عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için teknolojik imkanlardan faydalanıyor

Yardımları başlatmak ve ihtiyaç duyulan temel malzemeleri sağlamak için yeni uygulamalar geliştirildi.

Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için büyük çabalar sarf ediyorlar. (AFP)
Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için büyük çabalar sarf ediyorlar. (AFP)
    İstanbul/Şarku'l Avsat
TT
TT

Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için teknolojik imkanlardan faydalanıyor

Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için büyük çabalar sarf ediyorlar. (AFP)
Hindistan’da gençler salgınla mücadele etmek için büyük çabalar sarf ediyorlar. (AFP)

Hindistan salgının yeni dalgasıyla mücadelesine devam ediyor. Ülkedeki gençler de söz konusu mücadelerinin en önemli aktörleri arasında yer alıyor.
Hükümetleri salgınla mücadele ederken, gençler de yardım için seferber olmuş durumda. Temel ihtiyaç malzemelerinin temini ve kaynakların ihtiyaç sahiplerine yönlendirilmesi  için sosyal medyayı kullanıyorlar.
Swadha Prasad, sınavlarının sona ermesiyle Kovid-19 hastaları için oksijen, ilaç ve hastane yatakları bulmak için yürüttüğü çalışmalara geri döndü.
Prasad, gençlerin liderlik ettiği UNCUT organizasyonunda görevli. 14 ila 19 yaşları arasındaki düzinelerce gönüllü ile birlikte ülke çapında mevcut tıbbi kaynaklar hakkında verilerin bulunduğu çevrimiçi veritabanları oluşturulması için çalışıyor.
Söz konusu gençler birbirleriyle iletişime geçerek bilgileri gerçek zamanlı olarak güncelliyorlar ve gelen çağrıları 7/24 takip ediyorlar.
Günde 14 saat çalışan 17 yaşındaki  Prasad "Bazılarımız gece yarısından sabaha kadar vardiyalı çalışıyoruz. Çünkü aramalar sabah 3'te dahi bitmiyor" açıklamasında bulundu. Bombay’da yaşayan öğrenci sözlerine şöyle devam etti:
"Bu, çoğu zaman uzun ve yorucu bir iş. Ancak birinin hayatını kurtarmaya yardım etmeyi kesinlikle reddedemem."
Prasad açıklamasında ekibin iki saatlik bir bekleyişin ardından gece yarısı koronavirüs bulaşmış küçük bir hastaya oksijen sağladığı bir vakadan örnek verdi. "Bu sadece kaynak sağlamakla ilgili değil. Bazen insanlar yalnız olmadıklarını bilmeye ihtiyaç duyuyorlar" dedi.
Prasad, 80 yaşındaki bir kadına ölümünden önce yardım etmek için gösterilen çabaları hatırlattığı açıklamasını şöyle sürdürdü:
 "Büyük bir çaba sarf ediyoruz ancak herkesi kurtaramayız. Ailem endişeli. Ama arkadaşları yardıma ihtiyaç duyduğunda bana dönüyorlar."
1,3 milyar nüfusunun büyük kısmının 35 yaşın altında olduğu Hindistan’da gençler şu ana kadar bu denli büyük sorumluluklar üstlenmeye çağrılmamışlardı.

Oksijen İhtiyacı
Hindistanda’ki salgında durumun kötüleşmesiyle krematoryumlar doldu. Aralarında eski bir büyükelçinin de olduğu çok sayıda hastanın otoparklarda ölmesiyle insanlar krizle mücadele için  gönüllü oldu.
Shanawaz Shaikh adlı bir genç Bombay'ın kenar mahallelerinde binlerce insana ücretsiz oksijen imkanı sağlıyor
"Oksijen Adam" olarak bilinen 32 yaşındaki genç, hamile arkadaşının bir akrabasının hastanede yatak bulmaya çalışırken çekçek üzerinde ölmesinin ardından söz konusu girişimi finanse etmek için geçtiğimiz haziran ayında dört çekişli lüks aracını sattı.
AFP'ye konuşan Oksijen Adam bu yola girmesine neden olan söz konusu tanıdığının zamanında oksijen alamadığı için öldüğünü söyledi.
Genç adam "Geçen yıl günde yaklaşık 40 çağrı alıyorduk. Ancak bugün 500'den fazla çağrı alıyoruz" dedi.
20 gönüllünün yer aldığı Shaikh’in ekibi de istismarcılar sebebiyle daha da kötüye giden oksijen eksikliğiyle karşı karşıya.
"Bu bir inanç sınavı" diyen genç adam, çaresiz hastalara oksijen ulaştırmak için bazen onlarca kilometre yol kat ettiğini belirttiği açıklamasında duygularını "Birine yardım edebildiğimde ağlayacak gibi hissediyorum" diyerek aktardı.
Yazılım mühendisi Umang Galaiya da AFP'ye verdiği demeçte şu ana kadar krizin büyük kısmının büyük şehirlerde yaşandığını ancak virüsün virüsün kasaba ve köylere yayılmasıyla teknolojinin öneminin belirgin hale gelidiğini söyledi.

Salgını hükümet olmadan yenemeyiz
Salgında durumun kötüleşmesiyle birlikte Twitter’dan yapılan malzeme ve yedek hasta yataklarına yönelik acil talepler de arttı
Galaiya, kullanıcıların aradıklarını bulmalarını kolaylaştırmak ve çalışmaları yalnızca doğrulanmış kaynaklarla sınırlandırmak için bir uygulama geliştirdi.
Buna rağmen, uygulamasının büyük şehirlerin dışında yaşayan insanlara yardım etme olasılığının düşük olduğunu belirten 25 yaşındaki genç, internetin yetersiz olduğu ve salgından en çok etkilenen Gujarat eyaletini örnek olarak gösterdi.
"Twitter’da Jamnagar’a dair arama yapsam herhangi bir şey bulamam" diye konuşan genç, nihayetinde, hükümetin yardımı olmadan salgının üstesinden gelinemeyeceğinin altını çizdi. Çok sayıda hayatı kurtarabilecek basit önlemler olduğunu vurguladı.
Bangalore'da yaşayan Galaiya, gençlerin yürüttüğü çabaların sürdürülebilir olmadığını belirttiği açıklamasında "Virüs şehirleri kasıp kavururken yorgun düşmüş ve bunalmış gönüllülerin enerjisinin bitmesi de muhtemeldir" ifadesini kullandı.
Ülkede her gün hastalık ve ölümle yüzleşmenin yarattığı travma şimdiden ortaya çıkmaya başladı. Gençler rahatlamaya çalışmak için çalışma aralarında film izlemek gibi aktiviterde bulunsalar da gerilim tamamen dağılmıyor.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

İran'ın başlıca nükleer tesislerinin mevcut durumu nedir?

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, Ağustos 2005'te Natanz Nükleer Tesisi’ne güvenlik kameraları kuruyor. (AP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, Ağustos 2005'te Natanz Nükleer Tesisi’ne güvenlik kameraları kuruyor. (AP)
TT
TT

İran'ın başlıca nükleer tesislerinin mevcut durumu nedir?

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, Ağustos 2005'te Natanz Nükleer Tesisi’ne güvenlik kameraları kuruyor. (AP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, Ağustos 2005'te Natanz Nükleer Tesisi’ne güvenlik kameraları kuruyor. (AP)

ABD’nin İran’a saldırabileceğine yönelik bölgesel endişeler, Başkan Donald Trump’ın Tahran’ın kendisine protestocuların idam edilmeyeceği yönünde güvence verdiğini söylemesinin ardından azaldı. Buna rağmen Beyaz Saray, ‘tüm seçeneklerin masada olduğunu’ bildirdi.

İsrail ve ABD, İran’a yönelik son büyük saldırıları geçtiğimiz haziran ayında gerçekleştirdi. Saldırıların başlıca hedefi, ülkenin ana nükleer tesisleri oldu.

Hangi nükleer tesisler bombalandı?

İran’daki üç uranyum zenginleştirme tesisi bombalandı. Bunlardan ikisi Natanz’da, üçüncüsü ise Fordo’da bir dağın altında bulunuyordu. Ayrıca, nükleer yakıt döngüsüyle bağlantılı tesisleri barındıran geniş bir kompleksin yer aldığı İsfahan da hedef alındı. Diplomatlar, yer altındaki bir bölgede İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun önemli bir bölümünün depolandığını ifade etti.

ABD saldırıları sonrasında Natanz uranyum zenginleştirme tesisindeki kraterleri gösteren uydu görüntüsü (Arşiv – Reuters)ABD saldırıları sonrasında Natanz uranyum zenginleştirme tesisindeki kraterleri gösteren uydu görüntüsü (Arşiv – Reuters)

Ne kadar hasar meydana geldi?

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA), saldırıdan önce Natanz ve Fordo dahil olmak üzere nükleer tesislerde düzenli denetimler yürüttüğü, ancak bombalamaların ardından bu tesislere erişimine izin verilmediği bildirildi.

Kum şehrinin dışındaki Fordo Nükleer Tesisi’nin girişi (Arşiv – IRNA)Kum şehrinin dışındaki Fordo Nükleer Tesisi’nin girişi (Arşiv – IRNA)

UAEA, zarar görmeyen diğer tesislerde denetimler gerçekleştirdi. Ancak bombalanan sahaların mevcut durumuna ilişkin kesin bilgilerin hâlâ bilinmediği belirtildi.

UAEA, kasım ayında yayımlanan İran’a ilişkin üç aylık raporunda, bilinen yedi nükleer tesisin ‘askeri saldırılardan etkilendiğini’, 13 tesisin ise etkilenmediğini açıkladı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre raporda raporda, hasar gören sahalardaki zararın boyutuna ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.  

Bombardımanın ardından UAEA, üç zenginleştirme tesisinden en küçüğü olan ve Natanz’da yer üstünde bulunan Yakıt Zenginleştirme Tesisi’nin tamamen tahrip edildiğini duyurdu.

UAEA, Natanz ve Fordo’da yer altındaki daha büyük tesislerin ise en azından ağır hasar görmüş olabileceğini değerlendirdi.

İran’ın nükleer programının ne ölçüde gerilediği ise tartışma konusu olmaya devam ediyor. Trump, İran’ın nükleer tesislerinin yok edildiğini defalarca dile getirirken, UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi haziran ayında yaptığı açıklamada, İran’ın aylar içinde sınırlı ölçekte uranyum zenginleştirme faaliyetlerine yeniden başlayabileceğini söyledi.

Haziran 2025'te ABD'nin saldırısına uğramadan önce Natanz Nükleer Tesisi’ndeki uranyum zenginleştirme salonunda bulunan santrifüjler (İran Atom Enerjisi Kurumu)Haziran 2025'te ABD'nin saldırısına uğramadan önce Natanz Nükleer Tesisi’ndeki uranyum zenginleştirme salonunda bulunan santrifüjler (İran Atom Enerjisi Kurumu)

İran'ın zenginleştirilmiş uranyumuna ne oldu?

Zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti ise tam olarak netlik kazanmış değil. Hava saldırılarında bir kısmının imha edildiği değerlendirilirken, İran, bombalanan tesislerine ve zenginleştirilmiş uranyum stokuna ne olduğu konusunda UAEA’ya henüz bir rapor sunmadı. Bunun acil bir konu olduğunu ve bildirimin geciktiğini vurgulayan UAEA, söz konusu durumu ancak İran’ın rapor sunmasının ardından doğrulayabilecek.

Grossi, eylül ayında Reuters’a yaptığı açıklamada, “Genel olarak malzemenin hâlâ mevcut olduğuna dair yaygın bir kanaat var. Ancak elbette bunun doğrulanması gerekiyor. Bir kısmı kaybolmuş olabilir” dedi. Diplomatlar, o tarihten bu yana durumun büyük ölçüde değişmediğini ifade ediyor.

Grossi, “Malzemelerin büyük çaplı bir şekilde taşındığına dair elimizde herhangi bir gösterge yok” diye konuştu.

Tahran'ın 270 kilometre güneyinde bulunan Natanz Nükleer Tesisi (Arşiv – AFP)Tahran'ın 270 kilometre güneyinde bulunan Natanz Nükleer Tesisi (Arşiv – AFP)

İran, saldırılar öncesinde uranyumu yüzde 60 saflık düzeyine kadar zenginleştiriyordu. Bu saflık oranı, nükleer silah yapımı için gerekli olan yaklaşık yüzde 90 seviyesine nispeten kolaylıkla çıkarılabiliyor.

UAEA’nın tahminlerine göre İran, bombardıman başladığında bu düzeyde zenginleştirilmiş 440 kilogram uranyuma sahipti. UAEA’nın ölçütlerine göre bu miktar, saflık derecesinin daha da artırılması halinde teorik olarak 10 nükleer silah üretmeye yetecek düzeyde. İran’ın ayrıca daha düşük seviyelerde zenginleştirilmiş uranyum stokları da bulunuyor.

UAEA, İran’ın bu malzemeleri nerede depoladığını açıklamıyor. Diplomatlar, İsfahan’daki ana yer altı depolama tesislerinden birinin, yalnızca ona ulaşan tünelin girişinin bombalanması dışında büyük ölçüde zarar görmemiş göründüğünü belirtiyor.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, 20 Ocak 2014 tarihinde Natanz Nükleer Tesisi’nde bir denetim gerçekleştiriyor. (Arşiv – AFP)Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) bir müfettiş, 20 Ocak 2014 tarihinde Natanz Nükleer Tesisi’nde bir denetim gerçekleştiriyor. (Arşiv – AFP)

Hangi endişeler devam ediyor?

ABD ve İsrail’in bombardımanı gerekçelendirmek için öne sürdüğü nedenlerden biri, İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine tehlikeli biçimde yaklaşmış olmasıydı. Uranyum, silah yapımına elverişli düzeyde zenginleştirildiğinde nükleer bombanın çekirdeğinde kullanılabiliyor. Aynı zamanda, farklı zenginleştirme seviyelerinde nükleer santraller için yakıt olarak da değerlendirilebiliyor.

Batılı güçler, İran’ın uranyumu bu denli yüksek fisyon düzeyinde zenginleştirmesi için makul bir sivil gerekçe bulunmadığını savunuyor. UAEA da bunun ciddi endişe yarattığını belirtiyor. Ajansa göre, nihayetinde nükleer silah üretimine yönelmeden bu seviyede zenginleştirmeye giden başka bir ülke bulunmuyor.

Buna karşın, saldırılardan önce UAEA, İran’da nükleer silah edinmeye yönelik koordineli bir program olduğuna dair güvenilir bir gösterge bulunmadığını açıklamıştı. İran’ın böyle bir yola girmesi halinde nükleer bomba geliştirmesinin ne kadar süreceği ise yoğun tartışma konusuydu.

Tahran, nükleer silah edinme hedefi olduğunu reddediyor. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’na taraf olan İran’ın, nükleer silah geliştirmeye yönelmediği sürece enerji üretimi ve araştırma amaçlarıyla uranyum zenginleştirme hakkı bulunuyor.

İsfahan’da bulunan Natanz uranyum zenginleştirme tesisinin iç görünümü (Reuters)İsfahan’da bulunan Natanz uranyum zenginleştirme tesisinin iç görünümü (Reuters)

İran’ın, uranyumu zenginleştirebilen santrifüjlerden sayısı bilinmeyen bir miktarı, yeri açıklanmayan depolarda muhafaza ettiği belirtiliyor. Zenginleştirilmiş uranyum stokunun mevcut büyüklüğü de şu aşamada netlik kazanmadığı için, İran’ın bu iki unsuru gizlice bir araya getirerek silah yapımında kullanılabilecek düzeyde uranyum üretme riski bulunduğu ifade ediliyor. Bunun, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerin ihlali anlamına geleceği kaydediliyor.

Mevcut durumda, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun tespitine yönelik arayışın bir süre daha devam etmesinin muhtemel olduğu değerlendiriliyor.

DÜNYA

Hameney: Amerika Birleşik Devletleri "isyanı" kışkırttı bunun hesabını vermelidir

İranlılar Tahran'da bir sokakta yürüyor (EPA)
İranlılar Tahran'da bir sokakta yürüyor (EPA)
TT
TT

Hameney: Amerika Birleşik Devletleri "isyanı" kışkırttı bunun hesabını vermelidir

İranlılar Tahran'da bir sokakta yürüyor (EPA)
İranlılar Tahran'da bir sokakta yürüyor (EPA)

İran'ın dini lideri Ali Hamaney, ülkesinde huzursuzluğu kışkırtmakla Amerika Birleşik Devletleri'ni suçlarken, Tahran'ın "savaş istemediğini" ancak "ülke içindeki suçlulara müsamaha göstermeyeceğini" belirtti.

28 Aralık'ta patlak veren son protesto dalgasından bu yana üçüncü kez kamuoyu önünde konuşan Hamaney, ABD'nin kendi amaçlarına hizmet etmek için kapsamlı hazırlıklar ve sayısız araç kullanarak "isyan"ı kışkırttığını belirtti. İran halkının "On İki Gün Savaşı'nda olduğu gibi onları yendiğini" vurgulayan Hamaney, bunun "yeterli olmadığını" ve ABD'nin "hesap vermesi gerektiğini" ifade etti.

Ayrıca, "Ülkeyi savaşa sürüklemek istemiyoruz, ancak kendi sınırlarımız içinde de suçlulara müsamaha göstermeyeceğiz" dedi.

Şarku’l Avsat’ın resmi internet sitesinden aktardığına göre Hamaney, protestolar sırasında yaralanan güvenlik güçleri mensuplarının da aralarında bulunduğu bir grup destekçisiyle yaptığı görüşmede şunları söyledi: "Kurbanlar ve kayıplar nedeniyle ve İran halkına yönelttiği suçlamalar nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri Başkanı'nı bir suçlu olarak görüyoruz."

İran İstihbarat Bakanlığı dün, Tahran'da silahlı "isyancılar" ağına bağlı büyük bir hücrenin çökertildiğini duyurdu.

İran, 28 Aralık'tan bu yana, ekonomik koşullar ve enflasyon nedeniyle Tahran çarşısındaki esnafın protestolarıyla başlayan ve daha sonra ülke geneline yayılan huzursuzluk yaşıyor.

DÜNYA

Gazze Barış Konseyi'ne atanmasının ardından Blair şunları söyledi: "Bu olağanüstü bir başarı, ancak uygulanması güçlü bir kararlılık gerektiriyor"

Tony Blair (Reuters)
Tony Blair (Reuters)
TT
TT

Gazze Barış Konseyi'ne atanmasının ardından Blair şunları söyledi: "Bu olağanüstü bir başarı, ancak uygulanması güçlü bir kararlılık gerektiriyor"

Tony Blair (Reuters)
Tony Blair (Reuters)

Eski İngiliz Başbakanı Tony Blair, ABD Başkanı Donald Trump'a Barış Konseyi'nin kurulmasındaki liderliği için minnettarlığını dile getirerek, Trump'ın Gazze'deki çatışmayı sona erdirmeye yönelik kapsamlı planını uygulamakla görevli yürütme kuruluna atanmaktan duyduğu onuru vurguladı.

Trump daha önce Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Tony Blair'i Gazze Barış Konseyi'nin kurucu üyeleri olarak atadığını duyurmuştu.

Blair yaptığı açıklamada, “Steve Wittkoff, Jared Kushner ve olağanüstü ekipleriyle çalışmak bir ayrıcalıktı ve onlarla ve diğer meslektaşlarımla birlikte Başkanın barış ve refah vizyonunu ilerletmek için çalışmayı dört gözle bekliyorum” dedi.

Ayrıca, Nikolay Mladenov'un Yüksek Temsilci olarak atanmasını memnuniyetle karşıladı ve daha önceki iş birliklerinden sonra kendisine duyduğu büyük saygıyı dile getirdi.

Blair, Başkan Trump'ın Gazze'deki savaşı sona erdirmeye yönelik 20 maddelik planının olağanüstü bir başarı olduğunu teyit ederek, savaşın sona ermesini ve rehinelerin çoğunun serbest bırakılmasını tarihi bir adım olarak nitelendirdi; ancak rehine Ran Gvili'nin serbest bırakılmasının öncelikli bir konu olmaya devam ettiğini belirtti.

Blair ayrıca, planı onaylayan BM kararını diplomatik bir zafer olarak övdü ve planın fiili uygulanmasının "önemli bir bağlılık ve yoğun çalışma" gerektireceğini vurguladı.

Bu hafta Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'nin atanmasının "çok büyük bir ilerleme" olduğunu vurgulayan yetkili, bu önlemlerin Gazze halkına daha iyi bir gelecek umudu, İsraillilere ise güvenliklerini tehdit etmeyen bir komşu umudu verdiğini belirtti.

Blair şöyle devam etti: "Gazze'nin geçmişteki gibi değil, olabileceği ve olması gerektiği gibi olmasını istiyoruz ve 7 Ekim 2023'teki korkunç olayların asla tekrarlanmasını istemiyoruz."

Kapanış konuşmasında Blair, başkanlığını yaptığı enstitünün planın hedeflerine ulaşmak için çalışmaya ve kararlılığını sürdürmeye devam edeceğini teyit ederek, bu fırsatın mümkün kılınmasında Trump'ın rolünü övdü.

Konseyin kurulması, savaş sonrası Gazze Şeridi'ni yönetmek üzere 15 üyeli bir Filistin teknokrat komitesinin kurulmasının duyurulmasından kısa bir süre sonra gerçekleşti. Plan, Şeride uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılmasını ve Filistin polis birimlerinin eğitilmesini öngörüyor.

ABD destekli Gazze barış planı 10 Ekim'de yürürlüğe girdi ve Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e karşı düzenlediği saldırı sırasında rehin aldığı tüm kişilerin serbest bırakılmasını ve kuşatma altındaki bölgede savaşın sona ermesini sağladı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Blair'in seçimi, 2003 Irak işgalindeki rolü göz önüne alındığında Ortadoğu'da tartışmalı bir konu ve Trump geçen yıl "herkes tarafından kabul edilebilir bir seçim" olmasını sağlamak istediğini söylemişti.