Libyalı siyasetçiler, ‘daha az kotalı’ bir uzlaşı hükümeti istiyor

Trablus’taki Şehitler Meydanı’nda devrimin yıldönümü kutlamalarına hazırlık olarak yükseltilen Libya ve Berberi (Amazig) bayrakları (AFP)

Libyalı siyasetçiler, hükümeti kurmakla görevli Başbakan Abdulhamid Dibeybe’nin üzerinde çalıştığı yeni hükümetin, kotalarda ve bölgeselleşmede boğulma durumundan ‘dengeli ve rızaya dayalı bir şekilde’ çıkmasını görmek istiyor.
Trablus’taki Temsilciler Meclisi üyesi Muhammed er-Raid, yeni hükümetin ‘daha uzlaşmacı ve herkese büyük ölçüde açık’ olacağı konusunda iyimserliğini dile getirdi. Şarku’l Avsat’a konuşan Raid, “Evet, coğrafi kotalar mevcut olabilir. Ancak bu, verimlilik dikkate alınarak mümkün olan en dar aralıkta olmalıdır” dedi.
Muhammed er-Raid, “Mevcut herhangi bir yetkilinin, yeni hükümette devam etmesini engelleyecek hiçbir şey yok. Ancak durum, kota ya da belli bir sayıda bakanın yardımına ihtiyaç duymuyor ve duymayacak. Herhangi bir yetkilinin yerinde kalması ya da değişmesi, hükümeti kurmakla görevli başbakanın takdirine bağlıdır” dedi.
Raid, Dibeybe’nin belirli ülkelerle ilişkilerine yönelik endişelerin azaltılması çağrısı yaparak, “Türkiye ile olduğu kadar Mısır, Tunus ve diğer ülkelerle de ilişkisi iyi” dedi.  
Dibeybe’nin o dönemde çeşitli sorumluluklar üstlendiği göz önüne alındığında eski rejimin destekçilerine yaklaşma olasılığı hakkında ise Raid, “Bu sınıflandırmaları reddediyoruz. Libyalılar, yeteneklerine göre, tüm taraflarca saygı duyulacak ve değer verilecek yeni hükümete katılma hakkına sahiptir” değerlendirmesinde bulundu.
Temsilciler Meclisi üyesi Amer el-Abani, parlamentonun bunu yapmaması halinde, Temsilciler Meclisi ve Siyasi Diyalog Forumu üyelerinden güven oyu alınmasını sağlamak amacıyla, bakanlık yapısının ‘büyük ölçüde’ bölgesel kotalara tabi olacağını belirtti.
Abani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Hükümeti kurmakla görevli yetkilinin bazı destekçileri, bir sonraki hükümetin teknokrat olacağını servis etmeye çalışıyor. Nihayetinde bu yönetimin seçilmesine olanak tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) önderliğindeki siyasi sürecin, bölgesel kotalara dayandığını unutuyorlar” dedi.
Amer el-Abani, “Başkanlık Konseyi’nin, onları kimin üstleneceğini gözden geçirmesinin şart olduğu savunma ve dışişleri bakanlıkları dışında Dibeybe, herhangi bir partiyi, gücü veya yetkiliyi memnun etme ve onu hükümete dahil etme hususunda çok az sorun yaşayacak. Müslüman Kardeşler dışında baskın bir başka bir grup yok. Birden fazla bakanlık pozisyonu kazandığını göz ardı etmemekteyiz” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Libyalı yazar ve politikacı Süleyman el-Bayudi, Dibeybe’nin siyasi olarak dengeli bir bakanlık ekibi oluşturabileceğine inandığını belirtti. Dibeybe’nin kişiliğine ve Diyalog Forumu’nda kazananlar listesinin kapsadığı tüm isimlere yönelik tartışma, kutuplaşma ve zorla sınıflandırmalara rağmen coğrafi dağılım açısından iyi bir ekip kuracağını dile getirdi.
Bayudi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, hükümetin kurulmasında ‘verimlilik, siyasi temsil ve kotalar olmak üzere üç dengenin’ dikkate alınmasının beklendiğini vurguladı. Süleyman el-Bayudi, “Bazılarının Müslüman Kardeşler’in Libya’daki siyasi kolu olarak gördüğü Adalet ve İnşa Partisi’nin katılımı, yalnızca siyasi temsil çerçevesinde olacaktır. Müslüman Kardeşler ideolojisinin bakanlık oluşumu üzerindeki egemenliğinin veya tiranlığının bir ifadesi olmayacak” dedi.
Libyalı yazar, bu hükümetin sorumlularının, ‘öncelikle parlamentonun güvenini kazanmayı kolaylaştırmak için farklı siyasi bağlara sahip isimleri kapsama ihtiyacının’ farkına varması gerektiğine dikkati çekti.
Diğer taraftan Libyalı siyasi analist Kamil er-Raaş, bölgesel ve kabile kotalarının yanı sıra Libya Ulusal Ordusu (LUO) yandaşları ve Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başkanı Fayiz es-Serrac destekçileri ile yaklaşan kabine değişikliğine ilişkin olarak hesaplaşmanın tehlikeleri hususunda uyardı.
Yeni otoritenin görevinin zor olduğunu söyleyen Raaş, hükümeti kurmakla görevli yetkiliyi ve yardımcı ekibini, ‘zafer mantığını reddetme ve milisleri memnun etme girişimi açısından, ülkenin geniş bölgesinin ve tarihinin, özellikle de son on yıldaki faaliyet aşamalarının gerektirdiklerini idrak etmeye’ çağırdı. Kamil er-Raaş ayrıca, bölgesel hataların ve önyargıların tekrarından kaçınmak için harekete geçme’ çağrısında bulundu.
Libyalı analist Muhammed Busair ise Dibeybe’ye ‘uluslararası destek fırsatını yakalama’ çağrısı yaptı. Busair, “Bir felakete yol açabilecek bölgesel bir kota sisteminden uzakta küçük bir hükümet, şu anda Libya için en iyi modeldir” değerlendirmesinde bulundu.
Busair, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Dibeybe’nin karşı karşıya olduğu büyük zorluk, bir girişime sahip olması ve herhangi bir bölgeden adaylığını reddetmeye çalışacak olan isimlerle olumlu ilişkiler kurmasıyla çözülebilir” dedi. Libyalı analist, bu seçeneklerin, ‘yeterliliğe, tecrübeye ve el temizliğine’ bağlı olduğunu ve bunlardan en iyisine sahip olan kişinin manevra ve müzakere için küçük farklar ortaya koyması gerektiğini’ dile getirdi.
Muhammed Busair, “Öncelikler ve ihtiyaçlar, Dibeybe’nin ittifaklarının ağlarını genişletecek ve krizleri tedavi etme yeteneklerini güvence altına alacak şekilde dahili ve harici şeffaflıkla tanımlanmalı ve sunulmalıdır” diyerek, gelecekte Libya arenasında Türk, Rus ve Mısır rolleri arasında bir dengenin beklendiğine dikkati çekti.