Aung San Suu Çii yeni suçlamalarla karşı karşıya

Güvenlik güçleri dün Yangon’da düzenlenen protestolara biber gazı ile müdahale etti. (AP)

Myanmar’da göstericiler protestocular, 1 Şubat’taki darbeden bu yana gerçekleşen en ölümcül protestoların ertesi günü artan gerilimle birlikte dün sokaklara geri döndü. Diğer yandan iki yeni suçlamayla karşı karşıya kalan, demokratik olarak seçilmiş lider Aung San Suu Çii ise askeri darbenin ardından tutuklanmasından bu yana ilk kez dün video konferans aracılığıyla, avukatları ile beraber mahkeme huzuruna çıktı. Aung San Suu Çii’nin avukatlarından Min Min Soe, Reuters’a verdiği demeçte 75 yaşındaki Suu Çii’nin Nepido’da mahkemeye çıktığı sırada sağlıklı göründüğünü, avukatıyla görüşmek istediğini dile getirdiğini aktardı.
Yeni suçlamalar, ülke çapında gerçekleşen kanlı baskının ertesinde geldi. Suu Çii’nin destekçileri, darbeden bu yana yaşanan en şiddetli çatışmaların ardından birçok kasabada ve şehirde baskıya meydan okuyarak yürüyüş düzenledi. Birleşmiş Milletler’in (BM) bildirdiğine göre güvenlik güçleri pazar günü 18 protestocuyu öldürdü. AFP’nin bağımsız bir kaynaktan aktardığına göre şu ana kadar 10 kişi yaşamını yitirdi. Ülkeden gelen haberlere göre ise ölü sayısı, BM tarafından bildirilenden daha fazla. Nitekim polis ve ordunun barışçıl protestoculara karşı ölümcül silahlar kullanması yeni bir uluslararası protesto dalgasını ateşledi. ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken, Twitter hesabından yaptığı açıklamada Myanmar güvenlik güçlerinin korkunç şiddetini kınadı. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de barışçıl protestoculara karşı kullanılan ölümcül gücün ve keyfi tutuklamaların kabul edilemeyeceğini vurguladı. 
Video konferans yoluyla katıldığı duruşmanın ardından AFP’ye konuşan açıklamalarda bulunan avukat Nay Tu, Nobel Barış Ödülü sahibi Suu Çii’nin iletişim yasalarını ihlal etmek ve kamuoyunda infiali kışkırtmakla suçlandığını bildirdi. Suu Çii, lisanssız altı telsize sahip olmak ve koronavirüs kısıtlamalarını, dolayısıyla Doğal Afetler Yasası’nı ihlal etmekle suçlanıyordu. Uluslararası gözlemciler ise söz konusu suçlamaların abartılı olduğu görüşünde.
Müvekkili ile gözaltına alınmasından bu yana ilk kez video konferansta karşılaşan avukatı Khin Maung Zaw ise Suu Çii’yi görmesine henüz izin verilmediğini ifade etti. Bir sonraki duruşmanın 15 Mart'ta yapılması bekleniyor. Ulusal Demokrasi Birliği (NLD) lideri Suu Çii, hükümetteki önde gelen parti yetkilileriyle birlikte devrilmesinin ve tutuklanmasının ardından kamuoyuna çıkmadı.
Eskeri darbenin sona ermesinin ardından halkın yeniden iktidara getirilmesi çağrısında bulunan Myanmar’ın BM Daimi Temsilcisi Kyaw Moe Tun, birkaç gün önce iktidardan çekilmişti. Moe Tun’u görevden ordunun aldığı belirtiliyor.
Uluslararası protestolar ile ABD ve Avrupa Birliği'nin açıkladığı yaptırımlar henüz orduyu etkilemede başarılı olamadı. “Ülkelerin bu konuda verdikleri tepkiyi artırmaları gerekiyor. Kınayıcı ifadeler memnuniyetle karşılanıyor ancak yeterli gelmiyor” açıklamasında ulunan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Myanmar Özel Raportörü Tom Andrews, alınacak önlemlerin bir listesini pazartesi günü Güvenlik Konseyi'ne sunacağını kaydetti.
Ülkede tutuklama dalgası ise devam ediyor. Darbeden bu yana en az bin 100 kişinin tutuklandığı, suçlandığı ve mahkum edildiği bildirildi. Yalnızca pazar günü 571 kişinin tutuklandığı ifade ediliyor. Son günlerde, AP’de görev yapan bir kameraman da dahil olmak üzere çok sayıda gazeteci de tutuklananlar arasındaydı.
Sosyal medyadan yayınlanan bir canlı yayında, güvenlik güçlerinin önceki gün gerçekleştirilen çok sayıda tutuklamayı protesto etmek için toplanan göstericileri Yangon’daki Insein Hapishanesi yakınlarında vurduğu görüldü. Ancak mermilerin gerçek mi yoksa plastik mi olduğu belirlenemedi. Aynı zamanda protestocuların ‘Biz biriz’ sloganları attığı kaydedildi. Myanmar'ın ekonomik başkentindeki diğer bölgelerde, bazı protestocuların kendilerini korumak için tahtalar ve kanepeler kullandığı görüldü.
Günlük protestolar ve sivil itaatsizlik kampanyaları yoluyla yaklaşık bir ay süren demokrasi yanlısı seferberliğin ardından yetkililer özellikle pazar günü kanlı bir tepki verdi. Sağlık görevlilerinden birinin aktardığına göre ülkenin güneyindeki Dawei'de üç protestocu gerçek mermi kullanılarak öldürüldü. Şehrin sakinleri ise dün sabah kurbanların fotoğrafları önüne çiçek ve mum koymak için sokağa çıktı. Tanınmış bir aktivist, Facebook hesabından yaptığı açıklamada “Ordu bir terör örgütüdür” ifadelerini kullandı.
Devlet medyasından pazar günü yapılan açıklamada yasa dışı kalabalığa karşı katı önlemler alınacağı uyarısında bulunuldu. Siyasi tutuklulara yardım sağlayan bir sivil toplum kuruluşu, 1 Şubat darbesinden bu yana yaklaşık 30 protestocunun öldürüldüğünü duyurdu. Ordu tarafından yapılan açıklamada ise topluluğun dağıtılmaya çalışıldığı sırada bir polisin öldüğü belirtildi.
Myanmar’da ordu, 1988 ve 2007 yıllarında meydana gelen halk protestolarını da bastırmış; ülke 1948'deki bağımsızlığından bu yana yaklaşık yarım asır boyunca ordu tarafından yönetilmişti. Nitekim darbe, 10 yıl süren iktidarın demokratik geçişine de bir son verdi.