Netanyahu hükümeti kurabilmek için savaştan faydalanıyor

Netanyahu (solda) hükümet kurma yetkisini rakibi Yair Lebid’in (sağda) elinden alabilmek için Gazze savaşından faydalanıyor. (AP)
Netanyahu (solda) hükümet kurma yetkisini rakibi Yair Lebid’in (sağda) elinden alabilmek için Gazze savaşından faydalanıyor. (AP)
TT

Netanyahu hükümeti kurabilmek için savaştan faydalanıyor

Netanyahu (solda) hükümet kurma yetkisini rakibi Yair Lebid’in (sağda) elinden alabilmek için Gazze savaşından faydalanıyor. (AP)
Netanyahu (solda) hükümet kurma yetkisini rakibi Yair Lebid’in (sağda) elinden alabilmek için Gazze savaşından faydalanıyor. (AP)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, hükümet kurma girişimlerine başladığını duyurdu. Netanyahu, bölgede yaşanan çatışma ve gerilimden faydalanarak Yair Lapid önderliğindeki değişim karşıtı bloğun etkisini zayıflatmıştı.
Siyasi kaynaklar Netanyahu’nun, kendine rakip olarak gördüğü bu bloğu dağıtmak için gizli ancak ivedi bir çalışma yaptığını aktardı. Lapid’e verilen görev süresinin son 10 gününün dolmasını bekleyen Netanyahu, tüm çabalarını Lapid görevi Knesset’e (İsrail Parlamentosu) iade ettikten sonra kendi lehine 61 vekil bulabilmeye yoğunlaştırmış durumda. Netanyahu 61 milletvekili bulamazsa İsrail beşinci kez seçim süreci yaşayacak. Aynı kaynaklar, Netanyahu’nun, Gazze savaşını birlikte yürüttüğü Mavi-Beyaz İttifakı lideri ve mevcut Savunma Bakanı Benny Gantz ile ittifak yapmak için kapıyı açık tuttuğu bilgisini paylaştı. Kaynaklar, ikilinin savaşta gösterdikleri işbirliğinin örnek nitelikte olduğunu ve bu işbirliğini siyasi ittifaka çevirerek hükümeti paylaşmak istediklerini vurguladı. Ancak Gantz’a yakın kaynaklar bu durumu yalanlayarak, “Gantz, savaşta Netanyahu ile işbirliği yapmaya hevesliydi ancak Netanyahu’nun yaptığı aldatmaca onun hevesini kırdı. Artık Gantz, siyasi ittifak için Netanyahu’ya güvenmiyor. Dolayısıyla ittifak için söylenen her söz gerçeği yansıtmaktan uzaktır” dedi.
Diğer taraftan Lapid ise ateşkesin hükümeti kurması için ona bir kapı açtığını, başarısız kabul edilmesi için bir sebep olmadığını vurguladı. Lapid, hükümet kurma yetkisinin Netanyahu’ya verilmemesi gerektiğini aktardı. Zira yaşanan savaşın Netanyahu’nun zayıflığını ve başarısızlığını açıkça ortaya koyduğuna, onun Hamas’ı güçlendiren politikaları olmasaydı bu savaşa gerek kalmayacağına dikkati çekti.
Ancak Lapid hükümet kurmadaki hevesine rağmen Naftali Bennett ile sorunlar yaşıyor. Lapid’in değişim karşıtı blokta ortaklık yaptığı Naftali Bennett bu bloktan ayrıldı. Bu ayrılıktan sonra Lapid, Bennett ile ittifak yaparak hükümeti paylaşma fikrine soğuk bakıyor. Bennett ise partisi ‘Yemina’ içindeki sorunlarla başa çıkmaya çalışıyor. Zira yedi yardımcısından ikisi olan Ayelet Şaked ve Amichai Chikli’nin, partisinden istifa ederek Likud partisine katılmasına kesin gözüyle bakılıyor. Yemina partisinin meclisteki vekil sayısının yediden beşe düşecek olması Bennett’in konumunu zayıflatıyor ve onu ittifak için ilk olarak tercih edilmeyecek bir seçenek haline getiriyor.  
Netanyahu, hükümet kurma çabalarının yanı sıra gizliden gizliye ikinci bir mücadele yürütüyor. İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin’in görev süresi doluyor ve 2 Haziran’da Knesset onun yerine yeni bir Cumhurbaşkanı seçecek. Bu görev için öne çıkan iki isim mevcut; Yahudi Ajansı Başkanı Yitzhak Herzog ve İsrail ödüllü eğitimci Miriam Paretz. Peretz’in seçilme ihtimalinin daha yüksek görülmesine rağmen Netanyahu seçimlerde Herzorg’u destekliyor. ‘Zaman İsrail’ internet sitesinden bir siyasi analist olan Şalom Yeruşalmi’ye göre yolsuzlukla suçlanan Netanyahu, siyasi hayatına devam edebilmek için seçilecek cumhurbaşkanından af bekliyor. Cumhurbaşkanlarının böyle bir af yetkisi bulunuyor. Likud partisinden bir cumhurbaşkanının kendisini affetmeyeceğini çok iyi biliyor. Herzog gibi, sol partilerden gelecek ve büyük bir oy oranıyla seçilecek güçlü bir cumhurbaşkanının karar vakti geldiğinde kendisine af çıkarmasının çok fazla tepkiyle yol açmayacağını düşünüyor ve planlarını bunun üzerine kuruyor.
Herzog’un, sol görüşlü Tikva Hadasha (Yeni Umut) ve Yeş Atid (Gelecek partisi) partilerinin milletvekillerinin oylarının yanı sıra sağ görüşlü Yisrael Beiteinu (Evimiz İsrail) ve Mavi-Beyaz İttifakı’ndan da ciddi bir destek aldığı biliniyor.



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.