Birleşik Krallık ordusu için çalışan Iraklı tercümanların hayatı, Kasım Süleymani suikastıyla nasıl altüst oldu?

(Arşiv fotoğraf: Reuters)
(Arşiv fotoğraf: Reuters)
TT

Birleşik Krallık ordusu için çalışan Iraklı tercümanların hayatı, Kasım Süleymani suikastıyla nasıl altüst oldu?

(Arşiv fotoğraf: Reuters)
(Arşiv fotoğraf: Reuters)

Irak'ta DEAŞ'la mücadeleye katılan Birleşik Krallık (BK) ordusu için çalışan ancak sonrasında kaderlerine terk edilen 8 Iraklı tercümanın canlarının tehlikede olduğu ve bu meseleyle ilgili soruşturma açıldığı ortaya çıktı.
İskoç yayın kuruluşu The National'a konuşan tercümanlar, Aralık 2018'e kadar uzanan hikayelerini ve gölge gibi bir hayat yaşarken kimliklerinin paylaşılması sonrası içine düştükleri zor durumu anlattı.
Tercümanlardan biri, "Kendimizi bu ekiple yüksek bir sorumluluk (duygusu) ile çalışmaya adamıştık. İlk günümüzde bize 'Aileye hoş geldiniz' dediklerini hatırlıyorum, öyle de hissetmiştik" dedi.
İsimleri saklı tutulan Iraklılar, DEAŞ'la mücadele eden küresel koalisyonun parçası olarak, Irak'taki özel kuvvetler eğitim ekibi QKTT, BK Eğitim Ekibi (UKTT) ve Özel Harekat Danışma Ekibi (SOAT) ile çalışmıştı. Bu kişiler, savunma alanında faaliyet gösteren küresel çaplı bir yüklenici üzerinden işe alınmış ve maaşları da kiralanan yerel bir kuruluş tarafından ödenmişti.
Gazeteye konuşan bir kaynak, "Irak gibi ülkelerde böyle işler gerçekten tehlikeli. Bu yüzden görünmez insanlar olarak çalıştık, evden işe gidip gelirken buluşma zamanımızı ve yerimizi her zaman değiştirdik" dedi.
Habere göre yalnızca tercümanlar değil onların aileleri de güvenlikleri için gizli tutulmuştu ancak Ocak 2020'de ABD'nin İranlı general Kasım Süleymani'yi ve Haşdi Şabi (Halk Seferberlik Güçleri) Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi Mühendis'i Irak'ta düzenlediği suikast operasyonuyla öldürmesinin ardından işler değişti.
Irak, koalisyon güçleriyle çalışan tüm siviller için yeni bir güvenlik kartı sistemine geçti. Fakat bu uygulama uyarınca koalisyonda görev almış kişiler, isimleri, kimlik numaraları, araç kayıtları ve kamplardan evlerine olan rotaları da dahil olmak üzere kişisel bilgilerini ibraz etmek zorunda kaldı.   

"Tüm bilgilerimiz ellerinde"
Bir başka tercüman, "Koalisyon güçleri bilgilerimizi Irak hükümetiyle paylaşmayacaklarını söylemişti. Ancak ayrıntılı bilgilerimizi Bağdat'taki tüm kontrol noktalarına ilettiler. Bu noktaların birçoğu, Halk Seferberlik Güçleri, Irak hükümeti ve güvenlik teşkilatımızın pek çok üyesiyle ortaklaşa yönetiliyor. Yani bu güvenlik sistemi yüzünden her biri tüm bilgilerimizi biliyor" diye konuştu.
Haberde, koalisyon kamplarını birkaç kez hedef alan Ashab-ı Kehf adlı milis grubun, daha sonra bu kişisel bilgileri paylaştığı, koalisyondaki tüm çalışanları kendileriyle işbirliği yaparak bilgi paylaşmaya çağırdığı ve "bu talebe itiraz edenlerin düşman sayılacağı" tehdidinde bulunduğu belirtildi.
Koalisyon için çalışmış erkek tercümanların ailelerinden uzakta bir göçebe hayatı yaşadığı ifade edilirken, içlerinden bir başkası şunları söyledi:
"Eşimi ve 11 yaşındaki oğlumu son görüşümün üzerinden iki aydan fazla zaman geçti. Üç hafta önce bir meslektaşımızın eşi, içinde tehdit mesajı ve üç aile üyesi için üç mermi olan bir zarf buldu. Her şeyi geride bıraktı ve ailesini çok uzağa götürdü. Hükümeti kontrol ettikleri için kimse bu insanları durduramaz. Bizi öldürürlerse onları kim sorumlu tutacak? Dört gün önce, BK Savunma Bakanlığı meseleyi araştırmak için bizimle iletişime geçti ancak bu iş uzun zaman alacak ve burada o kadar vaktimiz yok. Zamanımız azalıyor. Kendi canımızı, ailelerimizin hayatını kaybedeceğiz. Tek isteğimiz bizler ve ailelerimiz için güvenli bir yer… Ailenizi güvende tutmak için siz ne yapardınız?"

"Kanıtlanırsa hemen koruma sağlanmalı"
Diğer yandan The National'a konuşan BK Savunma Bakanlığı sözcüsü, "Irak'ta doğrudan tercüman çalıştırmasak da kişisel güvenliğe yönelik tüm ihlalleri son derece ciddiye alıyoruz. Yüklenicilerimizi en yüksek standartlarda tutuyoruz ve şu anda iddiaları araştırıyoruz" ifadelerini kullandı.
İskoç Ulusal Partisi'nin (SNP) savunma sözcüsü Stewart McDonald ise söz konusu soruşturmada tercümanların BK ordusu için yaptıkları işler nedeniyle hedef alındığının tespit etmesi halinde, BK hükümetinin bu kişileri ve onların ailelerini korumak için hızla harekete geçmesi gerektiğini söyledi. 
                                                
Independent Türkçe, The National



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.