ABD, Çin’in bölgedeki yükselişine karşı ‘dörtlü koalisyon’ liderliğine geri döndü

Blinken dün Hint, Japon ve Avustralyalı mevkidaşlarıyla görüştü (AFP)

ABD’nin, Dışişleri Bakanı Antony Blinken aracılığıyla, Japonya, ABD, Avustralya ve Hindistan’ın yer aldığı QUAD isimli koalisyonda bulunan Asya, Hint Okyanusu ve Pasifik Okyanusu’ndaki yürüttüğü temaslar ve toplantılar yeniden başladı.
Bu gelişme, ABD Başkanı Joe Biden’ın, Çin etkisinin güçlü bir ivme kazandığı bölgelerde ABD’nin rolünü artırma sözü doğrultusunda izlenen sabit bir strateji olarak görülüyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Blinken’in Avustralya Dışişleri Bakanı Marise Payne, Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ve Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi ile görüştüğü belirtildi. Açıklamaya göre, Blinken, mevkidaşlarıyla Kovid-19’a karşı dörtlü işbirliği, canlanma ve iklim değişikliği konularını görüşerek, bu küresel zorluklarla mücadelede eşit çalışmaya olan bağlılığını dile getirdi. Dört bakan aynı zamanda “yanıltıcı bilgilerle mücadele, terörizmle savaş, deniz güvenliği, Myanmar’da demokratik yollarla seçilmiş bir hükümetin bir an önce yeniden kurulması ihtiyacı, daha geniş bölgede demokratik esnekliği artırma önceliği” gibi meseleleri ele alırken, “ASEAN’ı (Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği) karşılıklı desteklerini” vurguladı.
Bakanlar, seyrüsefer özgürlüğü ve bölgesel barışı desteklemek de dahil olmak üzere Hint ve Pasifik okyanuslarının kalkınması amacıyla üst düzey ve çalışma düzeylerinde düzenlilik esası üzerine yılda en az bir kez bu “dörtlü koalisyon” toplantısını bakanlar düzeyinde tekrarlama noktasında mutabık kaldı. Bu toplantı Washington’dan, Çin’in “bölge ülkelerinin içişlerine karışma” uyarısına karşı açık bir meydan okuma olarak değerlendirildi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, “Dört bakan arasındaki bu görüşmeler, Hint ve Pasifik okyanuslarında özgür ve açık bir bölge oluşturmak ve çağımızın zorlukları önünde doğrulmak için ortak hedeflerimize doğru ilerlemenin temelidir” dedi.
QUAD olarak da bilinen Dörtlü Güvenlik Diyaloğu, dönemin Japonya Başbakanı Şinzo Abe’nin güçlü bir şekilde yükselen Çin’e karşı denge kurmak için ortaklıklar kurulması yönünde yaptığı hamasi konuşmasının ardından 2007’de kuruldu. Avustralya ve Hindistan başlarda koalisyona katılma konusunda temkinli davrandı ancak daha sonraki yıllarda iki ülke Pekin yönetimiyle ilişkilerinin bozulmasıyla koalisyona dahil oldular. QUAD’ın 4 üye ülkesi Kasım ayında, 10 yıldan uzun süre sonra ilk kez tam katılımlı olarak Bengal Körfezi ve Umman Denizi’nde deniz tatbikatı gerçekleştirdi.
Çin’in resmi gazetesi Global Times, geçtiğimiz günlerde yayınladığı bir haberde Biden’ı ‘dörtlü koalisyonu’ yenilemenin “ağır bir stratejik hata” olacağı ve bununla beraber “tehlikeli stratejik mücadeleye” yol açacağı konusunda uyardı. Gazetenin haberinde görüşlerine yer verilen bir uzman, QUAD formatına son verebilecek güçte olan Hindistan’a özel uyarıda bulunarak, aynı zamanda “kendisini Çin karşıtı ABD’nin arabasına tamamen bağlamaması” tavsiyesini verdi. Hindistan tarih boyunca dış politikasının tarafsız olmasında ısrar etti. Fakat Himalaya Dağları’nda Çin ve Hindistan arasında yaşanan askeri çatışma sonucu en az 20 Hint askerin, sayıları bilinmemekle birlikte Çinli askerlerin ölmesinin ardından geçen yıldan bu yana gerginlik tırmanıyor. Dörtlü koalisyonun geleceğiyle ilgili spekülasyonları tetikleyen şey, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile Biden’ın telefon görüşmesine dair Hindistan’dan yapılan yazılı açıklamada yer alan “benzer fikirlere sahip ülkelerle çalışmanın önemi” ifadesiydi.
Dışişleri Bakanı Blinken, ABD’nin Asya bölgesi ve Pasifik ve Hint okyanuslarında müttefik bulma çabaları kapsamında, Endonezyalı mevkidaşı Retno Marsudi'yle telefon görüşmesi gerçekleştirdi. ABD ve Endonezya arasındaki “stratejik ortaklığın artan önemini” vurgulayan Blinken, iki ülke arasındaki “ikili ilişkilerin kapsamını genişletme” sözü verdi. Blinken, “özgür, açık ve korunmuş bir Çin Denizi’ni muhafaza etmenin” önemini vurgularken, Endonezyalı Bakan Marsudi ise Myanmar’daki (Burma) darbeden duyduğu endişeyi dile getirdi. Marsudi ayrıca Endonezya’nın dünyada Müslüman çoğunluğa sahip en büyük devlet olması dolayısıyla, Afganistan’daki “siyasi çözüm çabaları hususunda sahip olduğu benzersiz görüşünü Afganlara sunabileceklerini” söyledi.