Çift maske Kovid-19’a karşı yüksek koruma sağlıyor

Hindistan’daki bir öğrenci daha fazla güvenlik için maskesinin yanı sıra yüz koruyucu siperlik takıyor (AFP)
Hindistan’daki bir öğrenci daha fazla güvenlik için maskesinin yanı sıra yüz koruyucu siperlik takıyor (AFP)
TT

Çift maske Kovid-19’a karşı yüksek koruma sağlıyor

Hindistan’daki bir öğrenci daha fazla güvenlik için maskesinin yanı sıra yüz koruyucu siperlik takıyor (AFP)
Hindistan’daki bir öğrenci daha fazla güvenlik için maskesinin yanı sıra yüz koruyucu siperlik takıyor (AFP)

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ile nasıl mücadele edileceğine yönelik devam eden çalışmaların ışığında, araştırmacılar bu virüsün yayılmasını etkili bir şekilde engelleyebilecek bir yöntem olduğunu açıkladılar.
Ethen Kim Lieser tarafından kaleme alınan ve National Interest dergisi tarafından yayınlanan raporda, halk sağlığı alanında önde gelen ABD Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi’nin (CDC) aynı anda çift maske takmanın koronavirüsün yayılmasına ve virüs ile enfekte olunmasına karşı yüksek düzeyde koruma sağlayabileceği belirtildi.
Lieser, CDC’deki araştırmacıların, kişinin, cerrahi maske veya kumaştan üretilmiş sadece bir maske takması durumunda, viral partiküllerin yaklaşık yüzde 40’ının engellendiği keşfedilen laboratuvar deneyleri ile farklı maske takma yöntemlerinin kapsamlı etkililiğini araştırdıklarını söyledi.
Bununla birlikte, başka bir cerrahi maskenin üzerine kumaştan üretilmiş bir maske takmanın, viral parçacıkların yaklaşık yüzde 80’ini engelleyebileceği keşfedildi. Araştırmacılar, iki maske takılması durumunda virüsün aktarılmasının yüzde 95 oranında önlenebileceğini ifade ettiler. Ayrıca maskelerin yüze daha sıkı bir şekilde takılmasının, maskelerin genel etkinliklerini önemli ölçüde artırabileceğini keşfettiler. Tıbbi maskelerin etkinliğini arttırmanın yolu ise “iplerinin düğümlenmiş ve burun telinin bükülmüş” olduğundan emin olunmasıdır.
Bu, maskenin yanında köşelerinden iplerini bir araya getirerek kulağa takılan kısmının bağlanması, ardından yan taraflardaki boşlukları azaltmak için fazla kısımları bükülmesi ve düzleştirilmesi ile yapılabilir. Alman haber ajansı DPA’nın aktardığına göre, CDC Başkanı Rochelle Walensky, geçtiğimiz günlerde Beyaz Saray’da koronavirüs salgınına ilişkin verdiği brifingde “Herhangi bir türden maske takılmasındaki performans, takılmamasından çok daha iyidir” dedi. Walensky uygun maskenin takılmasının ise “en iyi performansı verdiğini” söyledi. Yetkili ayrıca CDC’nin “maskenin sıkılığını nasıl iyileştireceklerine dair yeni seçenekler sunmak için” web sitesindeki direktiflerini güncelleyeceklerini belirtti.
Beyaz Saray’ın koronavirüs ile mücadele danışmanı Anthony Fauci de dahil olmak üzere diğer önde gelen sağlık uzmanları da, çift maske takılmasına desteklerini ifade ettiler. Fauci, NBC tarafından yayınlanan “Today” programına verdiği yeni bir röportajda, “Bir katmanlı kumaşınız varsa, üzerine başka bir katman daha koyun, daha etkili olması mantıklıdır. Bu yüzden çift maske takan veya N95 maskelerinin kopyalarını yapan kişiler görüyorsunuz” dedi.
Diğer yandan, Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü Direktörü, uzun zaman önce maske veya bir kumaşın yanı sıra koruyucu gözlük veya yüz koruyucu siperlik takmanın koronavirüse karşı daha iyi bir koruma sağlayacağını belirtmişti. Harvard Üniversitesi’nden bir tıp uzmanı ise, virüsün yayılmasını azaltmak için tüm ABD’lilerin N95 maskeleri takması gerektiğini belirtti. Harvard Üniversite’sindeki Sağlıklı Binalar Programı (Healthy Buildings) (binalardaki insanların fiziksel, psikolojik ve sosyal sağlığını ve refahını destekleyen bir alan) Direktörü Joseph Allen şunları söyledi:
“Aslında ülkedeki herkesin yüzde 95 koruma sağlayabilen maskeler olmadan dışarı çıkmaları için herhangi bir sebep yok.”
Georgia Üniversitesi’nde yapılan güncel araştırmalardan biri de, genellikle koşu ve doğa sporlarında kullanılan boyunu, ağzı ve burnu örten kumaşların bile, koronavirüse karşı, pamuklu maskelere eşdeğer düzeyde koruma sağladığını keşfettiler. Bu tek katmanlı kumaş, herhangi bir maske olmamasına kıyasla solunum damlacıklarında ortalama yüzde 77 azalma sağlarken, iki katmanlı bir maske yüzde 81 azalma sağladı, iki veya üç katmandan oluşan kumaşlar solunum damlacıklarında yüzde 96 azalma sağladı.
Duke Üniversitesi tarafından yapılan başka bir araştırmada, N95 filtreli maskeler, en yüksek koruma derecesini elde ederken, polipropilenden üretilmiş maskeler ikinci sırada yer aldı. Onu iki kat pamuktan maske ve bir kat sentetik malzemeden yapılmış maskeler izliyor.



Kötü Kızlar'ın yıldızı ve yönetmeni yeniden buluşuyor

40 yaşındaki Lindsay Lohan, Netflix'in 2024 yapımı romantik komedisi Küçük Sırrımız'da (Our Little Secret), Noel'i eski sevgilisiyle aynı çatı altında geçirmek zorunda kalan Avery rolündeydi (Netflix)
40 yaşındaki Lindsay Lohan, Netflix'in 2024 yapımı romantik komedisi Küçük Sırrımız'da (Our Little Secret), Noel'i eski sevgilisiyle aynı çatı altında geçirmek zorunda kalan Avery rolündeydi (Netflix)
TT

Kötü Kızlar'ın yıldızı ve yönetmeni yeniden buluşuyor

40 yaşındaki Lindsay Lohan, Netflix'in 2024 yapımı romantik komedisi Küçük Sırrımız'da (Our Little Secret), Noel'i eski sevgilisiyle aynı çatı altında geçirmek zorunda kalan Avery rolündeydi (Netflix)
40 yaşındaki Lindsay Lohan, Netflix'in 2024 yapımı romantik komedisi Küçük Sırrımız'da (Our Little Secret), Noel'i eski sevgilisiyle aynı çatı altında geçirmek zorunda kalan Avery rolündeydi (Netflix)

Lindsay Lohan, başrolünü Henry Golding'le paylaşacağı Netflix filmi Return to You'yla izleyicileri 2008'e götürecek.

Romantik filmde Lohan, kariyerinde güçlü bir konuma gelmiş ancak özel hayatında yalnız bir avukatı canlandıracak.

Canlandırdığı karakter, ölmek üzere olan bir kadının, eşi için hazırladığı duygu dolu DVD yanlışlıkla eline geçince, kayıttaki ipuçlarını izleyerek adamı bulmaya çalışacak.

Senaryosunu Eric Champnella'nın kaleme aldığı filmi Mark Waters yönetecek. 

Return to You, Lohan'i Hollywood'da yıldızlığa taşıyan 2003 yapımı Çılgın Cuma (Freaky Friday) ve 2004 tarihli Kötü Kızlar'ın (Mean Girls) yönetmeniyle yeniden buluşturacak.

Lohan, 2025'te gösterime giren devam filmi Daha Çılgın Cuma'da (Freakier Friday) Jamie Lee Curtis'le yeniden kamera karşısına geçmiş ve Anna Coleman karakterini bir kez daha canlandırmıştı. Ancak bu filmi Waters değil, Nisha Ganatra yönetmişti.

Return to You'nun yapımcılığını Lohan ve Brad Krevoy üstleniyor. Yönetici yapımcılar ise Olivia Krevoy, Jimmy Townsend ve Galen Fletcher.

Lohan ve Netflix, Instagram'da ünlü oyuncunun Return to You senaryosunu elinde tuttuğu bir fotoğraf paylaştı. Paylaşım, Lohan'in hayranlarını şimdiden heyecanlandırdı.

Waters'ın son projeleri arasında geçen yıl Netflix'te yayımlanan romantik komedi Tatlı Villa (La Dolce Villa) ve yakında gösterime girecek biyografi filmi Hershey yer alıyor.

Lohan ise yakında Hulu'nun Count My Lies dizisinde Shailene Woodley ve Kit Harington'la başrolleri paylaşacak. Golding ise Amazon MGM Stüdyoları'nın Close Personal Friends adlı komedi filminde Brie Larson ve Lily Collins'le kamera karşısına geçecek.

Lohan, kısa süre önce Vogue Arabia'nın kapak röportajında, kariyeri ilerledikçe düşüncelerini daha açık ifade etmeye başladığını anlatmıştı:

Yaş aldıkça farklı bir özgüven kazanıyorsunuz. Gençken bir karakterle ilgili hislerimi dile getirirken ve karakterin şekillenme sürecine katılırken bu kadar rahat değildim. Şimdiyse işin bu kısmını çok seviyorum.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Deadline, CinemaBlend, Vogue Arabia


İngiliz edebiyatı klasiği, Çin'de neden müfredata alındı?

19. yüzyılda yayımlanan Jane Eyre, özellikle sınıfsal çatışmaları, erkek egemen toplumu ve dini baskıları gerçekçi şekilde tasvir etmesiyle ünlü (Unsplash)
19. yüzyılda yayımlanan Jane Eyre, özellikle sınıfsal çatışmaları, erkek egemen toplumu ve dini baskıları gerçekçi şekilde tasvir etmesiyle ünlü (Unsplash)
TT

İngiliz edebiyatı klasiği, Çin'de neden müfredata alındı?

19. yüzyılda yayımlanan Jane Eyre, özellikle sınıfsal çatışmaları, erkek egemen toplumu ve dini baskıları gerçekçi şekilde tasvir etmesiyle ünlü (Unsplash)
19. yüzyılda yayımlanan Jane Eyre, özellikle sınıfsal çatışmaları, erkek egemen toplumu ve dini baskıları gerçekçi şekilde tasvir etmesiyle ünlü (Unsplash)

Çin yönetimi, yaklaşık iki asır önce yayımlanan Jane Eyre'ı bu sonbahardan itibaren ülke genelindeki 9. sınıf öğrencileri için zorunlu okuma listesine aldı.

Britanyalı yazar Charlotte Brontë'nin 1847 tarihli romanı, Çin'de uzun süredir popüler ve daha önce de öğrencilere tavsiye ediliyordu. Ancak Çin devlet medyasına göre öğrenciler artık eseri baştan sona okumakla yükümlü.

New York Times'ın analizinde, eserin Çin'de özellikle kadın-erkek eşitliği ve bağımsızlık gibi temalar nedeniyle ilgi gördüğü belirtiliyor.

Romanın ilk Çince çevirisi 1925'te yayımlanmış, eser daha sonra tiyatro ve sinemaya da uyarlanmıştı.

San Diego'daki Kaliforniya Üniversitesi'nden edebiyat profesörü Ping Zhu'ya göre roman, Çin hükümetinin kadın-erkek eşitliği anlayışıyla uyumlu. Akademisyen, bu anlayışın geleneksel toplumsal cinsiyet rolleriyle birlikte var olabildiğini belirtiyor.

Zhu ayrıca romanın 9. sınıf müfredatına alınmasının, Çin'in nüfus azalmasına karşı gençleri evlenip çocuk sahibi olmaya teşvik ettiği bir döneme denk geldiğine dikkat çekiyor.

CNN'in 16 Eylül'deki haberinde de romanın başkahramanı Jane Eyre'ın, Çin işçi sınıfı tarafından baskıya karşı direnen bir kahraman olarak görüldüğü ifade edilmişti. 

Diğer yandan Pekin yönetiminin "feminist tartışmaları ve aktivizmi giderek daha fazla mercek altına aldığı bir dönemde" romanın müfredata dahil edilmesi şaşırtıcı bulunmuştu.

Ancak CNN'in haberiyle ilgili Çin Komünist Partisi'nin İngilizce yayın organı Global Times'ta 17 Eylül'de yayımlanan makalede, Amerikan yayın kuruluşunun "şaşkınlığının" anlamlandırılamaz olduğu belirtilmişti:

Çin'de bir asırdan fazladır okunan ve muazzam popülerliğe sahip bir eserin, Çinli öğrencilerin zorunlu okuma listesine girmesi nasıl 'şaşırtıcı' olabilir? Acaba CNN'in Çin hakkında eskimiş bir anlayışı mı var?

Global Times'taki yazıda, "Jane Eyre'ın Çinli okuyucular arasında hâlâ yankı bulması, Çin'le dünya arasındaki kültürel alışverişin başarısının bir kanıtıdır" ifadelerine de yer verilmişti.

Viktorya Dönemi'nin büyük romanı, yetim kalıp zorlu bir çocukluk geçiren Jane Eyre'ın mürebbiye olarak çalıştığı malikanenin sahibi Bay Rochester'la yaşadığı aşkı konu ediniyor.

Independent Türkçe, New York Times, CNN, Global Times


Kıyılarda 2050'ye kadar istila riski: Bilim insanları çağrıda bulundu

Avrupa yeşil yengeci (D. Hazerli)
Avrupa yeşil yengeci (D. Hazerli)
TT

Kıyılarda 2050'ye kadar istila riski: Bilim insanları çağrıda bulundu

Avrupa yeşil yengeci (D. Hazerli)
Avrupa yeşil yengeci (D. Hazerli)

Yeni bir araştırma, iklim değişikliği nedeniyle deniz seviyesinin yükselmesiyle birlikte 2050'ye gelindiğinde dünya çapında yüzün üzerinde istilacı türün kıyı sularına yerleşebileceği uyarısında bulunuyor.

Kıllı yengeçler, Pasifik istiridyeleri ve dev kaplan karidesleri gibi istilacı türler, biyoçeşitlilik kaybına ve ekosistem değişikliklerine yol açarak yıkıcı ekonomik etkiler doğurabilir.

Önceki araştırmalar, iklim değişikliğinin kara ve denizdeki türlerin dağılımını değiştirebileceğini gösterse de deniz seviyesinin yükselmesi nedeniyle yeni su altında kalmış alanlara giren istilacı, yerli olmayan deniz türlerinin etkisi belirsizliğini koruyordu.

Nature Ecology & Evolution'da yayımlanan son araştırmada, " Deniz seviyesindeki yükselme, yerli olmayan deniz türlerinin su altında kalan kıyı arazilerine, karaya doğru yayılması için yeni yaşam alanları oluşturabilir. Bu olasılık henüz araştırılmadı" diye açıklanıyor.

Çalışmada, insan faaliyetlerinin yoğunlaştığı merkezler olan haliçlerin istilacı deniz türlerine karşı bilhassa savunmasız kaldığı belirtiliyor.

Araştırma, deniz seviyesinin yükselmeye devam ettiği senaryolarda Avrupa yeşil yengeci, Kuzey Pasifik denizyıldızı, bambu solucanı ve Styela plicata gibi yerli olmayan 122 deniz türünün gelecekteki dağılımını modelliyor. Orta düzeyde karbon salımı gerçekleşen senaryoya göre 2050'ye gelindiğinde küresel deniz seviyesi ortalama 20 cm yükselmiş olacak.

Çalışma, bu senaryoda 290 bin ila 470 bin km²'lik (İtalya'nın yüzölçümüne yakın bir alan) bir kıyı arazisinin su altında kalarak, istilacı türler için uygun yaşam alanına dönüşeceğini öngörüyor. Bu türler çoğu zaman yerli türlere karşı rekabet avantajı sağlayan özelliklere sahip.

Pasifik istiridyesi, mavi yengeç, yırtıcı salyangoz türü Rapana venosa ve dev kaplan karidesi gibi istilacı türler, halihazırda yerleşik oldukları bölgelerde su altında kalan kıyı arazilerinin üçte ikisini işgal edebilir.

Çalışmada incelenen Amphibalanus amphitrite, Diadumene lineata ve Charybdis hellerii gibi bazı deniz canlılarının, su altında kalan alandan en fazla yaşam alanını kazanması bekleniyor. Bu türlerin, haliç yakınlarındaki bölgelerde en geniş alanlara yayılacağı düşünülüyor.

Görsel kaldırıldı.
Biyolojik istilanın başlıca üç yolu (Nature Ecology & Evolution 2026)

Çalışmaya göre bulgular, deniz seviyesindeki yükselmenin istila riskine ilişkin değerlendirmelere dahil edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Araştırmacılar, "Haliçlere komşu kıyı bölgeleri genellikle yoğun insan nüfusuna sahip ve en önemli ekolojik ve ekonomik deniz bölgeleri arasında yer alıyor" diye açıklayarak yerli olmayan türlerin karaya doğru yayılmasının hem biyolojik çeşitliliği hem de insan faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğini ekliyor.

Araştırmacılar, kıyı bölgelerindeki biyolojik çeşitlilik, balıkçılık verimliliği ve diğer ekosistem hizmetleri üzerindeki etkilerin sınırlandırılması için erken takip ve yönetim stratejilerinin hayata geçirilmesi çağrısında bulunuyor.

Öte yandan yeni sular altında kalan habitatların istilacı türlerin hızla yerleşmesini her zaman desteklemeyebileceğini de ekliyorlar.

Bilim insanları şu sonuca varıyor: 

Olası sakıncalara rağmen, deniz seviyesinin yükselmesi nedeniyle istilaya maruz kalan anakara bölgelerinde deniz istilacılarına yönelik kapsamlı gözetim ve izleme stratejilerinin genel itibarıyla eksik kaldığı göz önüne alındığında, çalışmamız hedefe yönelik yönetim planlarının oluşturulmasına yardım edebilecek değerli veriler sunuyor.

Independent Türkçe