Konseyi tarafından Libya’nın Yunanistan büyükelçisi olarak atandı. Ancak 2019 yılından sonunda Yunanistan, Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) Türkiye ile deniz sınırı anlaşması imzalaması nedeniyle Menfi’yi sınır dışı etme kararı aldı.
Silvium Araştırma Kuruluşu Başkanı Cemal Şaluf, Menfi’nin, Libya’daki Müslüman Kardeşler örgütüyle bağlantılı olduğu yönündeki iddiaların ardından “Dr. Menfi hakkındaki bilgilerime göre kendisi, Müslüman Kardeşler’e yakın bir ideolojiye ya da yaklaşıma sahip değil” açıklamasında bulundu. Şaluf, Yunanistan Büyükelçisi olarak faaliyet gösterdiği dönemde Menfi’nin, Libya Ulusal Ordusu (LUO) güçlerinin tedavilerine yardım ettiğini ve karşı tarafla da aynı şekilde, silahlı kuvvetlerle temasa geçtiğini ve onlarda iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtti.
Başbakanlık pozisyonunu üstlenen Abdulhamid Dibeybe ise ülkenin batısındaki Misrata şehrinde varlıklı bir aileye mensup bir iş adamı. Kendisi Türkiye’ye yakın bir isim. Bazı siyasetçiler, onun seçilmesini Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (UMH) bağlı İçişleri Bakanı Fethi Başağa’yı hezimete uğratarak, siyasi anlaşmazlığın aşıldığını gösterdiğini söyledi. Ancak toplam 75 oydan 39’unu alarak yarışı kazanan listesinin, Menfi’ye oy verme karşılığında Dibeybe’ye oy verenler arasındaki ittifakın sonucunda geliştiğine inananlar da var.
5 Şubat’ta İsviçre’de düzenlenen BM destekli müzakerelere katılanlar, gelecek aralık ayında yapılması planlanan parlamento ve başkanlık seçimlerinden önceki dönemi denetleyecek bir geçici otorite seçmek için oy kullandı. Başağa’nın yanı sıra Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve UMH Savunma Bakanı Salah en-Nimruş’un da aralarında bulunduğu, oylamayı kaybeden adaylar ise yeni hükümete destek açıklamaları yaptılar. Söz konusu bakanların, yeni otoriteye alan sağlamak için pozisyonlarından ayrılmaları gerekeceği biliniyor. Aynı şekilde Tobruk’taki parlamento liderliği, siyasi anlaşmaya göre Libya’nın güneyindeki Fizan bölgesine devredilecek. Dolayısıyla anlaşmazlıkların, yakın bir zamanda siyasi sahnede belireceğine inanılıyor.

Devir sürecinin önündeki engeller
Yeni otoritenin ilanıyla eş zamanlı olarak ortaya çıkan siyasi kargaşa, iktidarın Abdulhamid Dibeybe hükümetine devredilmesinin önündeki engellerle ilgili endişelere neden oldu. Libyalıların çoğu, kendilerini bir yol ayrımında görürken, yeni hükümeti de kendilerini yoksulluk ve güvenlik kaosu dalgalarından kurtaracak bir cankurtaran halatı olarak nitelendiriyor. Diğer yandan Libya’nın Arap Birliği eski temsilcisi Büyükelçi Aşur Ebu Raşid, söz konusu endişelerin önemsiz olduğu görüşünde. Raşid, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Devletin inşasının önünde engeller var. Herkes kendi güdülerine sahip. Bu normal bir durum ancak (otorite dışındaki) ideolojik veya silahlı gruplar bu yolu etkilemeyecek. Genel ulusal atmosfer, şiddetli acıların ardından bu aşamadan uluslararası fikir birliği ile desteklenerek çıkmak için sabırsızlanıyorlar.”
Bu engellerin bir kısmı, BM Genel Sekreteri’nin Libya Özel Temsilcisi ve BM Libya Destek Misyonu’nun (UNSMIL) yeni Başkanı Jan Kubis’in, Menfi ve Debibe ile geçen hafta gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinin de odak noktasıydı. Görüşmeler ayrıca, tamamen, ‘Serrac liderliğindeki eski Başkanlık Konseyi’nden, Cenevre Forumu tarafından oluşturulan otoriteye geçişin nasıl kolaylaştırılacağına’ yoğunlaştı. Ebu Raşid, bu uluslararası hamlelerle ilgili olarak, ‘ülkesini ekonomik ve ekonomik açıdan olumsuz etkileyen geçiş döneminin yakında sona ereceği’ yönündeki iyimserliğini dile getirdi. Aşur Ebu Raşid sözlerinn devamında şu ifadeleri kullandı:
“Bu gelişmenin, geçmişte bir fikir birliği olmayan krizi siyasi olarak çözme konusundaki uluslararası mutabakattan kaynaklandığına inanıyorum. Birleşik bir hükümet kurmak ve seçimler için kesin bir tarih belirlemek çok önemli. Geriye kalanlar, Libya Anayasa Komitesi’nin Mısır’ın Hurgada şehrinde anayasa taslağının hazırlanmasıyla ilgili olarak yaptığı toplantılardan kaynaklanabilecek durumlardır. “

Öncelikle uzlaşı
Siyasi Diyalog Forumu’nu yürüten UNSMIL’ın hazırladığı mekanizmaya göre Abdulhamid Dibeybe’nin hükümetini en geç 26 Şubat’ta kurarak, güven için parlamentoya sunması bekleniyor. Parlamentonun güven oyu vermemesi halinde mesele, tekrar Siyasi Diyalog Forumu üyelerine iletilecek. Birçok kişi bu hükümetin, ‘Uzlaşı İçin Libyalı İleri Gelenler Konseyi’ Başkanı Şeyh Muhammed el-Mubaşşer de dahil Libyalılar arasındaki ulusal uzlaşı çalışmalarına dahil olacağına inanıyor. Mubaşşer, yeni siyasi uzlaşı vizyonunu, ‘savaşı durdurmanın ve sonlandırmanın önemi ve herkes arasında ulusal bir uzlaşı projesi kabul etme’ meseleleri üzerine yoğunlaştırdı. Şeyh Muhammed el-Mubaşşer, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları aktardı:
“BM veya başka bir arabulucu tarafından sağlanan herhangi bir anlaşma, ülkeme fayda sağladığı ve savaşı uzaklaştırdığı sürece onun yanındayım ve onu destekliyorum. Ancak tüm ayrıntıların farkında olan ve tüm Libyalıları dikkate alan gerçekçi bir ulusal uzlaşma projesi içermesi şartıyla…”
 Mubaşşer, söz konusu geçici otoriteyi seçme süreciyle ilgili  olumsuzluklara karşı olduğunu vurguladığı açıklamasına şöyle devam etti:
“Libyalılar arasında mutabakat ve uzlaşma, ülkemizi adalet temelinde inşa ettiğimiz ve ardından bu yıl sonunda seçimlere yöneldiğimiz bu aşamayı geçmek için en önemlisi şeydi.”

Bölünmüş parlamentoya alternatif
Diğer yandan çok sayıda Libyalı, yeni otoritenin karşı karşıya olduğu asıl sorunun, Başkanlık Konseyi veya bir hükümet başkanı atanması olmadığına inanıyor. Söz konusu kesimlere göre asıl sorun, bu kurumların sahada nasıl çalıştığı, nasıl harekete geçtiği ve Trablus’taki milislerle nasıl başa çıktığıyla ilgili. Aynı şekilde Siyasi Forum dışındaki her sürece karşı olan silahlı grupların tepkisi de bu sorunlar arasında yer alıyor. Bu bağlamda Libyalı siyasetçi Süleyman el-Bayudi şu değerlendirmelerde bulundu:
“Yeni bir aşamanın başlamasıyla, fikir birliğini bozmaya, barışı inşa etmeye ve tüm iyimserliği çalmaya çabalayanlar var. Kaybedenler, şu an ulusal varlığı parçalamaya ve Cenevre sonuçlarını engellemeye çalışıyor. Projelerinde başarılı olurlarsa barış sesi yerine silahların sesi yükselecek.”
Ancak ‘Bağımsız Anayasanın ve Monarşinin Dönüşünü Etkinleştirmek için Ulusal Konferans Hazırlık Komitesi’ Başkanı Eşref Boudavara, hükümetin ve Başkanlık Konseyi’nin performans başarısının, Temsilciler Meclisi ve Yüksek Devlet Konseyi’nin, ‘işlerine müdahalesini’ reddetmeyle bağlantılı olduğunu söyledi. Boudavara açıklamasını şöyle sürdürdü:
“İki konsey, önceki hükümetlerin faaliyetlerinin başarısız olmasına neden oldu ve çalışmalarını engelledi. Aşiretçilik, bölgecilik, kotalar ve cehalet bir devlet kurmayacaktır. Libyalılar ulusal kimlik, istikrar, güvenlik, iyi bir yaşam ve zenginliklerinden faydalanmak istiyorlar. Onlara güven verin, çalışmalarına olanak sağlayın. Kendileriyle yıl sonunda randevumuz var.”
Trablus’a yönelik Nisan 2019’da başlayan savaştan bu yana doğu ve batı Libya arasında bölünmüş bir parlamentonun nasıl iyileştirileceği meselesi hükümete güven vermenin önündeki en önemli engel olarak duruyor. 105’ten fazla milletvekili, Abdulhamid Dibeybe hükümetine güven verilmesini tartışmak üzere (başkentin 80 km batısındaki) Sabratha şehrinde tüm milletvekillerini içeren birleşik bir oturum çağrısında bulunurken Temsilciler Meclis Başkanı Akile Salih de ülkenin doğusundaki Tobruk’ta bir toplantı düzenlemeye çağırdı. Milletvekili Muhammed er-Raid, yaptığı basın açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Salih’in yaptığı şey fayda sağlamayacak. Bu, ilk kez yapılmış bir oturum çağrısı değil. Daha önce üyeler toplanamamıştı. (Ülkenin batısındaki) Gadames’te olduğu gibi 127 milletvekili, bölünmüş meclisi bir araya getirmek için toplandı. Salih ayrıca 14 milletvekili ile video konferans aracılığıyla bir toplantı gerçekleştirirken bu kez 15’ten fazla milletvekili toplayabileceği hususunda meydan okuyorum. Geçerli bir parlamento oturumu yapmak için yasal yeter sayı toplam 188 milletvekilinin 96’sıdır. Katılmaya hazır 105 üyemiz var. Birkaç gün içerisinde bu sayı 120’ye ulaşacak. Hükümete güven verilmesi konusunda iyimseriz.
Ancak Temsilciler Başkan Yardımcıları Fevzi en-Numeyri ve Hamid Huma, 5+5 Ortak Askeri Komite tarafından seçilen bir şehirde toplantı düzenleme çağrısında bulundular. Siyasi Forum sonuçlarına göre milletvekillerinin, ‘yeter sayı tamamlandıktan sonra Sabratha’da bir araya gelmeleri halinde’ parlamento liderliğini Fizan’a devretmeye hazırlık olarak Salih’i görevinden almaları bekleniyor.

Büyükelçiliklerin dönüşü ve Sisi’nin konuşması
Diğer yandan Libya otoritesinin ilanından bu yana köprünün altından çok sular aktı. Bunlardan bazıları, Irak ve Mısır gibi bazı ülkelerin başkent Trablus’taki büyükelçiliklerini yeniden açma eğilimiyle temsil ediliyor. Bu durum, ülkenin bir istikrar aşamasına girdiğini gösteriyor. Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri geçen hafta Kahire’deki Arap Birliği olağanüstü bakanlar toplantısının oturum aralarında, UMH’ye bağlı Libyalı mevkidaşı Muhammed Tahir Seyyale ile görüştü. Şukri, yaptığı açıklamada, ülkesinin yakın zaman Trablus’taki büyükelçiliğini açmasının, ‘iki ülke arasındaki ikili iş birliği mekanizmalarının harekete geçirilmesine ve ilişkilerin ilerletilmesine’ katkıda bulunacağını vurguladı. Irak Dışişleri Bakanlığı da Irak’ın Trablus’taki büyükelçiliğinin yeniden açılabileceğini bildirdi. Bu bağlamda Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, Seyyale ile söz konusu mesele hakkında görüşmede bulundu.
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi olumlu atmosferi güçlendirmek için Menfi ve Debibe ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Sisi, iki Libyalı yetkiliyi, Başkanlık Konseyi ve hükümetin başkanlığını üstlendiklerinden dolayı tebrik etti. Mısır’ın ekonomik, güvenlik ve askeri düzeylerde Libya’nın çıkarlarına yönelik desteğini sürdüreceğini belirten Sisi “Yeni Libya liderliğinin seçilmesi, ‘tüm Libya devlet kurumlarının uyum içinde çalıştığı ve ulusal çıkarları her türlü düşüncenin üstünde tutarak, Libya bölünmesini sona erdirme arayışında olduğu’ yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor” değerlendirmesinde bulundu.

Güvenlik Konseyi
Uluslararası Kriz Grubu, Libya konusunda şu ana kadar ulaşılan durumların ‘kırılgan kazanımlar’ olduğunu belirtti. Grup, ‘ülkeyi seçimlere hazırlamak, devlet kurumlarını birleştirmek, siyasi ve askeri bölünmeye son vermek’ dışında hiçbir şey başarılamadığını vurguladı. ‘Paralı askerlerin ve yabancı savaşçıların ülkelerine sınır dışı edilmesi’ meselesinin de Libyalılar açısından önemli olduğu belirtildi. Yeni değişikliklerle ilgili uluslararası ve bölgesel mücadeleye uyumlu bir hareketle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da ülkesinin, önce diğer güçlerin çekilmesi halinde Libya’dan çekilmeyi düşüneceğini açıkladı.
23 Ekim’de Libya’da imzalanan ve ‘tüm yabancı savaşçıların ve paralı askerlerin  Libya’dan ayrılması için’ ateşkes anlaşmasıyla belirlenen 90 günlük süre sona erdi. BM raporuna göre Trablus savaşı sırasında Rusya merkezli ‘Wagner’ grubuna ait binlerce ‘paralı asker’ de dahil çok sayıda yabancı savaşçı grubu Libya’ya akın etti.
BMGK, ‘ateşkes anlaşmasının tam olarak uygulanmasına saygı duyulması ve tüm yabancı güçlerin ve paralı askerlerin, daha fazla gecikme olmadan Libya’dan çekilmesi’ "çağrısında bulunuyor.



Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
TT

Uluslararası Af Örgütü: Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) saldırıları savaş suçu teşkil edebilir

Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)
Sudan'ın Omdurman kentinde, çarşamba günü Sudan ordusuna teslim olan (HDK) mensupları (AFP)

luslararası Af Örgütü, Hızlı Destek Kuvvetleri'ni (HDK), Kuzey Kurdufan eyaletine bağlı el-Ubeyyid kenti ve çevresindeki yerleşim bölgeleri ile sivil tesislere insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırılar düzenlemekle suçladı. Saldırılarda 37 sivilin hayatını kaybettiği, 10 kişinin yaralandığı belirtilirken, örgüt bu saldırıların savaş suçu teşkil edebileceğini bildirdi.

Yeni insan hakları raporu, Sudan'da kıtlığın yayılmasına ilişkin uluslararası uyarıların arttığı bir dönemde yayımlandı. Dünya Gıda Programı (WFP), finansman yetersizliği nedeniyle yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını durdurmak zorunda kaldığını açıkladı.

Uluslararası Af Örgütü, yürüttüğü soruşturmanın bulgularına göre HDK tarafından geçen haziran-ağustos ayları arasında gerçekleştirilen dokuz İHA saldırısını belgelediğini bildirdi. Saldırılarda yerleşim bölgeleri, hayati öneme sahip tesisler ve sivil araçlar hedef alındı. Hedef alınan araçlardan birinin düğün davetlilerini taşıdığı belirtildi.

Örgüt, soruşturmasını 29 tanık, saldırılardan sağ kurtulanlar ve diğer kaynaklarla yapılan görüşmelerin yanı sıra uydu görüntüleri ve video kayıtlarının analizine dayandırdı. Saldırıların gerçekleştiği sırada hedef alınan noktaların çevresinde herhangi bir askerî hedef tespit edilemediğini belirten örgüt, olayların olası savaş suçları kapsamında soruşturulmasını istedi.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi de kısa süre önce yayımladığı raporda, bu yılın ilk 10 ayında İHA saldırılarında bin 630'dan fazla sivilin öldürüldüğünü açıkladı. Uluslararası kuruluşun belgelediği toplam 2 bin 230'dan fazla sivil ölümünün büyük bölümünün İHA saldırılarından kaynaklandığına dikkat çekildi. Bu veriler, söz konusu silahların kullanımındaki artışı ve siviller açısından oluşturduğu tehlikeyi ortaya koyuyor.

Bu gelişmeler, Sudan'da savaşın dördüncü yılına girmesiyle milyonlarca kişinin yaşadığı insani koşulların ağırlaştığı bir dönemde yaşanıyor. Özellikle Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde yerinden edilmenin artması, insani yardım güzergâhlarının kesintiye uğraması, uluslararası finansmanın azalması ve gıda fiyatlarının yükselmesi, insani krizin daha da derinleşeceği endişelerini artırıyor.

Yeni kıtlık bölgeleri

İnsani yardım alanında da Sudan'ın daha geniş çaplı bir gıda felaketine sürüklendiğine ilişkin uluslararası uyarılar giderek artıyor. Dünya Gıda Programı, ülkenin bazı bölgelerinde kıtlığın yaşandığını doğrularken, Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgelerinin ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu.

Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).
Savaş, milyonlarca Sudanlının yerinden edilmesine, kıtlığa ve geniş çaplı gıda krizine yol açtı (AP).

Program, çarşamba günü X platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, insani yardım finansmanındaki yetersizlik nedeniyle Sudan'da yaklaşık 900 bin kişiye yönelik acil gıda yardımını tamamen durdurmak zorunda kaldığını bildirdi.

Açıklamada, “Sudan'ın bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı doğrulandı. Darfur ve Kurdufan'da yeni açlık bölgeleri ortaya çıkıyor” denildi. Açıklamada ayrıca, çatışmaların dördüncü yılına girmesinin aileleri evlerini terk etmeye zorladığı ve gıda kaynaklarına erişimlerini kestiği belirtildi.

Özellikle mısır ve buğday başta olmak üzere tahıl fiyatlarının sürekli yükselmesi, açlık krizini daha da ağırlaştırıyor. Yaz tarım sezonunda üretimin düşmesi beklenirken, çatışma bölgelerinden uzaktaki bazı yerlerde dahi kış tarım sezonunun aksadığına ilişkin işaretler bulunuyor.

İnsani yardım kuruluşlarının tahminlerine göre, Sudan'da yaklaşık 14 bölge kıtlık riskiyle karşı karşıya. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre yerinden edilmenin yayılması ve etkilenen bölgelere gıda ve tıbbi yardım ulaştırma kapasitesinin azalması krizi derinleştiriyor.

Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC), geçen ekim ayında yayımladığı uyarıda, çatışmaların, yerinden edilmenin ve kuraklığın devam etmesinin Darfur ve Kurdufan'ın bazı bölgelerinde kıtlık riskini artırdığını bildirdi. Açıklamada, akut gıda güvensizliği ve yetersiz beslenme seviyelerinin de yüksek olduğu belirtildi.

Buna karşılık Sudan hükümeti, aynı ay ülkenin bazı bölgelerinde kıtlık yaşandığı yönündeki iddiaları reddederek, gıda durumunun “güven verici” olduğunu savundu. Bu açıklama, aralarında ABD, İngiltere ve Avrupa ülkelerinin de bulunduğu 32 ülke ve uluslararası ortağın açlık krizinin ağırlaştığı uyarısını içeren ortak bildirisine cevap olarak yapılmıştı.

HDK kontrolündeki bölgelerde risk büyüyor

Hızlı Destek Kuvvetleri öncülüğündeki “Tesis” ittifakının Darfur ve Kurdufan eyaletlerinde kontrol ettiği bölgelerde, özellikle yerinden edilmiş kişilerin yaşadığı kamplarda, insani yardım ve gıda tedarikinde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Askerî operasyonların ve hava saldırılarının sürmesi de şartları ağırlaştırıyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisinin yakın tarihli raporları, pazarlara yönelik İHA saldırılarının ve sivillerin hareketlerine getirilen kısıtlamaların, halkın gıda ve insani yardıma erişimini önemli ölçüde engellediğini ortaya koydu.

Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).
Sudan'da yoksulluk oranı, Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre yüzde 80'e ulaştı (Reuters).

Giderek daha fazla Sudanlının dış yardıma bağımlı hale gelmesi, uluslararası finansmanın ise azalması krizin boyutlarını büyütüyor. Bu durum, insani yardım kuruluşlarını bazı bölgelerde gıda yardımlarını azaltmaya veya dağıtımları tamamen durdurmaya zorluyor.

Ordu ile HDK arasında ekim ayında Kurdufan'da çatışmaların şiddetlenmesinden bu yana, bölgenin batı ve güneyindeki geniş alanlara yardım konvoylarının ulaşımı aksadı. Bu bölgelerde yaşayan halk ciddi gıda ve sağlık hizmeti sıkıntısı çekiyor.

Yaklaşık 19,5 milyon Sudanlı, yani ülke nüfusunun yüzde 41'ine yakını, yüksek düzeyde akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Bunların yaklaşık 5 milyonu acil durum aşamasında bulunuyor.

Bu gelişmeler üzerine Sudan Komünist Partisi, yayımladığı basın açıklamasında, Hartum'daki ordu yanlısı hükümete ve Güney Darfur'un Nyala kentinde bulunan “Tesis” yönetimine ülkede kıtlık ilan etmeleri çağrısında bulundu.

Parti, savaşın derhal durdurulmasını ve insani yardımların ulaştırılması için güvenli koridorlar açılmasını istedi. Ayrıca uluslararası kuruluşlara, Sudan'da yaşayanlara ve yerinden edilme ile mülteci kamplarında bulunanlara gıda, giysi ve ilaç sağlanması çağrısı yaptı.

Yardım uzmanları ise çatışmaların sürmesi, finansmanın azalması ve gıda ile yakıt fiyatlarının yükselmesinin, kapsamlı bir uluslararası müdahale olmaksızın milyonlarca Sudanlıyı daha ağır açlık ve yetersiz beslenme koşullarına sürükleyebileceği uyarısında bulundu.


Irak güçleri Curf es-Sahr bölgesinde konuşlandırılıyor

Irak'taki “Hizbullah Tugayları” mensupları, 17 Kasım 2026'da Bağdat'ın güneyindeki Curf es-Sahr bölgesinde devriye geziyor (Reuters)
Irak'taki “Hizbullah Tugayları” mensupları, 17 Kasım 2026'da Bağdat'ın güneyindeki Curf es-Sahr bölgesinde devriye geziyor (Reuters)
TT

Irak güçleri Curf es-Sahr bölgesinde konuşlandırılıyor

Irak'taki “Hizbullah Tugayları” mensupları, 17 Kasım 2026'da Bağdat'ın güneyindeki Curf es-Sahr bölgesinde devriye geziyor (Reuters)
Irak'taki “Hizbullah Tugayları” mensupları, 17 Kasım 2026'da Bağdat'ın güneyindeki Curf es-Sahr bölgesinde devriye geziyor (Reuters)

Irak ordusu, polis teşkilatı ve Haşdi Şabi güçlerinden oluşan birliklerin, Hizbullah Tugayları'nın (Ketaib Hizbullah) konuşlandığı Curf es-Sahr bölgesinde bugün konuşlandırılması bekleniyor. Bu adımın, hükümetin silahlı gruba daha önce tanıdığı sürenin dolmasının ardından atılması planlanıyor.

Başbakan Ali ez-Zeydi dün yaptığı açıklamada, Curf es-Sahr nahiyesinde kapalı bulunan bütün yolların bir an önce yeniden ulaşıma açılması talimatını verdi. Ez-Zeydi, ordunun ve diğer güvenlik güçlerinin "Irak'ın tüm topraklarında devlet otoritesini tesis edeceğini" vurguladı.

Öte yandan Hizbullah Tugayları, hükümetle yaşanan sorunların kendi ifadeleriyle "özel kanallar" aracılığıyla çözüme kavuşturulacağını açıklamasının ardından bölgedeki alarm durumunu kaldırdı.

Hizbullah Tugayları yetkilisi Ebu Hüseyin el-Hamidavi, ez-Zeydi'nin ismini doğrudan anmadan, "Yönetimin başındaki isimle yaşanan sorunlar özel kanallar aracılığıyla çözülecek" ifadelerini kullandı. El-Hamidavi ayrıca örgüt mensuplarına, alarm durumundan önceki faaliyetlerine geri dönmeleri talimatını verdi.

El-Hamidavi, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani'ye de "tutumundan dolayı" teşekkür etti. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu açıklama, ayrıntıları henüz netleşmeyen olası bir uzlaşmaya işaret etti.


İsrail, Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde Hizbullah'a ait bir noktayı hedef aldı

İsrail'in Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde, Baalbek kenti yakınlarındaki köyleri hedef alan saldırılarının ardından bölgeden yükselen dumanlar (Arşiv- AFP)
İsrail'in Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde, Baalbek kenti yakınlarındaki köyleri hedef alan saldırılarının ardından bölgeden yükselen dumanlar (Arşiv- AFP)
TT

İsrail, Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde Hizbullah'a ait bir noktayı hedef aldı

İsrail'in Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde, Baalbek kenti yakınlarındaki köyleri hedef alan saldırılarının ardından bölgeden yükselen dumanlar (Arşiv- AFP)
İsrail'in Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde, Baalbek kenti yakınlarındaki köyleri hedef alan saldırılarının ardından bölgeden yükselen dumanlar (Arşiv- AFP)

İsrail ordusu, dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'nde bulunan Yanta beldesindeki bir noktaya hava saldırısı düzenlediğini açıkladı. Ordu, daha önce de birkaç kez hedef alındığını belirttiği söz konusu noktanın Hizbullah tarafından füze üretimi ve silah depolanması amacıyla kullanıldığını öne sürdü.

İsrail ordusu, saldırıyı dün geç saatlerde Telegram üzerinden duyururken, olayda can kaybı veya yaralanma yaşandığına ilişkin ilk aşamada herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Lübnan medyası da bölgede hava saldırıları düzenlendiğini bildirdi. Ancak söz konusu haberler henüz bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı.

Bekaa bölgesi, İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde işgal altında tuttuğu tampon bölgenin yaklaşık 80 kilometre dışında bulunuyor.

İsrail ordusu ayrıca, İran destekli Hizbullah'ın Lübnan'ın farklı bölgelerini terör faaliyetleri yürütmek, silah kaçakçılığı yapmak ve militan sevkiyatında bulunmak amacıyla kullanmayı sürdürdüğünü ileri sürdü. Ordu, bu faaliyetlerin İsrailli sivillere ve askerlere zarar vermeyi amaçladığını iddia etti.

UNIFIL'in görev süresi yıl sonunda sona eriyor

İsrail ile Hizbullah arasında ateşkes anlaşması bulunmasına rağmen sahadaki ihlaller devam ediyor ve taraflar birbirlerini ateşkesi ihlal etmekle suçluyor.

Lübnan'daki Birleşmiş Milletler Geçici Görev Gücü'nün (UNIFIL) görev süresinin bu yıl sonunda bitecek olması ve çatışmaya ilişkin henüz bir çözüme ulaşılamaması, bölgede yeniden gerilim yaşanabileceğine yönelik endişeleri artırıyor.

Hizbullah ise kendi ifadesiyle "saldırganlığa" karşı koymaya her zaman hazır olduğunu açıkladı.

İsrail'in Maariv gazetesi, kısa süre önce gerilimin artması ihtimaline karşı gündeme gelebilecek askerî planları haberleştirdi. Şarku’l Avsatın Maariv’den aktardığına göre haberde, İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki stratejik öneme sahip bazı beldeleri işgal etmeyi değerlendirebileceği, ayrıca Lübnan limanlarına deniz ablukası uygulama seçeneğine başvurabileceği belirtildi.

İsrail, olası tehditleri ve terör saldırılarını kalıcı olarak ortadan kaldırmak amacıyla askerlerini geri çekmeden önce Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını talep ediyor. Hizbullah ise silah bırakmayı reddediyor.