Putin’in görünmeyen gücü: Wagner paralı askerleri

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve iş adamı Yevgeny Prigozhin (Arşiv-AP)

Birçok Sosyal Toplum Kuruluşu ve gazeteciye göre, Ukrayna, Suriye ve Afrika’da faaliyet gösterdiğine inanılan Wagner Grubu’nun paralı askerleri Kremlin’in menfaatlerine hizmet ediyor.
Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu, Suriye Medya ve İfade Özgürlüğü Merkezi (SCM) ve Rusya merkezli Memorial adlı sivil toplum kuruluşu pazartesi günü, Rusya merkezli Wagner Grubu’nun savaş suçu işlediklerini öne sürerek Rusya’da suç duyurusunda bulundu.
Wagner Grubu’nun adı ilk kez 2014’te, Ukrayna’nın doğusundaki çatışmalarda duyuldu. Rusya’nın herhangi bir askeri varlığı kabul etmediği söz konusu bölgede, bu profesyonel ve iyi donanımlı savaşçılar, Ukrayna karşısında savaşan isyancı grupların saflarında ortaya çıktı.
Rusya’nın 2015’te Beşar Esed rejimini desteklemek için Suriye’ye müdahalesi sırasında, özellikle de Palmira antik kentinin geri alınması noktasında yapılan savaşta söz konusu grubun Rus ordusuyla birlikte hareket ettiği bildirildi. Ancak Moskova bu iddiaları reddetti.
Ardından Wagner Grubu’nun hareket çemberi ordu arasında faaliyet gösterdikleri Orta Afrika’yı kapsayacak şekilde daha da genişledi.
Edinilen bilgiler, grubun Mozambik ve Venezuela’da göründüklerine işaret ediyor. Ancak konuya ilişkin resmi bir kanıtın olmadığı ve iddiaların sadece şüphelerle sınırlı olduğu kaydedildi.
Rus devlet ajansı TASS’a göre Wagner Grubu’nun operasyonel kontrolünün başında Dimitry Utkin bulunuyor. Daha önce askeri istihbaratta görev alan 50’li yaşlardaki bu adam hakkında fazla bir şey bilinmiyor.
Dimitry Utkin Aralık 2016’da, Suriye’nin kahramanları adına bir tören için Kremlin’de kabul edildi. Bu törene ait Devlet Başkanı Vladimir Putin ile birlikte fotoğrafları da mevcut.
Putin’e yakınlığı ile bilinen Rus iş adamı Yevgeny Prigozhin’in Wagner’in finansal kanadından sorumlu olduğu iddia ediliyor. Prigozhin, Donald Trump’ın 2016’da kazandığı ABD başkanlık seçimlerinde Rusya’nın müdahalesinden şüphelenildiği için Washington’ın yaptırımlarına maruz kalmıştı. Ayrıca FBI tarafından da dolandırıcılık suçlamasıyla yargılanıyor.
Özel askeri şirketlerin yasak olduğu Rusya’da Wagner’in yasal olarak bir varlığı bulunmuyor. Ancak Wagner için çalışan binden fazla eski ordu mensubu veya güvenlik uzmanı olduğu tahmin ediliyor.
Moskova’daki Carnegie merkezi, Wagner Grubu’nun “Rusya’da bilinen bir sır” olduğuna işaret ediyor. Merkeze göre grubun iki misyonu var: Kremlin’e savaş bölgelerine savaşçıları konuşlandırmayı kolaylaştırmak ve Rusya’nın nüfuzunu artırmak için hazır bir araç olarak hizmet etmek.
Wagner Grubu’nun operasyonları kayıpsız bir şekilde gerçekleşmiyor ve skandallarla dolu. Minsk’in gruptan 33 paralı askerin tutuklandığını açıklaması, 2020’de Rusya ve Belarus arasındaki krizi gözler önüne serdi. Söz konusu kişiler Venezuela, Küba, Türkiye ve Suriye gibi ülkelere Belarus üzerinden gideceklerini itiraf ettiler. Bu durum da Moskova’da utanca neden oldu.
Grubun Şubat 2018’de Suriye’de, petrol yataklarının kontrolünü ele geçirmeye çalışan rejim yanlısı savaşçılara karşı yürütülen ABD saldırıları sırasında büyük kayıplar yaşadığı düşünülüyor.
Yine aynı yıl Wagner’in Orta Afrika Cumhuriyeti’ndeki varlığını araştıran 3 Rus gazeteci de öldürülmüştü.
Moskova söz konusu dönemde gazetecilerin çetelerin kurbanı olduklarını açıklasa da Rus muhalefeti profesyonel bir suikasta kurban gittiklerini öne sürdü.