Macron: Yeni bir tür küresel savaşla karşı karşıyayız

Macron Perşembe akşamı Elysee'de düzenlediği basın toplantısındayken (AFP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “Yeni bir tür küresel savaşla karşı karşıyayız” ifadeleriyle şu andan dünya çapında yaşanan ‘aşı savaşlarına’ dair vizyonunu özetledi. Macron, ‘savaş’ kelimesini ilk kez kullanmıyor. Geçtiğimiz yılının Mart ayında ülkenin karantinaya alınmasının ilk yıl dönümünde yaptığı konuşmada da bu ifadeyi kullanmıştı. Fransa’nın ‘yeni bir düşmana karşı savaşta’ olduğunu dile getirdi.
Macron, ‘küresel savaş’ hakkındaki bu ifadeleri, koronavirüs (Kovid-19) salgınında mücadeleyi ele alan Avrupalı liderler toplantısının sona ermesinden önceki bir basın toplantısında sarf etti. Fransız Cumhurbaşkanı, söz konusu toplantıda ayrıca başta İngiliz- İsveç şirketi ‘AstraZeneca’ liderliğindeki büyük şirketlerin taahhütlerini yerine getirmelerinin gecikmesine ilişkin şikayetler ışığında Avrupa vatandaşlarına gerekli aşıların sağlanması ile ilgili konulara da değindi.
İşin gerçeği, Macron, oklarını iki büyük ülke olan Rusya ve Çin'e yönlendirerek, onları aşı tedarikini, siyasi baskı uygulamak ve aşıları alan ülkelerin politikalarını etkilemek için kullanmakla suçluyor. Avrupa İlaç Ajansı, 5 Mart'ta başvuruda bulunmasına rağmen, Rus menşeili ‘Sputnik V’ aşısının kullanımını henüz onaylamadı. Avrupa Birliği ülkeleri, Rusya'nın sunduğu teklifler konusunda birleşik bir pozisyon sürdürmeye çalışıyor. Ancak dört ülke; Macaristan, Slovakya, Çekya ve Avusturya, Avrupa mutabakatını terk edip Rus aşısını kullanmaya başladı. Öte yandan Almanya da büyük olasılıkla onlara eklenme hazırlığında görünüyor.
Macron buradan hareketle, Ruslar ve Çinlilerin ‘istikrarı sarsma’ ve aşıların tedarikinin politikaları etkilemek için kullanma girişimlerine işaret ediyor.  Moskova ve Pekin'in aksine Macron, Avrupa kıtasının ‘özgür dünyada aşı stratejisine sahip ve aşı ihraç edebilecek tek bölge’ olduğunu vurguluyor. Rusya ve Çin’e işaret ederek bunun şantaj ile değil, daha çok ‘insani taahhüt’ gereği olarak yapılması gerektiğini söyledi.
Macron’un işaret ettiği şey, dün Moskova’nın ‘Sputnik V’ olarak bilenen aşısını, bir dayanışma ve sağlık yardımı olarak değil saldırgan diplomasi bağlamında bir propaganda aracı olarak kullandığını Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian tarafından tekrarlandı. Russian Direct Investment Fund’a göre Rus aşısının Avrupa, Afrika, Asya ve Latin Amerika'da dağılmış 54 ülkeye girdiği ve 1,4 milyar kişiye ulaştığı bir sır değil.
Bu gerçek, Çin'deki aşı buluşları ile birleştiğinde, bu ülkelerden herhangi birine tek bir doz alamadıkları için şimdiye kadar tek bir doz veremeyen Batılı ülkeler için büyük zorluklar ortaya çıkarıyor.
Geçtiğimiz Pazar günü, Avrupa Komisyonu İç Pazar Sorumlusu Thierry Breton, Birliğin Rus aşısına ‘ihtiyaç duymadığını’ iddia etti. Bu açıklamadan önce Avrupalılar üretici firma olan Pigmalia’nın faaliyetlerinde şeffaflık konusunda sorunlar olduğunu iddia etmişti. AB, aşı üretiminin hızlanmasına yol açan bilimsel ve klinik verileri incelemek için 10 Nisan'da Moskova'ya bir uzman heyeti göndermeyi planlıyor. Ancak The Lancet isimli tıp dergisinde Rus aşısıyla ilgili olumlu veriler yayınlanmasıyla birlikte durum değişti. Ancak bu, vatandaşların aşılanmasını hızlandırmak ve sözde ‘sürü bağışıklığı’ veya ‘kesin bağışıklığa’ hızlı bir şekilde ulaşma konusuna kafa yoran Avrupalılar için yeterli değildi.
Virüs krizinin patlak vermesinden bu yana, Macron birden fazla vesileyle tıbbi ve farmakolojik alanda bugün de aşılamada Avrupa'nın dışarıya ‘bağımlılığını’ kınadı. Fransa Cumhurbaşkanı, Avrupalıları ‘sağlık alanında öncü olmaya ve Avrupa topraklarında aşı ve ilaç üretmeye’ çağırdı. Maske, solunum cihazı yoksunluğu ve vakaların tespitindeki eksiklikler Macron’un dünya çapındaki tek özgür kıta olarak nitelediği Avrupa’nın salgınla mücadele de yetersiz olduğunu ispatladı.
Ancak ülkesi, dün Almanya'nın yüksek riskli bir bölge olarak gördüğü her türden yaygın mutasyona uğramış salgın hastalıklardan mustarip olan Cumhurbaşkanı, Avrupa'nın ‘yazın sonunda en fazla miktarda aşı üretebilecek güç olacağına ve vatandaşlarını koruyacak konumda olacağı’ inancını dile getirdi. Hatta aşıların NATO ülkeleri ve aşıya ihtiyacı olan herkese ihracatının sağlanacağına dair umutlu olduğunu ifade etti.
Fransız Cumhurbaşkanı, Avrupalıların ‘özellikle mutasyona uğramış virüsle yüzleşmek için ikinci nesil aşılar üretmeye çalıştıklarını ve tüm zorluklara en hızlı şekilde cevap verebileceklerini’ ileri sürerek daha da ileri gitti.
Macron’un sözlerindeki ironi, İngiltere ile İsveç arasında ortaklaşa üretilen AstraZeneca dışında şu anda Avrupa Birliği'ne üye devletlerin hiçbiri tarafından üretilmiş bir aşı olmamasında. AB, ABD menşeili ‘Pfizer’, ‘Moderna’ ve ‘Johnson & Johnson’ aşılarının sorun yaşamazken, asıl sorunu ‘AstraZeneca’ konusunda yaşıyor. aşı üretiminde dünya çapında ana şirketlerden biri olan Fransız şirketi Sanofi rekabeti kaybederken Macron, Avrupa fabrikalarında başlıca aşıların üretimi üzerine iddiaya giriyor.
Macron’un bu suçlamaları Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü tarafından reddedildi. Dimitry Peskov, ne Moskova ne de Pekin’in ‘herhangi bir türde bir savaş açmadığını’ ifade etti. 
Öte yandan Fransa'daki epidemiyolojik durum kötüleşmeye devam ediyor. Günlük rakamlar, mutasyona uğramış virüsün yayılmasını durdurabilecek katı bir karantina uygulamayı bugüne kadar reddeden yetkililer için giderek daha fazla endişe kaynağı oluyor. Sağlık yetkilileri önümüzdeki ayın ortasına kadar 10 milyon insanı aşılayabilmeyi istiyor. Dün itibariyle, toplam nüfusun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturan 6,9 milyon kişi ilk doz aşı vurulmuş oldu.