Türkiye, PKK'ya büyük darbe vurmak için gözünü Irak'ın daha güneyine dikti: Telafer'de askeri üs kurmak mümkün mü?https://turkish.aawsat.com/home/article/2825596/t%C3%BCrkiye-pkkya-b%C3%BCy%C3%BCk-darbe-vurmak-i%C3%A7in-g%C3%B6z%C3%BCn%C3%BC-irak%C4%B1n-daha-g%C3%BCneyine-dikti
Türkiye, PKK'ya büyük darbe vurmak için gözünü Irak'ın daha güneyine dikti: Telafer'de askeri üs kurmak mümkün mü?
Arşiv
İstanbul/Şarkul Avsat
TT
TT
Türkiye, PKK'ya büyük darbe vurmak için gözünü Irak'ın daha güneyine dikti: Telafer'de askeri üs kurmak mümkün mü?
Arşiv
Gara'da 13 rehin, 3'ü de özel herakatçı olmak üzere 16 "şehidin" gelmesinden sonra Türkiye'nin, Irak'ın daha içlerinde yeni askeri üsler oluşturması gerektiği tartışılmaya başlandı.
Özellikle de olası bir Sincar (Şengal) operasyonu için Türkmen kenti Telafer'de bu iş için bulunmaz "Hint kumaşı" gösteriliyor.
Kimi stratejist ve emekli askerlerin gündeme getirdiği önerinin hayata geçirilmesi, kimisine göre kolay, kimisine göre ise imkansız.
Bilindiği üzere Türkiye ile Irak'ın hudut uzunluğu 380 kilometre. İki ülke arasındaki hududu belirleyen sıra dağlar ve derin vadiler var.
Dağlık alanı mekan edinen PKK, yaklaşık 40 yıldır Türkiye sınırları için bir tehdit unsuru olarak görülüyor.
Türkiye son yıllarda geliştirdiği insansız hava araçları (İHA) ve silahlı insansız hava araçlarıyla (SİHA) eskiden PKK'nın kontrol ettiği alanları büyük bölümde temizlediği ve Irak'ın 40 kilometre güneyine inerek denetimi ele geçirdiği ifade ediliyor.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı'nın daha önce yayımladığı haritaya göre eskiden beri PKK'nın büyük kamplarının bulunduğu Sidekan, Kanireş, Haftanin, Batufa, Metina, Sine, Avaşin, Basyan ve Hakurk'ta artık Türkiye hakim.
Türkiye, SİHA'larla vurdukça PKK güneye iniyor
Bölge insanlarına göre artık bir hat bile oluşmuş durumda. Zaho'da başlayıp Amediye, Soran, Behdinan, Çoman'dan devam eden ve Hacı Omeran'a kadar süren yolun kuzeyinde Türkiye istediği operasyonu yapabiliyor.
Durum böyle olsa da tehdidin bertaraf edilmesinden yeterli görünmüyor. Güneye indiği ifade edilen PKK'nın şu andaki faaliyet alanlarına operasyon düzenlenmesi gündeme getiriliyor.
Bunun için de Kandil ve Şengal'e (Sincar) operasyonlarından söz konusu ediliyor. Şengal, Türkiye'nin güney sınırına (Haburdan) 100 kilometre güneyde yer alıyor. Kandil ise Şemdinli'den 90 kilometre uzakta ve İran-Irak sınırında.
Sincar'a bir operasyon yapılabilmesi için de karayolu irtibatı olan ve lojistik desteğin kesilmeyeceği bir yeni askeri üssün kurulmasının şart olduğu belirtiliyor.
Bunun için de Sincar'a yakın mesafede bulunan Musul'un bir diğer ilçesi olan Telafer gündeme getiriliyor.
Ama Telafer'de askeri üssün kurulmasını zorlaştıran unsurlar var. Öncelikle Telafer'in şu anda kontrolü büyük oranda İran destekli Şii milislerde kurulan Haşdi Şabi'de. Telafer ayrıca İran'ın Akdeniz'e açılan Şii hilalinin güzergahında bulunuyor.
Telafer, Şii hilali güzergahında yer alıyor
IŞİD tehdidi yüksek olmasına rağmen İran şu anda aktif bir şekilde Diyala'nın Celavla beldesinden başlayıp sırasıyla Salahaddin'in Şirgat, Musul'un Telafer ve Sincar (Şengal) ilçesini kullanarak Suriye'ye doğru uzanan bir lojistik güzergahı kullanıyor.
Musul'un Telefer ilçesinin de çok nazik bir özelliği var. O da şu: Telafer IŞİD öncesinde kent nüfusu yaklaşık 400 bin civarındaydı. Ekseriyeti Türkmenlerden oluşuyor. Bu nüfusun bir bölümü Şii, diğer bölümü ise Sünnilerden oluşuyor.
İran, Haşdi Şabi'yi devreye sokarak Suriye'ye giden güzergahın kapanmasını istemiyor.
İşte bu hususlardan dolayı Telafer'den Türkiye'nin yeni bir askeri üs kurmasını kolay bulmayanlar var.
Bunlardan biri Ortadoğu Uzmanı ve Siyaset Bilimci Dr. Arzu Yılmaz.
Yılmaz'a göre Telafer'de bir askeri üs kurulma önerisi yeni değil: "Konu 2017'deki Musul operasyonu getirildi. O dönemde Türkiye, İran'a karşı çok sert açıklamalar yapmıştı."
Yılmaz: Telafer'e üs yeni değil
Telafer'in Sünni Türkmenlerin ağırlıklı olduğu bir kent ve oradan çok sayıda kişinin IŞİD'e katıldığını savunan Yılmaz, "Iraklı DEAŞ'lılar veya kaçırılan Ezidiler konusunu Türkiye'de basından takip ettiğim zaman Telafer'den DEAŞ'a katılan Türkmenlerin ağırlıklı olduğu bir gözlem olarak dikkatimi çekmişti. Telafer'in demografik yapısından kaynaklı Türkiye'nin bölgeyle ilgili konularda bir politikasını meşrulaştırma bağlamında bir ısrarı var. Bu konuyu sık sık gündeme getiriyor" ifadelerini kullandı.
"Askeri stratejik açıdan bakıldığı zaman Telafer'in şöyle bir önemi var: Türkiye'nin Musul rüyalarının önemli bir eşiğidir Telafer" diyen Yılmaz, şunları dile getirdi:
"Musul operasyonu başladığında Türkiye, Haşdi Şabi'nin operasyona katılmasını istemedi. Çünkü Haşdi Şabi'nin operasyona katılması Telafer'in onlar tarafından kontrol altına alınması demekti. Türkiye'nin İran'ı karşısına alarak Telafer'in Sünni Türkmen demografik yapısına atıfla hamilik pozisyonunu öne çıkararak yürüttüğü politika karşılıksız kaldı. Ve günün sonunda Telafer ağırlıklı olarak İran destekli Haşdi Şabi güçlerinin kontrolüne girdi.
Son günlerde konuyu gündeme getirenlerin niyeti bilemem ama arka plan üzerinden baktığımız zaman bu aslında 2017 yılında Türkiye'nin deyim yerindeyse kursağında kalan hevesinin aslında hala o amacından vazgeçmediğini gösteriyor. Şengal operasyonu da aslında Telafer ile çok yakın bağlantılı. Çünkü o hattın kontrolünde Şengal, Telafer ve Musul yer alıyor. O hat hem Suriye-Irak sınırında bir pozisyon almak hem de Musul'a nüfuz etme bağlamında çok stratejik bir noktada yer alıyor. Kişisel kanaatime göre halihazırdaki konjektörde bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum. Her şeyden önce Türkiye karşısında İran'ı bulacaktır. Keza Türkiye'nin Şengal ile ilgili dile getirdiği konularda da ilk önce İran'ın karşı durduğunu görüyoruz."
Erbil Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkileri Öğretim Üyesi Dr. Beyar Doski ise Türkiye'nin Telafer'de askeri üs kurmayacağı görüşünde.
Doski, Irak'ın tartışmalı bölgeleri konusunda Türkiye ile İran arasında yapılan bir sözleşmeden bahsetti ve "Yaşanan sadece bir oyundan ibaret" iddiasında bulundu.
Türkiye'nin kuzeyde bazı askeri üsleri bulunduğunu ifade eden Doski, "Telafer'de kurulacak yeni bir üsse de ihtiyacı yok. Buradaki asıl oyun Kürdistan Bölgesi'nin Irak merkezi hükümeti üzerinden marjinalleştirilmesidir" yorumunu yaptı.
Irak'ta Irak Kürdistan Bölgesi'nin (IKB) kontrolü altında olmayan bölgelerde Haşdi Şabi'nin ne yapmak istediğine bakmak gerektiğine dikkati çeken Dr. Beyar Doski, "Haşdi Şabi, Sincar'a binlerce milis konuşlandırıp, Erbil ve Bağdat arasındaki 'Sincar Anlaşması'nın uygulanmaya konulmasını önlemek istiyorlar" dedi.
İran'ın Türkiye'nin Kürdistan Bölgesi'nin 30 kilometre kadar derinliğe inmesine herhangi bir itirazı bulunmadığını ancak kendi etki alanındaki yerlere inilmesi halinde tavrının farklılaşabileceğine söyleyen Doski, şunları kaydetti:
"Telafer ve diğer tartışmalı bölgeler için de dediğim gibi her iki ülkenin çok iyi dayanışmalı somut bir anlaşması var. Bu yüzden Telafer'de bir askeri üssünün inşa edilmesi çok önemli değil. Türkiye için asıl önemli olan Duhok vilayetindeki askeri üslerini her geçen gün arttırmaya çalışmasıdır. İleride belki Erbil'e yakın noktalarda da bu üslerin sayısı artabilir."
Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süphi Saatçi, Telafer'de bir askeri üssün kurulmasını imkansız görmeyenlerden.
Aslen Kerküklü olan Prof. Dr. Saatçi, hem Türkiye'nin hem de Irak'ın terör örgütlerinden çok çektiğini söylüyor.
"Türkiye kendi güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü meşru yola başvurmalıdır"
Her iki ülkenin de terörden kurtulmak için uğraş verdiğini ifade eden Saatçi, "Telafer'de bir askeri üs kurmak tabii ki mümkündür. Burada esasa olan Bağdat hükümetiyle anlaşarak bunu yapmak" dedi.
Irak ve Suriye'nin terör örgütlerinin yol geçen hanı haline getirildiğinin altını çizen Saatçi, şunları söyledi:
"Suriye'de bir devletin varlığından bahsetmek de mümkün değil. Türkiye'nin hem Irak hem de Suriye ile oldukça uzun bir sınırı var. Bu iki ülkedeki terör örgütlerinden Türkiye'nin güvenliğine ciddi tehditler geliyor. Türkiye kendi güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü meşru yola başvurmalıdır. Onun için ne gerekiyorsa yapmalıdır. Şu anda Telaferli Türkmenler arasında geçmişe nazaran bir ihtilaf yok. İkna edilmesi durumunda Türkiye elbette ki Telafer'de askeri üs kurabilir"
"Bağdat ve Erbil, ikna edilirse Telafer'de askeri üs kurulabilir"
Bir diğer Iraklı Türkmen Kemal Beyatlı da Ankara-Bağdat ve Erbil arasında yapılacak görüşmeler neticesinde tarafların ikna edilmesiyle Türkmen kenti Telafer'de Türkiye'nin askeri üs kurmasının mümkün gördüğünü kaydetti.
Irak Türkleri Kültür Ve Yardımlaşma Derneği Genel Başkanı Beyatlı'ya göre üs açmanın birinci yolu diplomasi ve tarafların ikna edilmesi.
Türkiye ile Irak arasında bir ticaret olduğunu ancak "terör" örgütlerinin buna zarar verdiğinin altını çizen Beyatlı, şunları ifade etti:
"Irak'a yönelik ticaretten bir tek Türkiye kazanmıyor. Irak da bundan kazanıyor. Ama yıllardır buradaki varlığı bir türlü sona erdirilmeyen terör örgütlerinin faaliyetleri her iki ülkenin hem insan kaynağına hem de ticaretine büyük zarar veriyor. Ankara'nın diplomatik girişimlerle Bağdat'ı ikna etmesi halinde Irak'ta teröre karşı kalıcı sonuç elde edilecek adımlar atılabilir."
"Irak ve Türk halkı terörden bıkmıştır"
Hem Türk hem de Irak halkının yıllardır süregelen terörden çok çektiğini söyleyen Beyatlı sözlerini şöyle tamamladı:
"Amerika, binlerce kilometre öteden gelen, Türkiye'de İncirlik, Irak ve Suriye'de de başka askeri üsler inşa edebiliyorsa elbette Türkiye'de terörü bitirmek için komşusunda bir üs kurabilir. Ancak burada önemli olan diplomasidir. 'Biz burada kalıcı değiliz. Sincar'daki terörü bitirmek ve ülkede huzuru sağlamak için lojistik amaçlı bir üs inşa etmek istiyoruz. İşimiz bitince de gireceğiz' deyip Bağdat yönetimi ikna edilirse olabilir. Çünkü, iki ülkenin halkları artık cenazelerin gelmesini istemiyor. Terör olaylarından bıkmışlar. İş birliğiyle terörün bitirileceği konusunda ikna çabaları sonucunda üs kurulabilir. Karar alınması halinde ise Türkmenler ister siyasi yönden ister halk tarafından gereken desteği de verirler."
BM yetkilisi, COP31 arifesinde Şarku’l Avsat’a konuştu: İklim eylemi ve enerji güvenliği birbirini tamamlayan iki yol
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell (BM)
Antalya’da bugün başlayacak BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde gözler, hükümetlerin taahhütler arasındaki açığı kapatarak iklim değişikliğiyle mücadele için somut adımlar atma kapasitesine çevrildi. COP31, emisyonların azaltılmasına yönelik çabaların enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, elektrik talebindeki artış ve yapay zekâ kullanımı ile veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması gibi gelişmelerle iç içe geçtiği bir dönemde düzenleniyor.
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell, Şarku’l Avsat’a verdiği özel röportajda, uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesinin, özellikle de gelişmekte olan ülkelere gerekli finansmanın sağlanmasının hızlandırılması çağrısında bulundu. Stiell, yıllık 1,3 trilyon dolar kaynak seferber edilmesini hedefleyen Bakü’den Belem’e Yol Haritası’nın somut bir gerçekliğe dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Enerji güvenliği ile iklim eyleminin birbirine zıt süreçler olmadığını, aksine bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaları gerektiğini belirten Stiell, Suudi Arabistan’ın Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerini ve bu girişimlerin bölgesel iş birliği ile iklim eyleminin güçlendirilmesindeki rolünü de övdü.
Antalya’da iki haftadan uzun sürecek COP31, sıcaklıkların rekor seviyelere ulaştığı, iklim değişikliğinin etkilerinin ağırlaştığı ve enerji güvenliğine ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde düzenleniyor. BM’nin internet sitesinde yayımlanan açıklamada, konferansın ülkeler açısından iklim eylemini hızlandırmak ve iş birliğini güçlendirmek için kritik bir fırsat sunduğu belirtildi. Ev sahibi Türkiye ise elektrik konusunu öncelikli gündem maddeleri arasına alırken, yenilenebilir enerji alanındaki gelişmelerini öne çıkarıyor. Türkiye ayrıca metan gazı emisyonlarını azaltmanın bir yolu olarak Sıfır Atık programını da tanıtıyor.
Brezilya’da düzenlenen COP30 toplantısından (BM)
Açılış öncesinde Şarku’l Avsat’a özel bir röportaj veren Stiell, enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar ile yapay zekâ kullanımı ve veri merkezlerinin yaygınlaşmasının elektrik ve su tüketimi üzerindeki etkileri bağlamında enerji güvenliği ile iklim eylemi arasındaki ilişkiye değindi. Stiell ayrıca, bu teknolojilerin enerji sistemlerinin verimliliğini artırmak amacıyla kullanılabileceği fırsatları ele aldı. İklim taahhütleri ile bunların hayata geçirilmesi arasındaki açığı değerlendiren Stiell, Türkiye’de düzenlenecek COP31’in önceliklerini de anlattı.
Sermaye maliyetinin artması, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanını engelliyor
Öte yandan Stiell, iklim finansmanını, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve ülkeler ile toplumların iklim değişikliğinin giderek ağırlaşan etkilerine karşı direnç kapasitesinin güçlendirilmesi yoluyla iklim eyleminin kapsamını genişletmek ve hızını artırmak açısından temel bir unsur olarak nitelendirdi.
İklim finansmanına ilişkin tüm taahhütlerin yerine getirilmesinin, özellikle iklim değişikliğinin etkilerine en fazla maruz kalan ancak krizin ortaya çıkmasına çok az katkıda bulunan gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesi bakımından ‘büyük önem taşıdığını’ belirten Stiell, bunun son derece önemli olduğunu söyledi.
Bu ülkelerin karşı karşıya olduğu zorlukların finansmana erişim, finansmanın niteliği ve kalitesiyle ilgili olduğunu kaydeden Stiell, “Sermaye maliyetlerinin yüksek olması, bu zorlukların başında geliyor” dedi. Stiell, özellikle düşük gelirli ve yüksek borç yükü altındaki ülkelerin, giderek derinleşen borç krizleriyle de mücadele ettiğine dikkat çekti.
Bazı gelişmekte olan ülkeler açısından temel engelin proje eksikliği olmadığını belirten Stiell, diğer ülkelerin ise proje hazırlama ve geliştirme kapasitelerinin sınırlı olması nedeniyle finansman ve yatırım çekebilecek, hayata geçirilmeye hazır projelerin yetersizliği sorunuyla karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Stiell, “İklim finansmanı bir hayır işi ya da yalnızca yardım faaliyeti değildir. İklim adaletinin sağlanması için bir zorunluluk olmasının yanı sıra küresel ekonomilerin ve toplumların direnç kapasitesini güvence altına almaya yönelik stratejik bir yatırımdır” dedi. Bunun ekonomik istikrarı ve düşük enflasyon oranlarıyla büyümeyi desteklediğini vurguladı.
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell (BM)
Stiell, iklim finansmanında yer alan tüm taraflar ile karar alıcılar arasında ortak çalışmaların ve iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Bu kapsamda, çok taraflı kalkınma bankalarının ortakları arasında yer alan hükümetlerin de iklim risklerine en fazla maruz kalan ülkelere daha fazla uygun koşullu finansman sağlanmasını güvence altına almak için nüfuzlarını kullanabileceklerini belirtti.
Uluslararası iş birliğinin, riskleri azaltmak, projelerin geliştirilmesini desteklemek ve özel sermaye akışını artırmak amacıyla kamu finansmanının kullanılmasında merkezi bir rol oynayabileceğine dikkat çekti.
Bu çerçevede Stiell, gelişmekte olan ülkelere yıllık 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı sağlanmasını hedefleyen Bakü’den Belem’e Yol Haritası’nın somut bir gerçekliğe dönüştürülmesinin zorunlu olduğunu söyledi. Bu sürecin, Azerbaycan’da düzenlenen 29. Taraflar Konferansı’nda yeni küresel iklim finansmanı hedefi konusunda varılan anlaşma temelinde ve Brezilya’da düzenlenen 30. Taraflar Konferansı başkanlığıyla koordinasyon içinde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Yol haritasının, gelişmekte olan ülkelere sağlanan iklim finansmanının yıllık 1,3 trilyon dolara çıkarılmasına yönelik bir plan ortaya koyduğunu belirten Stiell, kaynakların en fazla ihtiyaç duyan ülke ve toplumlara yönlendirilmesinin de güvence altına alınmasının hedeflendiğini kaydetti.
Stiell, “Bugün öncelik, taahhütler aşamasından gerçek ve erişilebilir finansman sağlanması aşamasına geçmek ve bunu gelişmekte olan ülkelerde iklim taahhütlerinin uygulanmasını destekleyecek yatırımlara ve somut projelere dönüştürmektir” dedi.
İklim eylemi ve enerji güvenliği birbirini tamamlayan iki yol
Jeopolitik gerilimler ve enerji piyasalarında sık sık yaşanan dalgalanmalar karşısında Stiell, “Enerji güvenliği ile iklim eylemi birbirini tamamlayan süreçler olarak ele alınmalı ve birlikte değerlendirilmelidir” dedi.
Hükümetlerin, güvenilir ve uygun maliyetli enerji arzını güvence altına alırken emisyonları azaltmaları ve enerji talebindeki uzun vadeli değişimlere hazırlanmaları gerektiğini belirtti.
Son dönemde enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmaların, dayanıklı altyapı oluşturmanın, enerji kaynaklarını ve tedarik güzergâhlarını çeşitlendirmenin ve uluslararası iş birliğini güçlendirmenin giderek artan önemini ortaya koyduğuna işaret etti.
Yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasının, enerji verimliliğinin iyileştirilmesinin, elektrik şebekeleri ile enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesinin, güvenilir ve talebi karşılayabilecek enerji sistemlerinin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Stiell, “Çözüm, enerji güvenliğine ilişkin acil ihtiyaçlarla uzun vadeli stratejik planlamanın bir araya getirilmesinde yatıyor” dedi. Güvenilir temiz enerji arzı, emisyonların azaltılması, ekonomik kalkınma ve uluslararası iş birliğinin birbirini desteklemesi gerektiğini belirten Stiell, bunların birbiriyle rekabet eden hedefler olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.
Yeşil enerji yatırımlarının dünya genelinde hızla arttığına dikkat çeken Stiell, bu yatırımların geçen yıl 2 trilyon doları aştığını ve artışın sürdüğünü kaydetti. Yeşil enerjinin ekonomik büyümenin, rekabet gücünün artırılmasının, istihdam olanaklarının oluşturulmasının, yaşam standartlarının yükseltilmesinin ve istikrarın sağlanmasının başlıca itici güçlerinden biri haline geldiğini söyledi.
Stiell, Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu G20 ülkelerinin neredeyse tamamının, bu önemli ekonomik ve toplumsal kazanımlardan yararlanmak amacıyla yenilenebilir enerji yatırımlarını genişletmeye çalışmasının başlıca nedenlerinden birinin de bu olduğunu ifade etti.
Yapay zekâ, enerji sektöründe iki ucu keskin bir kılıç
Yapay zekâ kullanımı ve veri merkezlerinin yaygınlaşması sonucunda elektrik talebinin hızla artmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, yapay zekâyı ‘iki ucu keskin bir kılıç’ olarak nitelendirdi. Veri merkezlerinin çok büyük miktarda elektrik ve su tükettiğini belirten Stiell, bu merkezlerin temiz enerji kaynaklarıyla çalışmasının ve sürdürülebilirlik standartlarına uygun şekilde yönetilmesinin güvence altına alınması gerektiğini ifade etti.
Buna karşılık yapay zekânın, ‘dönüşüm sürecini hızlandırmak için olumlu yönde kullanılabilecek muazzam bir potansiyele’ sahip olduğunu belirten Stiell, bu teknolojinin enerji sistemlerinin verimliliğini, esnekliğini ve güvenilirliğini artırabileceğini, ayrıca maliyetleri düşürebileceğini söyledi.
Stiell, karşı karşıya olunan temel zorluğun yapay zekâyla bağlantılı olumsuz etkileri ve riskleri sınırlandırmak, olumlu potansiyelini güçlendirmek ve bu teknolojinin sorumlu biçimde kullanılmasını sağlamak olduğunu kaydetti.
Özellikle iklim risklerine daha fazla maruz kalan gelişmekte olan ülkelerde kapasite geliştirme çalışmalarının yürütülmesi ve bilgi ile deneyim paylaşımının güçlendirilmesi yoluyla tüm ülkelerin bu potansiyelden yararlanmasının sağlanmasının önemini vurgulayan Stiell, bunun söz konusu teknolojilerin uygulanmasını hızlandırmaya katkıda bulunacağını belirtti.
Hükümetler ile sanayi sektörlerinin ortak çalışmalar sayesinde önemli kazanımlar elde edebileceğine işaret eden Stiell, hükümetlerin açık politikalar, uygun düzenleyici çerçeveler ve güvenceler ile uzun vadeli yatırım planları oluşturması gerektiğini ifade etti. Teknoloji şirketlerinin ise veri merkezlerinin verimliliğini artırmak ve temiz enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştırmak için çalışabileceğini söyledi.
Türkiye COP 31’e ev sahipliği yapıyor. (AFP)
Yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla ortaya çıkacak gelecekteki elektrik talebinin boyutuna ilişkin tahminlerin farklılık göstermesi nedeniyle planlama ve yatırım stratejilerinde belirsizliklerin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Stiell, elektrik şebekelerine ve enerji depolama sistemlerine yatırım yapılmasının, daha verimli elektrik sistemlerinin geliştirilmesinin ‘gelecekteki talep hangi düzeyde gerçekleşirse gerçekleşsin uzun vadede sürdürülebilir faydalar sağlayacağını’ vurguladı.
Küresel iklim konusunda kaydedilen ilerleme hâlâ istenen seviyenin altında
Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşılması yönünde küresel ölçekte kaydedilen ilerlemeyi değerlendiren Stiell, “İnsanlık, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli ilerlemeler kaydetti, ancak bu ilerleme hâlâ gereken seviyenin altında” dedi. BM çatısı altında yürütülen koordineli iklim iş birliği ve ülkelerin ulusal düzeydeki çabaları olmasaydı dünyanın sıcaklık artışının 4 santigrat dereceyi aşacağı, hatta en kötü senaryolara göre çok daha yüksek seviyelere ulaşabileceği bir yöne ilerleyeceğini belirtti.
Mevcut tahminlerin küresel ısınmanın yaklaşık 2,6 santigrat dereceye ulaşabileceğine işaret ettiğini kaydeden Stiell, bu seviyenin hâlâ felaket boyutunda yüksek olduğunu ve dünya genelindeki ekonomiler ile nüfus üzerinde yıkıcı sonuçlara yol açabileceğini ifade etti. Bununla birlikte söz konusu tahminin, insanlığın bugüne kadar kaydettiği ilerlemenin boyutunu da ortaya koyduğunu söyledi.
Paris Anlaşması’nın hedeflerinin temel bir gereklilik olmaya devam ettiğini vurgulayan Stiell, bu hedeflere ulaşılabilmesi için hiçbir ülkenin veya toplumun geride bırakılmayacağı adil bir küresel dönüşüm yoluyla iklim eyleminin hızlandırılması ve kapsamının genişletilmesi gerektiğini belirtti.
Dünyanın teknoloji geliştirme, temiz enerji yatırımlarını artırma ve ulusal iklim planlarını güçlendirme alanlarında ilerleme kaydettiğine dikkat çeken Stiell, “Asıl zorluk, uygulama sürecini hızlandırmak ve hedefler ile taahhütleri sahada somut sonuçlara dönüştürmektir” dedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı’nın hiçbir oturumunun küresel iklim krizini tek başına çözemeyeceğini belirten Stiell, buna karşın son dönemdeki tüm konferansların ileriye dönük önemli adımlar attığını ifade etti. Stiell, Türkiye’de düzenlenecek COP31’in de bu süreci sürdürmesi ve bugüne kadar elde edilen kazanımlar üzerine inşa edilmesi gerektiğini söyledi.
COP31’in önceliklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, odağın hem resmî müzakereler hem de eylem gündemi kapsamında uygulamanın güçlendirilmesi ve hızlandırılması olacağını belirtti. Üzerinde uzlaşmaya varılması gereken çok sayıda önemli konu bulunduğuna işaret eden Stiell, “İklim eylemi, daha fazla insan, ekonomi ve ekosistem için somut faydalar sağlamalıdır” dedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Paris Anlaşması kapsamındaki resmî müzakerelerin, tüm ülkelere çözüm önerilerini sunma ve adil geçiş, iklim finansmanı, uyum, emisyonların azaltılması ve iklim değişikliğine müdahaleye ilişkin tedbirler başta olmak üzere birçok temel konuda ilerleme kaydetme imkânı sunduğunu ifade etti.
Ülkelerin şirketler, şehirler, bölgeler ve farklı sektörlerdeki aktörlerle iş birliği yapmasına imkân tanıyan eylem gündemi kapsamında ise 31. Taraflar Konferansı Başkanlığı, elektrik kullanımına geçişin hızlandırılması ve elektrik şebekelerinin modernleştirilmesi gibi somut alanlarda ilerleme sağlanmasına yönelik önceliklerini açıkladı.
Stiell, iklim değişikliğine uyum ve direnç kapasitesinin güçlendirilmesinin daha fazla önem kazanması gerektiğine dikkat çekerek toplumların aşırı sıcak hava dalgaları, seller, kuraklık ve iklim değişikliğinin diğer etkilerine karşı daha iyi korunmaya ihtiyaç duyduğunu belirtti.
İklim eyleminin, dünya genelinde daha fazla insana, ekonomiye ve ekosisteme ulaşan somut ve pratik faydalar sağlaması gerektiğini vurguladı.
Temiz enerji devrimi, daha güçlü ekonomiler inşa etmek için fırsatlar sunuyor
Türkiye’de düzenlenecek konferans öncesinde bir mesaj yayımlayan Stiell, “Temiz enerji devrimi, dünyaya daha güçlü ekonomiler inşa etmek, enerji güvenliğini güçlendirmek, yaşam standartlarını yükseltmek ve insanların hayatlarını iyileştirmek için olağanüstü fırsatlar sunuyor” dedi. Yaklaşan konferansın yeni ortaklıklar kurmak, ortak öncelikleri güçlendirmek ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin tamamında ilerlemeyi hızlandırmak için önemli bir fırsat olduğunu belirtti.
Ülkelere, iş dünyasının liderlerine ve yatırımcılara çözüm odaklı bir vizyonla, birlikte çalışma konusunda gerçek bir kararlılıkla ve anlaşmalara varmak için gerekli müzakere uzlaşılarını sağlama iradesiyle Türkiye’ye gelmeleri çağrısında bulundu. Stiell ayrıca, elektrik kullanımına geçişin hızlandırılması gibi somut konularda ilerleme kaydedilmesinin önemini vurguladı.
Stiell, “Bu adımlar gerçek bir fark yaratabilir ve dünyanın dört bir yanında daha fazla insana somut faydalar sağlayabilir” ifadesini kullandı.
İklim eylemi, Suudi Arabistan’ın ekonomik dönüşümünün temel direği
Suudi Arabistan’a ilişkin değerlendirmelerinde Stiell, Krallığın iklim eylemini Vizyon 2030 çerçevesindeki ekonomik dönüşüm sürecine entegre etmek amacıyla attığı adımları övdü. Petrol ve doğal gaz üretim faaliyetlerinden kaynaklanan metan gazı emisyonlarının azaltılması konusunda kaydedilen ilerlemeye dikkat çeken Stiell, “Bu alan, Krallığın uluslararası düzeydeki öncü rolünü güçlendirmesi ve diğer ülkelere benzer adımlar atmaları için ilham vermesi açısından önemli bir fırsat sunuyor” dedi.
Stiell ayrıca, yenilenebilir enerji projelerinin elektrik şebekelerine bağlanmasının sürdürülmesinin ve elektrik sektörünün altyapısının geliştirilmesinin önemine işaret etti.
Suudi Arabistan’daki ağaçlandırma çalışmaları (Yeşil Suudi Arabistan girişimi)
Stiell, “Krallıkta bu alanlarda ve diğer konularda iklim eyleminin hızlandırılması, Suudi Arabistan ekonomisi ve halkının yanı sıra tüm bölgeye daha büyük faydalar sağlayacaktır” ifadesini kullandı.
Önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmesinde ise Stiell, “Bir sonraki aşamada öncelik, ulusal projeleri ve hedefleri ölçülebilir somut sonuçlara dönüştürmektir” dedi. Bunun daha fazla yenilenebilir enerji projesinin elektrik şebekelerine bağlanması, elektrik sektörü altyapısının geliştirilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve metan emisyonlarının azaltılmasının sürdürülmesi yoluyla gerçekleştirilebileceğini belirtti.
Stiell, bu ilerlemenin sağlanmasının uygulama konusundaki kararlılığa, sonuçların açıklanmasında şeffaflığın artırılmasına ve yatırımların sürdürülebilirliğinin güvence altına alınmasına bağlı olduğunu sözlerine ekledi.
Suudi Arabistan’ın bölgesel iş birliğini geliştirmeye yönelik girişimleri
Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerine değinen Stiell, bu girişimlerin ‘emisyonların azaltılması, arazilerin yeniden canlandırılması ve çevrenin korunmasına yönelik çabaları bir araya getirerek iklim eyleminin güçlendirilmesi açısından önemli bir adım teşkil ettiğini’ söyledi.
Bölgesel iş birliğinin ülkelere deneyim ve bilgi paylaşımı, teknik kapasite geliştirme ve yatırımları koordine etme fırsatı sunduğunu belirten Stiell, etkili bölgesel ortaklıkların Ortadoğu’nun çevresel özelliklerini ve koşullarını dikkate alarak daha kapsamlı iklim ve çevre hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti. Ancak bu girişimlerin ‘gerçek değerinin, uygulamaların ne ölçüde sürdürülebilir olduğuna ve uzun vadede somut sonuçlar elde edilip edilmediğine bağlı olduğunu’ vurguladı.
Bu çerçevede ağaçlandırma projelerinin başarısının yalnızca dikilen ağaç sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini belirten Stiell, değerlendirmede ağaçların hayatta kalma ve büyüme oranlarının, başarıyla yeniden kazanılan ve iyileştirilen arazi alanlarının, biyolojik çeşitliliğin ne ölçüde korunduğunun ve su kaynaklarının kullanımındaki verimlilik ile sürdürülebilirliğin de dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
İklim, arazi ve biyolojik çeşitlilik arasındaki uyum temel bir gereklilik
İklim, arazi ve biyolojik çeşitlilik gündemleri arasındaki eşgüdümün önemine ve Suudi Arabistan’ın bu alanda üstlenebileceği role ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, ülkenin çölleşmeyle mücadele ve arazilerin yeniden kazanılması alanındaki deneyimlerinden yararlanarak bölgesel iş birliğini destekleyebileceğini ve önemli bir rol oynayabileceğini söyledi.
Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerinin bilgi ve deneyim paylaşımı, iş birliğinin güçlendirilmesi ve somut etkiler yaratan çevre projelerinin hayata geçirilmesi için önemli platformlar sunduğunu belirten Stiell, “Temel amaç, çevre girişimlerini birbirinden ayrı alanlar olarak ele alma yaklaşımından uzaklaşarak ortak çalışmalar için bütüncül bir yaklaşım benimsemektir” dedi. Bunun iklimin, arazilerin ve biyolojik çeşitliliğin korunmasının yanı sıra toplumların yaşam koşullarının iyileştirilmesi alanlarında da somut sonuçlar sağlayacağını ifade etti.
Suudi Arabistan’daki ağaçlandırma çalışmaları (Yeşil Suudi Arabistan girişimi)
İklim değişikliğiyle mücadele, arazilerin yeniden kazanılması ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çabalar arasında eşgüdüm sağlanmasının, bu konular ve karşı karşıya oldukları zorluklar arasındaki yakın bağlantı nedeniyle ‘temel bir gereklilik’ olduğunu vurguladı.
İklim değişikliğinin ekosistemler üzerindeki baskıyı artırdığını belirten Stiell, arazi bozulmasının ise bu sistemlerin karbon depolama ve toplumların geçim kaynaklarını koruma kapasitesini azalttığını söyledi.
Suudi Arabistan’a mesaj
Suudi Arabistan’a yönelik mesajında Stiell, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek şiddetlendiği ve dünyanın tüm ülkelerini etkilediği bir dönemde, Krallığın iklim değişikliğiyle mücadele için sürdürdüğü çabalardan ve enerji sektöründeki dönüşüm sürecini adil ve düzenli bir şekilde ilerletme konusunda kaydettiği önemli gelişmelerden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Stiell, “Krallığın uluslararası iklim eylemi çabalarına katılımını sürdürmesini ve bu çalışmalara aktif katkı sağlamasını memnuniyetle karşılıyoruz. İklim taahhütlerini somut ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürmek, böylece daha dirençli, müreffeh ve adil bir dünyanın yanı sıra daha güvenli ve sürdürülebilir bir geleceğin inşasına katkıda bulunmak amacıyla Suudi Arabistan’la daha fazla iş birliği yapmayı umuyoruz” dedi.
Mısır ve Türkiye... Deniz anlaşmazlıklarını aşan siyasi anlaşmalar ve askeri tatbikatlarhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5339156-m%C4%B1s%C4%B1r-ve-t%C3%BCrkiye-deniz-anla%C5%9Fmazl%C4%B1klar%C4%B1n%C4%B1-a%C5%9Fan-siyasi-anla%C5%9Fmalar-ve-askeri
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
Kahire:Muhammed Mahmud
TT
Kahire:Muhammed Mahmud
TT
Mısır ve Türkiye... Deniz anlaşmazlıklarını aşan siyasi anlaşmalar ve askeri tatbikatlar
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
Mısır ile Türkiye arasındaki temaslar ve iki ülkenin ortak askeri tatbikatları, Libya parlamentosunun Ankara ile deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından yaşanan deniz yetki alanları anlaşmazlığına rağmen devam ediyor.
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati dün mevkidaşı Hakan Fidan’dan telefon aldı. Görüşmede, bölgesel gerilimin giderek arttığı mevcut süreçte bölgede tansiyonun düşürülmesine yönelik çabalar ele alındı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre iki bakan, ‘Mısır ve Türkiye arasındaki ortak koordinasyon ve istişarelerin, Katar ile iş birliği içinde bölgesel dörtlü grup çerçevesinde sürdürülmesinin önemini’ vurguladı. Bakanlar ayrıca, mevcut gerilimin kontrol altına alınması ve çatışmanın kapsamının genişlemesinin önlenmesi amacıyla ABD ve İran taraflarıyla birlikte ortak girişimlerin yoğunlaştırılması gerektiğine dikkat çekti.
4-9 Kasım tarihleri arasında Mısır’da düzenlenen Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’na iki ülkenin deniz kuvvetlerinden birlikler katılıyor.
Mısır Silahlı Kuvvetleri’nden cumartesi akşamı yapılan açıklamada, tatbikatın ‘Mısır ve Türk silahlı kuvvetleri arasında çeşitli askeri alanlarda gelişen iş birliği ilişkileri ile iki ülkenin deniz kuvvetleri arasında tecrübe aktarımı ve paylaşımı’ çerçevesinde gerçekleştirildiği belirtildi.
Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, mevcut bölgesel tehditlerin, başta Mısır ve Türkiye olmak üzere bölgenin önde gelen güçlerini görüş ayrılıklarını aşmaya ve ortak çıkarları korumak amacıyla geniş kapsamlı siyasi ve askeri uzlaşılar geliştirmeye zorladığını düşünüyor.
Trablus yönetimi, dönemin Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac aracılığıyla Kasım 2019’da Ankara ile deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Kahire, Lefkoşa ve Atina’nın karşı çıktığı anlaşmaya daha sonra Avrupa Birliği (AB) de denizler ve okyanuslara ilişkin uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz etmişti.
Geçtiğimiz ekim ayında Libya parlamentosu, Mısır ve Yunanistan’ın itirazlarına ve süregelen çekincelere rağmen anlaşmayı onayladı. Buna karşın Mısır ile Türkiye arasında bölgedeki gerilimi düşürmeye yönelik uzlaşı arayışları devam etti.
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, geçtiğimiz ay Bağdat’ta düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) toplantılarının oturum aralarında mevkidaşı Hakan Fidan’la yaptığı görüşmede (Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın Facebook sayfası)
Ortadoğu uzmanı Bostan Cemiloğlu, mevcut olağanüstü koşullar ve bölgesel tehditlerin, başta Mısır ve Türkiye olmak üzere bölgenin önde gelen güçlerini küçük çaplı görüş ayrılıklarını aşmaya ve ortak çıkarları korumak, deniz boğazları üzerinden enerji ve tedarik akışını güvence altına almak amacıyla geniş kapsamlı siyasi ve askeri uzlaşılar geliştirmeye zorladığını belirtti.
Cemiloğlu, “Deniz yetki alanlarına ilişkin dosyalar veya Libya’daki gelişmelerle bağlantılı meseleler, Mısır ile Türkiye arasındaki askeri iş birliğinin önünü kesmeyecek biçimsel nitelikte ve geçici tepkilerden kaynaklanan anlaşmazlıklardır” dedi. Cemiloğlu ayrıca, “Bölgede giderek artan İsrail kaynaklı tehlike ve tehdit, Kahire ile Ankara arasında askeri anlaşmalar imzalanması ve üst düzey güvenlik koordinasyonu sağlanması için başlıca itici güçlerden birini oluşturuyor” ifadesini kullandı.
Cemiloğlu sözlerini şöyle sürdürdü: “Askeri manevralar ve tatbikatlar ile devam eden dörtlü görüşmelere ilişkin temaslar, Mısır-Türkiye ilişkilerinin fiilen stratejik ortaklık aşamasına geçtiğini ve deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlığın iki ülke arasındaki uzlaşıyı etkilemediğini gösteriyor.”
Demokrasi Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı ve bölgesel ilişkiler uzmanı Kerem Said ise Mısır ile Türkiye arasındaki askeri iş birliğinin ortak eğitim ve tecrübe paylaşımını kapsayan anlaşmalar çerçevesinde yürütüldüğünü belirtti. Said, bu iş birliğinin, geçmişteki ihtilaflı meselelerin önemli bir bölümünün çözüme kavuşturulmasının ardından bölgedeki çatışmaların yönetimi konusunda koordinasyonun arttığını gösterdiğini ifade etti.
Bununla birlikte deniz sınırlarının belirlenmesi meselesinin iki taraf arasında çözüme kavuşmamış bir sorun olduğunu vurgulayan Said, “Bu konuda bir çözüme ulaşılmaması halinde söz konusu mesele önümüzdeki dönemde gerilime yol açabilir. Özellikle Mısır’ın bu konuda kırmızı çizgileri bulunuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’ndan, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
Geçtiğimiz ekim ayının sonunda Savunma Bakanı Yaşar Güler, ülkesinin Doğu Akdeniz’deki deniz sınırlarının ve deniz yetki alanlarının belirlenmesi konusunda Mısır ile anlaşma imzalamaya hazır olduğunu açıkladı. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Türkiye’nin önerisi, Kahire’ye Yunanistan ile imzalayabileceği herhangi bir anlaşmaya kıyasla deniz yetki alanında yaklaşık 15 bin kilometrekarelik ek bir alan kazandırıyor.
Bu gelişmeyle eş zamanlı olarak Hakan Fidan, İstanbul’da düzenlenen uluslararası bir toplantı kapsamında Mısırlı mevkidaşıyla yaptığı görüşmede, ‘Libya’daki gelişmeler karşısında Mısır’ın duyduğu kaygıları anladığını, bu kaygıların ele alınması, Libya’da güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik çabaların desteklenmesi amacıyla istişare, koordinasyon ve ortak çalışmaların sürdürülmesinin önemini’ ifade etti. Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında yer alan bu ifadeler, Mısırlı yetkilinin Ankara ile Trablus arasında imzalanan anlaşmayı reddettiklerini yinelemesine karşılık geldi.
Said, iki ülke ilişkilerinin ticaret ve ekonomi alanlarında gelişimini sürdürmesini, ayrıca bölgesel çatışmaların yönetimi konusunda iş birliğinin devam etmesini beklediğini belirtti. Ancak Said’e göre, “Deniz yetki alanları meselesi çözümsüz bir sorun olarak kalacak ve Mısır-Türkiye ilişkilerinin daha da geliştirilmesinin önünde gölge oluşturabilecek.”
Cemiloğlu ise iki ülke arasında deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkların çözümü ve uzlaşıya varılması amacıyla hem kamuoyuna açık hem de gizli düzeyde temasların ve iletişim kanallarının mevcut olduğunu düşünüyor.
Mısır, Libya-Türkiye mutabakatına ilişkin hukuki tutumunu yineledihttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5339045-m%C4%B1s%C4%B1r-libya-t%C3%BCrkiye-mutabakat%C4%B1na-ili%C5%9Fkin-hukuki-tutumunu-yineledi
Mısır, Libya-Türkiye mutabakatına ilişkin hukuki tutumunu yineledi
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, Trablus'ta geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe ile görüşürken (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Mısır, Libya ile Türkiye arasında imzalanan “Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması Mutabakatı”na ilişkin hukuki tutumunu yineleyerek, deniz sınırlarının belirlenmesi konusunda kendi kaygılarının uluslararası hukuk kuralları ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Kahire yönetimi, bu yaklaşımın iki ülkenin çıkarlarını koruması gerektiğine dikkat çekti.
Mısır'ın bu tutumu, Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati tarafından cumartesi günü Trablus'ta, geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe ile yaptığı görüşmede dile getirildi. Görüşme, Abdülati'nin Sahel-Sahra Devletleri Topluluğu Yürütme Konseyi'nin 22'nci dönem toplantısına katılmak üzere bulunduğu Trablus'ta gerçekleştirildi.
Mısır, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasını onaylamasına karşı çıkıyor. Kahire yönetimi, farklı vesilelerle yaptığı açıklamalarda, anlaşmanın onaylanmasının Mısır açısından herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağını vurgulamıştı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan açıklamaya göre Abdülati, iki ülke arasındaki tarihî ve kardeşlik ilişkilerinden hareketle, deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin süreçte Mısır'ın kaygılarının dikkate alınmasının önemini vurguladı. Abdülati, bunun uluslararası hukuk kuralları ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi doğrultusunda, iki ülkenin ortak çıkarlarını gözeterek gerçekleştirilmesi gerektiğini ve bu konuda mutabakata varıldığını belirtti.
Dibeybe ise Libya-Mısır Ortak Komisyonu'nun deniz sınırları konusunu görüşmek üzere toplanacağını açıkladı.
Şarku’l Avsat’ın Al Qahera News’ten aktardığı habere göre Dibeybe, “Haritaları olanlar bunları sunsun. Diyalog kurmak ve konuyu tartışmak sağlıklı bir yaklaşımdır. Ancak tek taraflı kararlar ve uzlaşmaz tutumlar, iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edecek hiçbir sonuca ulaştırmaz” dedi.
Açıklamalar, Libya Temsilciler Meclisi'nin geçen ekim ayında Trablus ile Ankara arasında 2019 yılında imzalanan mutabakatı onaylamasının ardından geldi. Söz konusu adım, Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs'ın itirazlarına yol açarken, Avrupa'dan da anlaşmaya yönelik geçmişte eleştirel açıklamalar yapılmıştı.
Dibeybe, ekim ayında yaptığı açıklamada da hükümetinin mutabakata ilişkin Mısır'ın kaygılarını dikkate almaya özen gösterdiğini belirtmişti. Bu açıklama, Kahire'nin Libya Temsilciler Meclisi'nin anlaşmayı onaylamasını reddettiğini duyurmasından birkaç gün sonra gelmişti. Gelişmeler, deniz yetki alanları meselesinin iki ülke arasındaki ilişkilerde gündemdeki yerini koruduğunu gösteriyor.
Öte yandan Abdülati ile Dibeybe arasındaki görüşmede Libya'daki siyasi krizin son gelişmeleri de ele alındı. Mısır Dışişleri Bakanı, ülkesinin krizin çözümünde tek çıkış yolu olarak siyasi çözümden yana tutumunu yineledi. Bu çözümün, geniş kapsamlı ulusal uzlaşıya dayanan, Libyalıların sahipliğinde ve liderliğinde yürütülecek kapsayıcı bir diyalog yoluyla sağlanması gerektiğini ifade etti.
Bakanlık açıklamasına göre Abdülati, siyasi çözümün temel referanslarına bağlı kalınmasının önemini vurgulayarak, başta Suheyrat Anlaşması olmak üzere mevcut mutabakatların esas alınması ve dış dayatmalar ile müdahalelerden uzak durulması gerektiğini belirtti.
Abdülati, Libya'nın birliğini koruyacak, devlet kurumlarını muhafaza edecek ve bu kurumların birleştirilmesini destekleyecek bir siyasi uzlaşıya ulaşılmasının önemine işaret ederek, böylece ülkedeki mevcut bölünmüşlüğün sona erdirilmesi gerektiğini kaydetti.
Libya'da, merkezi Trablus'ta bulunan ve Abdülhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti ile Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen ve Usame Hammad başkanlığındaki hükümet arasında siyasi bölünmüşlük sürüyor. Ülkenin doğusunda ve güneyinin bazı kesimlerinde yönetimi elinde bulunduran Hammad hükümeti, Mareşal Halife Hafter komutasındaki Libya Ulusal Ordusu'nun nüfuz alanında faaliyet gösteriyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
