Cezayir’deki terör mağdurları, ‘haklarını talep etmek için’ gösteri düzenledi

Başkent Cezayir’de geçen salı günü düzenlenen eylemlerden bir görüntü (AFP)

1990’lı yıllarda meydana gelen ve hükümete göre 150 bin kişinin hayatını kaybettiği terör olaylarının dehşetine son vermek için çok sayıda Cezayirli, sosyal medya hesaplarında ‘Mansinach’ (Unutmadık) hashtagı kullandı. Resmi olmayan kaynaklar ölü sayısının 60 bini aşmadığını belirtiyor. Hashtag, başkent ve büyük şehirlerin yanı sıra özellikle izole kırsal alanlarda, militan gruplar tarafından işlenen katliamların ve bireysel suikastların anılarının hala korunduğunu vurgulamak için binlerce terör kurbanının çığlığı olarak kabul ediliyor. Bu ‘unutkanlık karşıtı’ çabanın sahipleri, yetkilileri her yıl 22 Mart’ı ‘terör mağdurları için ulusal bir gün’ olarak ilan etmeye çağırıyor.
Geçen salı akşamı çok sayıda kurban, başkentteki Merkez Postane Meydanı’nda toplanarak, ‘aşırılık yanlısı gruplara karşı direnişin ilk saflarında yer aldıkları’ gerekçesiyle Mücahitler ve Hak Sahipleri Bakanlığı’na dahil edilmeleri çağrısı yaptı. Onlara göre durumları, kurtuluş devrimi (1954- 1962) sırasında Fransız sömürgeciliği ile savaşan mücahitlere benziyor.
Eylemciler, Başbakan Abdulaziz Cerad ile görüşmek için hükümet sarayına doğru yürümeye çalıştı. Ancak bölgede görevlendirilen güvenlik güçleri onları engelledi. Bu durum ise eylemcilerin protesto düzeyini artırdı.
Eylemcilerin çoğunluğunu, 1998 yılında Ramazan ayında bir terör saldırısına tanık olan başkentin güneyindeki Sidi Hammad kasabası sakinleri oluşturdu. Saldırıda, 100 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı ve birçoğu sakat kaldı. Hükümet, gazilere yerel para cinsinden aylık 150 dolar (30 bin Cezayir dinarı) yardım veriyor. Sidi Hammad’a düzenlenen terör saldırısı sırasında bir patlama sonucunda gözünü kaybeden Süleyman Amor (50’li yaşlarında) Şarku’l Avsat’a şu açıklamalarda bulundu: “Dayanışma Bakanlığı’nın bize verdiği aylık gelir çok düşük. İhtiyaçlarıma ve ilaçlarıma harcamalarıma yetmiyor. Bununla aileme nasıl bakabilirim? Yetkililer, bu yardımı gözden geçirmeli. Bu miktar, utanç verici.”
Terör mağdurlarının çoğu, ellerinde başkentin dış mahallelerinde düzenlenen saldırılarda öldürülmüş yakınlarının fotoğraflarını taşıdı. 1995- 1997 yılları arasında Bentalha köyünde 200 kişi, er-Rayis kasabasında 300, Beni Messus kasabasında 100 ve batıdaki Relizane köyünde bin kişi hayatını kaybetti. Aynı şekilde 1993 sonbaharında ‘Silahlı Cihat için İslam Cephe’ye mensup bir militan tarafından öldürülen gazeteci İsmail Yafsah da dahil olmak üzere, işyerlerinin önünde veya evlerinin yakınında öldürülen aydın ve gazetecilerin fotoğrafları yayınlandı. Örgüt, İslami bir devletin kurulmasına düşman olan ‘laik’ aydınlara suikast düzenlemekte uzmanlaşmıştı. Radikalizm yanlısı gruplar, 1993- 1999 yılları arasında 110’dan fazla gazeteci ve medya çalışanına suikast düzenledi. Kliniğinde suikasta kurban giden ünlü Doktor Hadi Felisi’nin eşi Fatıma Zehra Felisi başkanlığındaki ‘Terör Mağdurları Derneği’ üyeleri, teröristlerin devlet yardımlarından fayda sağlamasına yönelik memnuniyetsizliklerini dile getirdi. Üyeler, devletin ‘pişmanlık duyan’ radikalizm yanlılarına yaptığı yardımlara atıfta bulundu. Söz konusu radikalizm yanlıları, hükümetin silah dilini susturmak için çıkardığı üç yasa çerçevesinde terörün kalelerini terk ettiler. Bu yasalar, ‘Merhamet Yasası (1995)’, ‘Sivil Uyum Yasası (1999)’ ve ‘Ulusal Uzlaşma Yasası (2006)’ olarak biliniyor.
Öte yandan İslami Kurtuluş Cephesi unsurları, hükümetten bir kuruş bile almadıklarını açıkladı. Eski liderlerinden Medeni Mazrak, gazetecilere yaptığı eski tarihli bir açıklamasında, 1997’de istihbarat servisleriyle yapılan ve ünlü ‘ateşkese’ ulaşılan görüşmelerin, örgüt üyelerinin çeşitli işlerine yeniden entegrasyonunu da içerdiğini belirtti. Mazrak’a göre görüşmelerde, seçimlere aday olma ve partilere katılma gibi sivil ve siyasi haklardan yararlanmalarını sağlama meseleleri de ele alındı. Mazrak, hükümetin vaatlerini yerine getirmediğini de vurguladı.
Diğer taraftan Cezayir medya organları, 24 Mart’ta Fransa’nın Cezayir ile ‘karşılıklı iade’ anlaşmasını resmen onayladığını doğruladı. Fransa Resmi Gazetesi’nin son sayısında kararın onaylandığına dikkat çekildi. Gazeteye göre anlaşma, iki ülkenin yargı anlaşmalarının ‘modernizasyonu’ çerçevesinde imzalandı.