عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

İsrail-Filistin hattında son yaşanan gerilim ile öncekiler arasındaki farklar

İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları sürüyor. (AFP)
İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları sürüyor. (AFP)
    Londra/İbrahim Hamidi
TT
TT

İsrail-Filistin hattında son yaşanan gerilim ile öncekiler arasındaki farklar

İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları sürüyor. (AFP)
İsrail’in Gazze’ye yönelik hava saldırıları sürüyor. (AFP)

Hamas ile İsrail arasındaki son çatışmaya eşlik eden yeni siyasi ve askeri faktörler altıncı gününe giren bu çatışmayı son 12 yılda gerçekleşenlerden farklı kılıyor.
Şeyh Cerrah mahallesi meselesiyle patlak veren şiddet son günlerde artmış durumda. Netanyahu ve Hamas, bu meseleyi içteki durumlarını iyileştirmek için kullanmaya çalışıyorlar.
Diğer yandan Filistin ve İsrail içte birçok gelişmeye sahne oluyor. İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin, muhalefet lideri Yair Lapid'i, Binyamin Netanyahu'yu görevden alma yönünde; sağ, orta ve sol partileri içeren bir hükümet kurmakla görevlendirdi. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ise Hamas’ın Filistin siyasi sistemine katkıda bulunacağını düşündüğü seçimleri erteleme kararı aldı.
Sağcı lider Naftali Bennett’ın bu son gerilime rağmen Netanyahu liderliğindeki Likud ile bir hükümet kurma seçeneğini kabul etme konusunda acele etmesi, İsrail Başbakanı için ‘siyasi bir başarı’ sayılıyor. Böylece, Knesset'te 59 sandalye alan Netanyahu’nun çoğunluğu elde etmek için yalnızca iki oya ihtiyacı kalıyor.
Diplomatlar, iç ve bölgesel kaygılar nedeniyle Kudüs meselesini son zamanlardaki siyasi söyleminin en tepesine yerleştiren Hamas’ın Abbas ve Fetih Hareketi’ne karşılık kazanımlar elde etmeye çalıştığı görüşündeler. 2009’da  22 gün, 2012’de dokuz gün ve 2014’te de 51 gün süren şiddetin Gazze ile ilgili nedenlerle gerçekleştiği; şu ankinin ise farklı olduğu belirtiliyor. Buradaki meselenin ‘Arap ve İslami kimlikteki Kudüs’ün saldırı yoluyla savunulması’ olduğu belirtiliyor. 2014’te 1948 yılından kalma topraklarda bir hareketlilik olmuş ancak geçtiğimiz günlerde çeşitli yerlerde kapsamlı bir şekilde meydana gelen çatışma ve hareketlilik seviyesine ulaşılmamıştı. Nitekim şu anki çatışmalar Lod, Ramla, Yafa, Akka, Hayfa, Batı Şeria ve aynı zamanda Ürdün ve Lübnan sınırlarına dek sıçramış durumda.
Hamas, İsrail'in en büyük ikinci havaalanı olan Ramon Havalimanı’nı hedefleyen 250 km menzilli füze de dahil olmak üzere İsrail'e yaklaşık bin 650 füze fırlatıldığını duyururken Batılı bir diplomat da “Hamas füzeleri hassaslık, menzil ve adet bakımından 2014'tekinden farklı” değerlendirmesinde bulundu. Aynı zamanda öncekilerden farklı olarak savaş alanında yeni tanksavarlar ve insansız hava araçlarının kullanıldığına, savaşın nasıl yönetileceği konusunda bir operasyon odası oluşturulduğuna dikkat çekti. Tüm bu faktörler İsrailli yetkilileri ‘Hamas’ın kırmızı çizgiyi aşmasının ardından uzun süreli sükuneti’ geri getirmeyi amaçlayan bir askeri operasyona sevk etti.
Ancak iki taraf da ateşkes şartları konusunda fikir ayrılığı yaşıyor.  Hamas belirli bir tarihte karşılıklı ateşkes yapılması talebinde bulunurken arabulucular ise Hamas’ın tansiyonun yükselmesini önlemek için bir izleme mekanizması kurulması da dahil daha uzun bir ateşkesi müzakere etme yönünde çalılıyorlar. Altı veya üç saatlik tek taraflı bir ateşkesi kabul etmesini istiyorlar.
Gazze meselesi, ABD başkanları ile İsrail başbakanları arasında geleneksel bir başlık haline gelmiş durumda. Ancak son durum Joe Biden ile Netanyahu arasında dostane bir ilişkinin yokluğunda yaşanıyor. Buna dair en net işaret, Biden’ın göreve gelmesi ardından ‘stratejik müttefik’ İsrail ile kurulan iletişimdeki gecikme, Gazze ve İsrail arasındaki son gerilime dair ‘etkileşiminde’ yavaştan alma ve ABD’nin sakinlik için bölgeye gönderdiği temsilci seviyesinde görüldü. Zira Biden, Başkan Barack Obama’nın yardımcısı olduğu dönemde ABD’nin Ortadoğu'daki barış müzakerelerini yeniden başlatmak istemişti. 2010 yılında yeni yerleşim yerlerinin inşası kararı alındığı bir zamanda Netanyahu tarafından karşılanmıştı. Ancak Netanyahu daha sonra Başkan Donald Trump'ın safında yer almıştı.

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

İsrail, olası bir işgale hazırlık olarak güney Litani'yi izole etti

İsrail'in Beyrut'taki Burc Hammud bölgesini hedef alan hava saldırısının ardından yaşananlar (Reuters)
İsrail'in Beyrut'taki Burc Hammud bölgesini hedef alan hava saldırısının ardından yaşananlar (Reuters)
TT
TT

İsrail, olası bir işgale hazırlık olarak güney Litani'yi izole etti

İsrail'in Beyrut'taki Burc Hammud bölgesini hedef alan hava saldırısının ardından yaşananlar (Reuters)
İsrail'in Beyrut'taki Burc Hammud bölgesini hedef alan hava saldırısının ardından yaşananlar (Reuters)

İsrail ordusu dün, olası bir kara işgaline hazırlık olarak, Litani Nehri'nin güneyindeki bölgeyi Lübnan'ın geri kalanından izole etmeye başladı. İsrailli yetkililerin tehditlerine göre bu işgal potansiyel olarak 15 kilometre derinliğe ulaşabilir. Bu, İsrail'in 2006 savaşından bu yana aldığı ilk böyle bir önlem. İsrail hava saldırıları, Vadi el-Hüceyr'i Kantara kasabasına bağlayan bir köprüyü ve Zirariye'yi Tayr Falsay kasabasına bağlayan başka bir köprüyü hedef aldı.

Dün gece düzenlenen hava saldırıları, sınır bölgesindeki savaşçılara malzeme ulaştırılmasını engelleyerek, savaşçıların Lübnan içindeki misyonunu zorlaştırdı.İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Lübnan'ı daha fazla yıkım ve toprak kontrolüyle tehdit ederek, "Bu sadece başlangıç. Lübnan hükümeti ve devleti, silahsızlanma konusundaki temel taahhüt yerine getirilene kadar, toprak kaybı ve Hizbullah tarafından kullanılan altyapının yıkımı da dahil olmak üzere artan bir bedel ödeyecektir" ifadelerini kullandı.

ARAP DÜNYASI

Türkiye’nin Bağdat Büyükelçiliği’nden Irak'a seyahat uyarısı

Güvenlik güçleri, Bağdat'ta ABD büyükelçiliğinin bulunduğu Yeşil Bölge'ye giden köprüde düzenlenen protestoyu dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)
Güvenlik güçleri, Bağdat'ta ABD büyükelçiliğinin bulunduğu Yeşil Bölge'ye giden köprüde düzenlenen protestoyu dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)
TT
TT

Türkiye’nin Bağdat Büyükelçiliği’nden Irak'a seyahat uyarısı

Güvenlik güçleri, Bağdat'ta ABD büyükelçiliğinin bulunduğu Yeşil Bölge'ye giden köprüde düzenlenen protestoyu dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)
Güvenlik güçleri, Bağdat'ta ABD büyükelçiliğinin bulunduğu Yeşil Bölge'ye giden köprüde düzenlenen protestoyu dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)

Türkiye, Ortadoğu'daki savaşın devam etmesi nedeniyle vatandaşlarına Irak'a zorunlu olmayan seyahatlerden kaçınmaları konusunda uyarıda bulundu.

Bağdat'taki Türk Büyükelçiliği'nin yaptığı açıklamada, "Zorlayıcı bir sebep olmadıkça vatandaşlarımızın bu dönemde Irak'a seyahat etmekten kaçınmaları tavsiye edilir" denildi.

Büyükelçilik ayrıca vatandaşlara Bağdat'taki Yeşil Bölge çevresindeki kalabalık meydanlardan ve toplanma alanlarından, Bağdat ve Erbil Uluslararası Havaalanlarından, Musul ve çevresindeki yerleşim bölgelerinden, Basra'ya bitişik bölgelerden ve Irak genelindeki askeri bölgeler ve petrol sahaları gibi hayati altyapı tesislerinden uzak durmalarını tavsiye etti.

Yeşil Bölge ve özellikle Erbil, Irak'taki İran destekli grupların Amerikan çıkarlarını hedef alan saldırılarına maruz kaldı.

ARAP DÜNYASI

Lübnan... Hizbullah’ın ülkeyi yeni bir savaşa sürüklemesi nedeniyle öfke giderek artıyor

İsrail’in Beyrut’a düzenlediği hava saldırısının ardından bir binadan yükselen duman (AP)
İsrail’in Beyrut’a düzenlediği hava saldırısının ardından bir binadan yükselen duman (AP)
TT
TT

Lübnan... Hizbullah’ın ülkeyi yeni bir savaşa sürüklemesi nedeniyle öfke giderek artıyor

İsrail’in Beyrut’a düzenlediği hava saldırısının ardından bir binadan yükselen duman (AP)
İsrail’in Beyrut’a düzenlediği hava saldırısının ardından bir binadan yükselen duman (AP)

Beyrut’un yoğun nüfuslu Aişe Bekkar mahallesinde çarşamba günü düzenlenen İsrail saldırısının ardından hüzün ile artan öfke iç içe geçmiş durumda. Savaşın başlamasından bu yana birçok Lübnanlı, ülkeyi yeni bir savaşa sürüklediğini düşündükleri Hizbullah’a tepki gösteriyor.

Hedef alınan binaya birkaç metre uzaklıktaki küçük sebze dükkânında AFP’ye konuşan Rande Harb, öfkeyle “Hizbullah silahlarını devlete teslim etmeli. Silahlar yalnızca meşru güvenlik güçlerinin elinde olmalı. Nokta” dedi.

İsrail’in binadaki bir daireyi hedef alan saldırısı çevredeki binalarda da hasara yol açtı. Sebze dükkânının karşısında bulunan, siyah başörtüsü ve abaya giyen bir kadın ise gözyaşları içinde, “Biz sadece barış içinde yaşamak istiyoruz” ifadesini kullandı.

Hizbullah, Kasım 2024’te İsrail ile arasında yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasından bu yana İsrail’in Lübnan’a yönelik aralıksız saldırılarına bir yıldan fazla süre boyunca karşılık vermemişti. Ancak örgüt, 2 Mart gecesi Tahran’da ABD-İsrail ortak saldırısında İran Dini Lideri Ali Hamaney’in öldürülmesine yanıt olarak İsrail’e doğru bir dizi füze ve insansız hava aracı (İHA) fırlattı.

Art arda yaşanan savaşlar ve süregelen ekonomik kriz nedeniyle yorgun düşen birçok Lübnanlı ise bu savaşın kendilerine ait olmadığını düşünüyor.

Lübnan hükümetinin son verilerine göre İsrail saldırılarında 13 gün içinde 634 kişi hayatını kaybetti, bin 500 kişi yaralandı. Ayrıca 800 binden fazla kişi de yerinden edildi.

Hedef kim?

Yaralıların tahliye edilmesinin hemen ardından, yoğun nüfuslu ve yerinden edilmiş kişilerin de bulunduğu mahallede hedef alınan dairedeki kişilerin kimliğine dair söylentiler yayılmaya başladı. Yakındaki bir mağazada çalışan bir kişi hedef alınan kişinin Hizbullah mensubu olduğunu söylerken, elektrik işiyle uğraşan ve bir gıda dükkânı bulunan Muhammed ise “Onun Hamas mensubu olduğunu söylüyorlar” dedi. Muhammed, söz konusu kişinin yaklaşık üç haftadır bu binada yaşadığını belirtti.

efthyj

Muhammed, hedef alınan kişinin kimliğinin önemli olmadığını, asıl sorunun ‘Hizbullah ve Hamas’ın varlığının Lübnanlıları büyük bir tehlikeye sürüklemesi’ olduğunu ifade etti. Muhammed, “Onlar hedef alındıkları için buraya geldiler. Eğer şehit olmak istiyorlarsa kendi yerlerinde kalsınlar. Yalnız başlarına şehit olsunlar” diye konuştu.

Kucağında bir çocuk taşıyan Azize Ahmed ise 2024’teki savaş sırasında evinde sekiz yerinden edilmiş aileyi ağırladığını, ancak bu kez İsrail’in ağır yıkıma yol açan saldırılar düzenlediği Beyrut’un güney banliyölerinden yeni bir göç dalgası yaşanmasından endişe ettiğini söyledi.

Hristiyanların çoğunlukta olduğu Mar Mikhael bölgesinde ise genellikle restoran ziyaretçileriyle dolu olan sokakta bir bakkal işleten 68 yaşındaki Tony Saab, savaşın ‘hayatımızı ve geleceğimizi etkilediğini’ belirterek durumu eleştirdi. Saab, “Hizbullah ülkesini ya da kendi destekçilerini düşünmeden kararlar alıyor” dedi. Örgütün ‘anlamsız savaşlar yürüttüğünü’ savunan Saab, “Bir roket atarsanız size yüz roketle karşılık verirler... Bu savaş dengeli değil” ifadelerini kullandı.

“Kim intihar etmek ister?”

Uzun yıllar boyunca Hizbullah, İsrail’e karşı mücadele eden silahlı güç olarak hem Lübnan’da hem de Arap dünyasında geniş bir popülariteye sahipti. 2006 yılında 33 gün süren savaş sırasında Lübnanlılar, güneyden gelen yerinden edilmiş kişilere evlerinin kapılarını açmıştı. Ancak örgüt, Suriye’de Beşşar Esed güçlerinin yanında savaşması ve önceki yönetim döneminde Tahran ile Şam’ın desteğiyle Lübnan’daki siyasi hayatın önemli noktalarını kontrol etmesi nedeniyle zamanla popülaritesini kaybetmeye başladı.

Mevcut savaşın başlamasından bu yana dikkat çeken gelişmelerden biri de, üyelerinin büyük bölümü Hizbullah’a bağlılık duyan Şii toplumunun içinden eleştirel seslerin yükselmeye başlaması oldu. Sosyal medya platformlarında da bu kesimden çok sayıda video ve yorum paylaşılırken, savaş ve Hizbullah’ın performansı eleştiriliyor.

55 yaşındaki Sünni Lübnanlı Gade, “Biz hiçbir zaman onlardan ya da Seyyid’den (Hizbullah’ın eski genel sekreteri Hasan Nasrallah) nefret etmedik. İsrail’i durduran ve geri püskürten oydu” dedi. Ancak Gade’ye göre ‘artık durum değişti’.

Gade, Hizbullah’ın popülaritesini ‘Şiiler arasında bile’ kaybetmeye başladığını belirterek, “İnsanlar yoruldu” ifadesini kullandı.

Şii bir aileden gelen avukat Lina Hamdan ise “Kimse bu savaşı istemiyor. Kim intihar etmek ister? İlk kurbanlar onlar (Şiiler) olur” diye konuştu.

Hizbullah’a muhalif olan Hamdan, mevcut savaşın örgütün siyasi ve askeri geleceği açısından ‘bir dönüm noktası’ olacağını düşünüyor.

Beyrut’ta yerinden edilmiş kişiler için barınağa dönüştürülen bir okulda yaşayan 53 yaşındaki Hiyam ise “Bu savaşın amacı ne? Hiçbir şey mantıklı görünmüyor” dedi.

Genellikle geniş yardım kuruluşları, hastaneler ve okullardan oluşan bir ağ üzerinden yerinden edilmiş kişilere destek sağlayan Hizbullah’ın bu kez aynı desteği sunmadığını söyleyen Hiyam, “Bu defa kendi başımızın çaresine bakmaya bırakıldık” ifadesini kullandı.