Kovid-19, sadece enfeksiyonun tedavi edilmesi ile bitmiyor

İyileşen hastalar, aylar geçmesine rağmen bazı semptomlar yaşamaya devam ediyor

Mutasyonlu türün yayıldığı İngiltere’de aşı kampanyası devam ediyor. (Reuters)
Mutasyonlu türün yayıldığı İngiltere’de aşı kampanyası devam ediyor. (Reuters)
TT

Kovid-19, sadece enfeksiyonun tedavi edilmesi ile bitmiyor

Mutasyonlu türün yayıldığı İngiltere’de aşı kampanyası devam ediyor. (Reuters)
Mutasyonlu türün yayıldığı İngiltere’de aşı kampanyası devam ediyor. (Reuters)

Şu ana kadar dünya genelinde 2,8 milyon kişinin hayatını kaybetmesine ve 130 milyon kişinin enfekte olmasına neden olan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının ortaya çıkmasından bu yana bir yıldan fazla bir süre geçti. Tüm ülkeler, iyileştirici bir tedavi bulunmamasının sebebiyle krizin üstesinden gelmek için tek seçenek haline gelen aşıya güvenmek zorunda kalırken, hastalığı atlatan kişilerin çoğu iyileşme dönemlerinden aylar sonra Kovid-19’un enfeksiyonun geride bıraktığı semptomlarla mücadele ediyorlar. Bu semptomları kontrol altına alamayan ve iyileştiremeyen çoğu sağlık sisteminin üzerinde yük oluşmasına rağmen, hastalar virüsün yayılmasına yönelik tablo ve istatistiklerde yer almıyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) bağlı Avrupa Sağlık Sistemleri ve Politikaları Gözlemevi Kovid-19 ile enfekte olan kişilerin yüzde 25’inin teşhislerinden en az bir ay sonra devam eden semptomların olduğunu ve yüzde 10’unun ise dört ay sonra bu semptomların etkisi altında kalmaya devam ettiğini tahmin ediyor. Gözlemevi tarafından yayınlanan son periyodik raporda, Avrupa sağlık sistemlerinin çoğunun artık fiziksel ve psikolojik tedavi ihtiyacı duyan hastaları karşılayamadığı konusunda uyarıda bulundu.
Şarkul Avsat, İsviçre’deki en modern sağlık merkezlerinden biri olan Cenevre’deki üniversite hastanesinden, Nörolojik Bozukluklar Rehabilitasyon Bölümü’nü ziyaret etmek ve salgının ortaya çıkmasının üzerinden bir yıldan fazla bir süre geçmesinin rağmen iyileşen kişilerde kalan semptomları gözlemlemek için özel izin alıyor ve geçen yılın ortalarından bu yana rehabilitasyon desteği alan kişilerle ile görüşüyor.
Ana salon girişine doğru giden koridorun bir köşesinde, yaklaşık 60 yaşlarında olan Genevieve’i görüyoruz. Genevieve yoğun bakım ünitesinde geçirdiği iki ayın ardından   kaslarındaki güçsüzlük nedeniyle tekerlekli sandalye kullanıyor. Birkaç metre ileride, 24 yaşında genç bir kız olan Sheila, bir matın üzerinde oturarak enfeksiyonla geçirdiği yaklaşık bir yılın ardından nefes alma yeteneğini geliştirmek üzere kaslarını güçlendirmek ve eklem ağrılarını hafifletmek için egzersizler yapıyor.
Nörolojik Bozukluklar Rehabilitasyon Bölümü Direktörü Dr. Marina Weber “Bu hastalık enfeksiyonun atlatılması ile bitmiyor. Hala, şiddetli bir enfeksiyon sonrası iyileşenler ve yoğun bakım ünitelerinde tedavi görenler haricinde, iyileşme sonrası semptom görme ihtimali olan hastaların tam özelliklerini bilmiyoruz.” dedi. Üniversite hastanesine katılmadan önce bir nörolojik hastalık araştırma merkezini yönetiminde görev alan Weber sözlerine şu ifadeleri ekledi:
“Merkez’de, kalp, böbrek ve solunum sistemi rahatsızlıkları ve iskemik kalp hastalığının yanı sıra bağışıklık sisteminin sinirleri yok etmesine ve felcin oluşmasına neden nadir semptomlar dahil olmak üzere Kovid-19’un neden olduğu 250’den fazla riskli nörolojik bozukluk görülen vakayı tedavi ettik.”
Beyin cerrahı Rischar Ferrer, yoğun bakım ünitelerinde bir haftadan fazla tedavi gören hastaların, özellikle de yaşlı veya uzun süre solunum cihazına bağlı kalanların büyük çoğunluğunun genel kas güçsüzlüğü, anlama güçlüğü, hafıza zayıflığı ve odaklanma bozukluğundan muzdarip olduğunu söyledi.
Haftada üç kez tedavi için Nörolojik Bozukluklar Rehabilitasyon Bölümü’ne gelen Genevieve şunları söylüyor:
“Yoğun bakım ünitesinde uyandığımda hareket etmekten, yemek yemekten, konuşmaktan, hatta bir şeylere kulak vermekten aciz durumdaydım. Bugün rehabilitasyon sayesinde biraz hareket edebiliyorum ancak hala yardım olmadan ayakta duramıyor ve yürüyemiyorum.”
Dr. Ferrer, kortizon tedavisi gerektiren birçok zatürre vakası olduğunu ve bu hastaların çoğunun tamamen iyileştiğini söylüyor. Şiddetli veya hafif enfeksiyon geçirmiş vakalarda görülen, belirlenmemiş ve uzun vadeli süren diğer semptomlar bulunuyor. Bilimsel çevreler bu semptomları sınıflandıramadı ve ortaya çıkış nedenleri de netlik kazanmadı. WHO uzmanları bu semptomları “Kronik Kovid” olarak adlandırdı ve Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’nda yer verdi.
Dünyanın çeşitli bölgelerinden 23 araştırmaya istinaden yapılan yeni bir çalışma, iyileşen hastaların yüzde 80’inin enfeksiyonun ardından, yorgunluk (yüzde 58), şiddetli baş ağrısı (yüzde 44), odaklanamama ve dikkatsizlik (yüzde 27) ve bağışıklık sistemi bozuklukları (yüzde 25) gibi bazı semptomlardan muzdarip olduklarını belirtti. Doktorlar, kronik kovid hastalarının çoğunun klasik klinik test ve analizlerde enfeksiyon belirtisi göstermediklerini ve bunun şu anda söz konusu semptomların neden ortaya çıktığını belirlenmesini engel olduğunu söylüyorlar.
Geçen yılın Mart ayında virüse yakalanan genç hemşire Valerie şunları söylüyor:
“Enfeksiyondan iyileşmemin ardından işe geri döndüm ancak bir haftadan fazla dayanamadım. Tam bir iş günü çalışmaya dayanamıyordum. Bugün enfekte olduğum zamana göre daha kötü durumdayım. Bitmeyen yorgunluk, kaslarda ağrı, şiddetli baş ağrısı ve tekrarlayan bulantı nöbetleri yaşıyorum. Sadece bir mail yazmak için bir saatten fazla bir zamana ihtiyaç duyuyorum.”
Söz konu çalışma, bu semptomların gençlerin çoğunun çalışmasını engellediğini ve enfeksiyonu atlatan gençlerin yüzde 30’unun en temel günlük ihtiyaçlarını yapmak için bile yardıma ihtiyaç duyduklarından gösteriyor.
Bu semptomlar için şu ana kadar mevcut olan tek tedavi, semptomlarının şiddetini hafifleten ilaçlar ve uzun süre, uzman doktor kadrosu ve çoğu sağlık sisteminin yokluğunu çektiği alt yapı gerektiren rehabilitasyon sürecidir.
WHO, genellikle “tıbbi refah” olarak sınıflandırılan rehabilitasyon tedavilerine daha fazla özen gösterilmesi gerektiği konusunda birçok defa uyarıda bulunmuştu. WHO ayrıca Kovid-19’un özellikle de enfeksiyon öncesinde depresyon veya anksiyete bozukluğu olanlarda neden olduğu psikolojik ve zihinsel yan etkilerinin tedavisine daha fazla özen gösterilmesi ve kaynak sağlanması çağrısında bulunmuştu.



Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
TT

Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)

Fransa'nın First Lady'si Brigitte Macron'un, eşinin "psikanalize ihtiyaç duyduğunu" düşündüğü bir biyografide iddia edildi.

Deneyimli gazeteci Catherine Nay'in kaleme aldığı Ce pays dont le prince est un enfant (Prensi Bir Çocuk Olan Bu Ülke) isimli yeni kitap, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çocukluğuna odaklanıyor.

Çiftin yanı sıra Macron'un ailesi ve arkadaşlarıyla yapılan görüşmelere dayanan biyografi, Macron'un merhum büyükannesiyle yakın ilişkisini ve eşiyle romantik birlikteliğini ele alıyor. İlişkileri başladığında 39 yaşındaki Brigitte, 15 yaşındaki Emmanuel'in öğretmeniydi.

Daily Mail ve Times'da yer alan alıntılara göre Nay, Macron'un hâlâ büyükannesinin yasını tuttuğunu ve yazara, "Hâlâ büyükannemin ruhuyla yaşıyorum" dediğini aktarıyor.

Eşinin ise daha sert bir değerlendirmede bulunarak gazeteciye, "Emmanuel hâlâ büyükannesini gömemedi. Onun yerini bile dolduramadı. Psikanalize ihtiyacı var" dediği bildiriliyor.

Bu yorumlar, Macron çiftinin ilişkisinin yoğun şekilde mercek altına alınmasından yaklaşık 18 ay sonra geldi. Çift, Vietnam'daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu kameralara yakalanmıştı.

Macron, eşiyle "şakalaştıklarını" iddia etse de önceki aylarda çıkan haberlere göre Brigitte, sürgündeki İran asıllı Fransız aktris Gülşifte Ferahani'nin eşine gönderdiği bir mesajı görünce öfkelenmişti.

Çiftin evliliklerinde sorun yaşadığına dair iddialar, Florian Tardif'in bu yıl yayımlanan Un Couple (Presque) Parfait (Neredeyse [Mükemmel] Bir Çift) adlı kitabında ortaya atılmıştı.

cdsfvgthy
Geçen yıl Vietnam’daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu an kameraya yakalanmıştı (Reuters)

Nay'in biyografisinde Fransa Cumhurbaşkanı'nın, insanları yönetmekte ve hatalarını kabul etmekte zorlanan bir adam olarak anlatıldığı bildiriliyor.

Büyükannesi Manette'in cumhurbaşkanının hayatındaki etkisine odaklanan yazar, emekli okul müdiresinin ona Fransız klasiklerini yüksek sesle okumayı öğrettiğini belirtiyor. 14 yaşındayken bir kızla çıkmaya başladığında büyükannesi buna itiraz etmiş ve o da "Artık kızlara bakmayacağım" diye söz vermiş.

Macron'un gazeteciye, "Ben hâlâ çocuğum" dediği aktarılıyor. Ardından Nay'e göre Macron, 2025'te yazar Emmanuel Carrere'ye şunları söylemiş: 

Hiç ergen olmadım. Ergenleri sevmem. Onları anlamıyorum. Eşim anlıyor.

sdsrgth
Macron, Fransa'da devam eden protestolara yönelik tutumu nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor (AFP)

Kitaptaki Macron değerlendirmesi, yüzbinlerce vatandaşın sokaklara dökülmesiyle cumhurbaşkanının zorlu bir yıl geçirmesinin ardından geliyor. Yaşam maliyetleri, kamu hizmetleri ve eğitim konularında patlak veren gösteriler, Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli toplumsal kargaşayı tetikledi.

Kargaşa o kadar ciddi boyutlara ulaştı ki Fransa, pazartesi günü havai fişek satışını ve kullanımını geçici olarak yasakladı. Bir dizi protesto ve okul ablukası sırasında havai fişeklerin polise karşı veya okulların yakınında kullanılması üzerine bu karar alındı. Fransa İçişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, yasağın 27 Kasım'a kadar geçerli olduğunu belirtti.

Gelecek yıl Fransa'da Macron'un yerine geçecek kişiyi belirlemek üzere yapılacak seçimlerde, radikal sağcı siyasetçi Marine Le Pen'le radikal solcu aday Jean-Luc Melenchon başa baş bir mücadeleye girebilir.

Independent Türkçe


Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
TT

Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)

GLP-1 bazlı diyabet ve zayıflama ilaçlarının riskleri arasında kas kaybının yer aldığı biliniyor. Uzmanlar, bu hapları veya iğneleri kullanan kişilerin vücutlarını güçlü tutmak için ağırlık kaldırmasını öneriyor.

Ancak yeni bir araştırma, ağırlık antrenmanının hastaların kas kütlesinin yalnızca küçük bir bölümünü koruduğunu gösteriyor.

Eli Lilly'nin Zepbound veya Mounjaro ilaçlarını kullanırken 9 ay boyunca ağırlık kaldıran 120 yetişkinin yarısı, ağırlık kaldırmayanlarla aynı miktarda kilo verdi. Ancak Avustralyalı araştırmacılar çarşamba günü The Washington Post'a (WP) yaptıkları açıklamada, ağırlık kaldırarak sadece yaklaşık yarım kilo kası koruyabildiklerini söylüyor.

Asıl kazanımları genel kuvvetlerinde elde ettiler. Spor salonuna gidenler hem üst hem de alt vücut kuvveti testlerinde daha güçlü hale gelirken, ilaçları alan kişilerde güç kaybı görüldü.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden egzersiz fizyoloğu ve araştırmanın lideri Daniel Green, "Kuvvet, kas kütlesinden daha önemli bir çıktı çünkü işlevsellik ve kırılganlıkla ilişkili" diyor.

Güçlü sonuçlar

50-70 yaş aralığındaki her iki grup da çalışma süresince yaklaşık 22,5 kilo verdi. Aradaki fark, kas gücündeki artış oranındaydı.

Haftada üç kez bir saat süreyle, yoğunluğu giderek artırarak ağırlık kaldıran grup, kas kuvvetinde yüzde 10-18 artış kaydetti. Buna karşılık sadece ilacı alanlar yüzde 6-9 oranında güç kaybı yaşadı.

Buna neyin yol açtığı hâlâ araştırılsa da WP'ye konuşan araştırmacılar, bunun beyindeki süreçlerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Ağırlık kaldırmak, sinir sistemimizi eğiterek kas hücrelerini harekete geçirmesini sağlar. Bu hücreler, kuvvet üretmeye çalışır ve vücudun hareket etmesine yardımcı olur.

İşte kas hafızasının parçası olan bu şartlanma, kaslar büyümeden önce bile kuvveti artırır.

Kas hafızası, insanların yaşlandıkça aktif kalmasını ve hareketsiz dönemlerden sonra tekrar forma girmesini sağlar.

Sonuç

Bulgular, yaklaşık 30 milyon Amerikalının kullandığı GLP-1 ilaçlarını alırken kas kaybı yaşama endişesini hafifletebilir.

Bu ilaçların, yaşlandıkça kas, kemik ve güç kaybına yol açan ve zamanla ilerleyen sarkopeni hastalığı riskini artırabileceğine dair yaygın bir endişe vardı.

İlaçların kilo vermeye yardımcı olduğu ve daha hafif vücutların hareket etmek için daha az kasa ihtiyaç duyduğu göz önüne alındığında, ilaçlarla bağlantılı kas kaybının ne kadarının gerçekten endişe verici olduğu tartışmaya açık.

Önceki çalışmaları inceleyen uluslararası bir araştırma ekibi martta, GLP-1 ilaçları kullanan orta yaşlı erkek ve kadınların bacak kaslarının hafifçe küçüldüğünü ancak vücutlarına oranla en azından aynı düzeyde kuvveti koruduğunu açıklamıştı.

GLP-1 ilaçları yüzünden kas kaybı yaşayacağından korkanlar, yeni çalışmadakine benzer bir plan izleyebilir. Katılımcılar, her egzersizde tekrar sayısını 6'dan 10'a çıkardı ve daha ağır ağırlıklar kullanarak eforlarını kademeli şekilde artırdı.

Independent Türkçe


Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
TT

Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)

Disney önümüzdeki üç yıl içinde işletme maliyetlerinden 3 milyar dolarlık kesinti yapmayı planlıyor. Şirketten yapılan açıklamaya göre bu kaynağı, büyük Amerikan spor etkinlikleri ve uluslararası pazarlarda yerel içeriği üç katına çıkarmak gibi yollarla dijital yayın hizmetlerine geri yatırmayı planlıyor.

Disney, salı günü hissedarlarına gönderdiği mektupta, "Dijital yayın stratejimiz iki temel üzerine kurulu: Temel yayın deneyimimizi piyasadaki en iyisi haline getirmek ve hizmetlerimizi tek bir ekosistemde birleştirmek" diye yazdı.

Şirketin yayın platformları Disney+, Hulu ve ESPN'de gelecekte yapılacak iyileştirmeler arasında, 18 Aralık'ta gösterime girecek Avengers: Doomsday'in öncesinde TikTok içerik üreticilerinin paylaşımlarına yer verilmesi ve Şubat 2027'de ilk kez Super Bowl'un yayımlanması yer alıyor.

Disney, dijital yayıncılığı önemli bir büyüme alanı olarak görüyor. Disney'in bildirdiğine göre ünlülerin katıldığı dans yarışması programı Dancing With The Stars, son 6 yılın en büyük açılışını yaparak izleyici sayısını bir önceki sezona göre yüzde 24 artırdı.

American Horror Story: 13, dijital platformlarda rekor izlenme rakamlarına ulaştı. Disney, izleyici sayısının 12. sezona göre yüzde 50 arttığını belirtti.

ESPN de bu son çeyrekte bazı kilometre taşlarına ulaştı. Disney'in açıklamasına göre eylülde Ohio Eyalet Üniversitesi'yle Teksas Üniversitesi arasında oynanan üniversite futbolu maçı, normal sezondaki üniversite futbolu karşılaşmaları arasında kanalın son 10 yılda en çok izlenen maçı oldu.

Yayın hizmetleriyle ilgili bu olumlu gelişmeler, martta Disney'in başına geçen CEO Josh D'Amaro'nun son başarısı. O zamandan bu yana şirketin hisseleri yüzde 22 değer kazanırken gelirler de şirketin üçüncü çeyreğinden (nisan-haziran) dördüncü çeyreğine (temmuz-eylül) yüzde 16 artış gösterdi.

Disney'de 28 yıllık bir kariyerin ardından CEO olan D'Amaro, şirketin operasyonlarını düzene sokma planı kapsamında marttan ekime kadar 1500'den fazla çalışanı işten çıkardı.

İşten çıkarmalar henüz sona ermemiş olabilir; şirketin tasarruf planları daha fazla kesintiyi de içeriyor. Business Insider'a göre CEO, şirket çalışanlarına gönderdiği bilgi notunda "güçlü bir dördüncü çeyrek" için onlara teşekkür ederken, gelecekteki işten çıkarmaların da sinyalini verdi.

D'Amaro, "Bu değişikliklerin hepsi kolay olmadı ve olmayacak" diye yazdı. 

Bu değişiklikler, Disney'e derinden değer veren ve bu şirkete çok büyük katkılarda bulunmuş kişileri etkileyecek. Sektör değişti ve şirketimizin de bu değişimle birlikte değişmesi gerekiyor.

Independent Türkçe