İsrail, Filistin’i Doğu Akdeniz’de engelliyor

Filistin Devlet Başkanı ve Mısır Petrol Bakanı huzurunda Gazze’de gaz anlaşması imzalandıktan sonra hatıra fotoğrafı (DPA)
Filistin Devlet Başkanı ve Mısır Petrol Bakanı huzurunda Gazze’de gaz anlaşması imzalandıktan sonra hatıra fotoğrafı (DPA)
TT

İsrail, Filistin’i Doğu Akdeniz’de engelliyor

Filistin Devlet Başkanı ve Mısır Petrol Bakanı huzurunda Gazze’de gaz anlaşması imzalandıktan sonra hatıra fotoğrafı (DPA)
Filistin Devlet Başkanı ve Mısır Petrol Bakanı huzurunda Gazze’de gaz anlaşması imzalandıktan sonra hatıra fotoğrafı (DPA)

İsrail, Filistinlilerin Gazze’de bir gaz sahası kurma çabalarını engelliyor.
Filistinliler, İsrail’in yıllardır ortaya koyduğu engellerin ardından Mısır’ın doğrudan müdahalesinin, Gazze Şeridi gaz sahasının mümkün olan en kısa sürede gelişmesine izin vereceğini umuyor.
Filistin Ekonomik İşler Başkanı Danışmanı ve Yatırım Fonu Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Mustafa, Filistin’in Mısır ile Gazze Şeridi gaz sahasını bir an önce geliştirmeye çalıştığını belirtti. Ramallah’taki gazetecilere açıklamada bulunan Mustafa, gaz çıkarma girişimlerinin, her zaman İsrail’in uzlaşmaz tavrıyla çatıştığını söylerken, bu durumun” ise meseleyi geciktirdiğini vurguladı. Muhammed Mustafa, “Ancak şimdi bu sorunu çözmek ve Gazze gaz sahasını bir an önce geliştirmek için Mısır ile çalışıyoruz” dedi.
Mustafa, Filistin tarafının Mısır’ın çabalarından ve bölgesel ilişkilerinden olabildiğince fayda sağlamaya çalıştığını, böylece gazın ‘mümkün olan en hızlı sürede’ çıkarıldığını vurguladı.
Mustafa’nın açıklaması, Filistin’in Gazze gaz sahası için gerekli altyapıyı geliştirmek üzere Mısır ile bir anlaşma imzalamasından bir gün sonra geldi. Anlaşma, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Mısır Petrol ve Madeni Kaynaklar Bakanı Tarık el-Molla’nın katımlarıyla Mısır tarafından Doğal Gaz Holding Şirketi (EGAS) Başkanı Mecdi Celal, Filistin tarafından ise Muhammed Mustafa arasında imzalandı.
Mustafa, “Gazze kıyılarında bulunan gaz sahası; enerji, elektrik ve sanayi alanlarında her zaman onu kontrol etmek, çıkarmak ve kullanmak için çabaladığımız en önemli ulusal kaynaklardan biridir” dedi.
EGAS şirketinin Filistin Yönetimi ile çalıştığını söyleyen Muhammed Mustafa, nihayetinde denizden gazın çıkarılmasına ve ardından Filistin topraklarına aktarılmasına olanak tanıyan bir anlaşma geliştirilmeye çalışıldığını kaydetti. Yetkili, Mısır’daki altyapının geliştirilmesinin, fabrikaların ve ekipmanların varlığının, kısa boru hatlarıyla Mısır topraklarına gaz dağıtımını kolaylaştıracağını ve ardından istenirse yurt dışına ihraç edileceğini vurguladı.
İngiliz şirketi British Gas ve ortakları (Müteahhitler Birliği CCC), Gazze’nin batısına 36 kilometre mesafede yer alan Gazze Marine doğal gaz sahasını 2000 yılında keşfetti. Aynı yılın ilerleyen aylarında şirket, burada ‘Gazze Marine 1’ ve ‘Gazze Marine 2’ olmak üzere iki kuyu açmayı başardı. Mevcut tüketim oranlarına göre mevcut gaz miktarının 1,4 trilyon fit küp olduğu tahmin ediliyor, bu da Gazze Şeridi ve Batı Şeria için 15 yıl yeterli.
Filistin Başbakanı Muhammed İştiyye, Gazze doğalgaz yatırımı ile ilgili mutabakat muhtırasının imzalanmasını memnuniyetle karşıladığını belirtti. İştiyye, teknik ekibe ‘takas çerçevesinde İsrail tarafından değil, Mısır tarafından geliştirilecek olan gazın, Gazze Şeridi’ne tedarik edilmesi’ hususunda talimat verildiğini söyledi. Filistin Başbakanı, “Mısır ile ortaklık ve işgalcilerden uzaklaşma, kalkınma stratejimizin merkezinde yer almaktadır. Çünkü Mısır, Arap derinliğimizi oluşturuyor ve Filistinlilerin bağımsızlık, özgürlük ve bağımsız bir devlet çabalarını destekliyor” ifadelerini kullandı.
Anlaşma, İsrail’in Doğu Akdeniz’deki Leviathan gaz sahasının Mısır’daki doğalgaz sıvılaştırma üniteleriyle bağlantısını bir deniz boru hattıyla genişletmek amacıyla Mısır’ın, İsrail ile imzaladığı bir anlaşma çerçevesinde gelişti. Mısır Petrol ve Madeni Kaynaklar Bakanı Tarık el-Molla, Akdeniz’deki Leviathan gaz sahasından doğal gaz çıkarma platformunu ziyaret etti. İsrail ise söz konusu ziyareti, ‘benzeri görülmemiş tarihi bir ziyaret’ olarak nitelendirdi.
Mısır, bölgesel bir gaz pazarı oluşturmayı, altyapı maliyetini rasyonelleştirmeyi ve rekabetçi fiyatlar sunmayı amaçlayan bir forum aracılığıyla bölgede bölgesel bir enerji merkezine dönüşmeyi çabalıyor.
Geçen yılın Ocak ayıda Leviathan sahasından doğalgaz çıkarılmaya başlandı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.