Ürdün, Mısır'la koordineli olarak "genişletilmiş ateşkes" için çalışıyor

Ürdün Kralı II. Abdullah, dün Mısır Dışişleri Başkanı Samih Şukri’yi kabul etti. (Kraliyet Divanı)
Ürdün Kralı II. Abdullah, dün Mısır Dışişleri Başkanı Samih Şukri’yi kabul etti. (Kraliyet Divanı)
TT

Ürdün, Mısır'la koordineli olarak "genişletilmiş ateşkes" için çalışıyor

Ürdün Kralı II. Abdullah, dün Mısır Dışişleri Başkanı Samih Şukri’yi kabul etti. (Kraliyet Divanı)
Ürdün Kralı II. Abdullah, dün Mısır Dışişleri Başkanı Samih Şukri’yi kabul etti. (Kraliyet Divanı)

Ürdün, ABD Dışişleri Bakanı Anthoy Blinken’ın bölgeye ilk ziyaretini gerçekleştirmesini bekliyor. Amman hükümeti iki Amerikan yönetimi arasındaki politika farklılığından yararlanmak istiyor. Ürdün Kralı II. Abdullah, yeni ABD yönetiminin tutumunu olumlu bulduğunu belirterek, Filistin konusunda iki konuda uyarılarda bulundu. Kral II. Abdullah, Filistin’deki durumun iyileştirilmesi ve İsrail’in, Kudüs ve El Aksa'daki kışkırtıcı saldırılarının durdurulması için siyasi çözüm bulunması gerektiğine dikkat çekti.
Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri, dün yaptığı Amman ziyaretinde Ürdün Kralı II. Abdullah ve Dışişleri Bakanı Ayman Safadi ile yaptığı görüşmede, Ürdün Krallığının Filistin’deki barış süreci için önemine dikkat çekti. Mısır ve Ürdün’ün Filistin denkleminin iki önemli parçası olduğunu belirten Şukri, Amman ve Kahire’nin adil ve kapsamlı bir çözüm için görüş birliği içinde olduklarını ve uluslararası referanslara güvenerek İsrail işgaline son vermek adına çalışmaya devam edeceklerini ifade etti.
Ürdün Dışişleri Bakanı Ayman Safadi ise, Filistin ile İsrail arasında yaşanan çalkantılı sürece ülkesinin çok hızlı tepki verdiğini, siyasi çözüm beklentilerini karşılayabilmek için müzakerelere hazır olduklarını ifade etti. Hamas hakkında da konuşan Safadi, Filistin’e destek sağlayabilmek için Hamas’la temas kurduklarını ifade etti. Ülkesinin, Hamaslı liderleri 20 yıl önce sınır dışı ettiğini vurgulayan Safadi, gerçekleştirilen temasların medyadan uzak olarak güvenli kanallar aracığıyla yapıldığını belirtti.
Safadi’nin açıklamalarına paralel bir diğer açıklama da Kral II. Abdullah’tan geldi. Kral II. Abdullah, Pazar günü mecliste senato üyeleriyle yaptığı toplantıda, Filistin’deki ateşkesin ‘genişletilmiş ateşkes’e çevrilmesi için çalışılması gerektiğini ifade etti. Ürdün Başbakanı Bişer Al-Hasavneh de İsrail’in Amman Büyükelçisi’nin sınır dışı edilmesinin tartışıldığı görüşmelerde, Filistinli kardeşlerin meşru haklarını elde etmeleri adına siyasi bir çözüm için baskı yapılması gerektiğini ifade etti.
Ürdün, Filistin sorununu çözebilmek için meseleyi uluslararası platformlarda gündeme getirmek istiyor. Ürdün Kraliyet Sarayı medyasının aktardığına göre Kral II. Abdullah, Mısır Dışişleri Bakanı ile yaptığı görüşmede Gazze’deki ateşkesi kalıcı hale getirmek ve Filistin meselesine siyasi ve meşru bir çözüm bulabilmek için uluslararası platformların dikkatinin çekilmesini gerektiğini vurguladı.
Şarku’l Avsat’a konuşan Ürdünlü kaynaklar, Ürdün hükümetinin içeride ve dışarıda ‘esnek diplomasi’ yöntemini izlediğini, binlerce kişinin Amman’daki İsrail büyükelçiliği önünde eylem yapmasına izin verdiklerini ancak İsrail büyükelçisinin sınır dışı edilmesine karşı çıktıklarını belirtti. Ayrıca Ürdün hükümetinin, ABD’nin yeni yönetiminin Gazze’ye yönelik saldırıların durdurulması için Binyamin Netanyahu’ya baskı yapması konusunda yoğun temaslar gerçekleştirdiğini de ifade etti.



Mısır, bölgedeki çatışmanın yayılmasını önlemek için Türkiye ve Pakistan ile istişarelerde bulunuyor

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
TT

Mısır, bölgedeki çatışmanın yayılmasını önlemek için Türkiye ve Pakistan ile istişarelerde bulunuyor

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Mısır, gerilimi düşürmek ve bölgesel istikrarı yeniden tesis etmek amacıyla son saatlerde diplomatik temaslarını sürdürdü. Bu kapsamda Türkiye ve Pakistan ile bölgedeki çatışmanın genişlemesini önlemeye yönelik görüşmeler gerçekleştirdi. Kahire yönetimi ayrıca Bahreyn'i hedef alan saldırıları kınayarak, Bahreyn'in ve Körfez ülkelerinin güvenliğinin Mısır'ın ulusal güvenliğiyle yakından bağlantılı ve Arap ulusal güvenliğinin temel dayanaklarından biri olduğunu vurguladı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, pazar günü Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, çatışmanın yayılmasını önlemek ve gerilimi düşürmek amacıyla yürütülen yoğun uluslararası ve bölgesel girişimler çerçevesinde iki ülkenin ortak çabaları ele alındı.

İki bakan, Mısır ve Türkiye arasındaki koordinasyon ve istişarelerin, Katar'ın da iş birliğiyle Bölgesel Dörtlü Mekanizma çerçevesinde sürdürülmesinin önemini vurguladı. Ayrıca mevcut gerilimin kontrol altına alınmasına ve çatışmanın genişlemesinin önlenmesine katkı sağlamak amacıyla ABD ve İran taraflarıyla ortak girişimlerin yoğunlaştırılması konusunda mutabık kaldı.

Bakanlar, bu çerçevede diyalog ve diplomasi yolunun önceliklendirilmesi, askerî gerilimin yeniden tırmanmasını önleyecek siyasi mutabakatlara ulaşılması ve bölgenin güvenliği ile istikrarını tehdit eden ciddi sonuçların önüne geçilmesi gerektiğinin altını çizdi.

İki bakan görüşmede Afrika Boynuzu'ndaki gelişmeleri de ele aldı. Abdülati, devletlerin egemenliğine, birliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesinin önemini vurguladı.

Abdülati, pazar günü Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ile de telefon görüşmesi yaptı. Görüşme, iki ülke arasındaki sürekli istişare ve koordinasyon çerçevesinde gerçekleştirildi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki'nin açıklamasına göre görüşmede bölgesel gelişmeler, gerilimi kontrol altına almak ve çatışmanın yayılmasını önlemek için yürütülen girişimler ele alındı. İki bakan, krizin aşılmasına yönelik çabalar ve gündemdeki öneriler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

Abdülati ve İshak Dar, ABD ile İran arasında diyalog ve diplomatik müzakere sürecinin yeniden başlatılması için uygun koşulların oluşturulması ve ortak koordinasyonun sürdürülmesinin önemini vurguladı. İki bakan ayrıca gerilimin düşürülmesi ve bölgesel istikrarın yeniden tesis edilmesi çabalarına destek vermek amacıyla diplomatik girişimlerin yoğunlaştırılması ve Bölgesel Dörtlü Mekanizma çerçevesinde eş güdümün artırılması gerektiğini belirtti.

Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye ve Pakistan dışişleri bakanları arasında zaman zaman yeniden başlayan görüşme ve toplantılarda, Arap ülkeleri ile Körfez ülkelerinin güvenlik ve istikrarının korunması gerektiği vurgulanıyor.

Mısır'dan Bahreyn'e destek

Öte yandan Mısır, kardeş ülke Bahreyn'i hedef alan saldırıları şiddetle kınadığını ve reddettiğini açıkladı. Kahire, söz konusu saldırıların Bahreyn'in egemenliğinin ihlali ve güvenliği ile istikrarına yönelik bir tehdit olduğunu, aynı zamanda bölgenin güvenliğini daha fazla gerilim ve istikrarsızlığa sürükleyebilecek tehlikeli bir tırmanış anlamına geldiğini bildirdi.

Mısır Dışişleri Bakanlığı tarafından pazar günü yayımlanan açıklamada, Kahire'nin Bahreyn ile tam dayanışma içinde olduğu ve ülkenin güvenliğini, istikrarını, vatandaşlarının ve topraklarında yaşayanların can güvenliğini korumak için aldığı tüm önlemleri desteklediği belirtildi.

sdvfthyj
Mısır Dışişleri Bakanlığının, Kahire'nin doğusundaki Yeni İdari Başkent'te bulunan binası. (Mısır Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfası)

Açıklamada ayrıca, gerilimin durdurulması ve mevcut anlaşmazlıkların kontrol altına alınması için siyasi ve diplomatik çözümlere öncelik verilmesi gerektiği vurgulandı.

Mısır, Körfez'deki kardeş ülkelerle tam dayanışma içinde olduğunu ve güvenliklerini ya da toprak bütünlüklerini tehdit eden her türlü girişime karşı yanlarında durduğunu sık sık yineliyor. Kahire yönetimi, Körfez ülkelerinin egemenliğini ve istikrarını hedef alan her türlü saldırıyı reddettiğini de vurguluyor.

Mısır, bölgedeki çözüme kavuşmamış sorunların giderilmesi için gerilimin derhal sona erdirilmesi, ciddi bir diyalog başlatılması ve diplomatik yöntemlere başvurulması çağrısını da çeşitli vesilelerle tekrarlıyor.


Mısır ve Türkiye... Deniz anlaşmazlıklarını aşan siyasi anlaşmalar ve askeri tatbikatlar

Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
TT

Mısır ve Türkiye... Deniz anlaşmazlıklarını aşan siyasi anlaşmalar ve askeri tatbikatlar

Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’nda açılan Mısır ve Türkiye bayrakları, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)

Mısır ile Türkiye arasındaki temaslar ve iki ülkenin ortak askeri tatbikatları, Libya parlamentosunun Ankara ile deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından yaşanan deniz yetki alanları anlaşmazlığına rağmen devam ediyor.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati dün mevkidaşı Hakan Fidan’dan telefon aldı. Görüşmede, bölgesel gerilimin giderek arttığı mevcut süreçte bölgede tansiyonun düşürülmesine yönelik çabalar ele alındı.

Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre iki bakan, ‘Mısır ve Türkiye arasındaki ortak koordinasyon ve istişarelerin, Katar ile iş birliği içinde bölgesel dörtlü grup çerçevesinde sürdürülmesinin önemini’ vurguladı. Bakanlar ayrıca, mevcut gerilimin kontrol altına alınması ve çatışmanın kapsamının genişlemesinin önlenmesi amacıyla ABD ve İran taraflarıyla birlikte ortak girişimlerin yoğunlaştırılması gerektiğine dikkat çekti.

4-9 Kasım tarihleri arasında Mısır’da düzenlenen Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’na iki ülkenin deniz kuvvetlerinden birlikler katılıyor.

Mısır Silahlı Kuvvetleri’nden cumartesi akşamı yapılan açıklamada, tatbikatın ‘Mısır ve Türk silahlı kuvvetleri arasında çeşitli askeri alanlarda gelişen iş birliği ilişkileri ile iki ülkenin deniz kuvvetleri arasında tecrübe aktarımı ve paylaşımı’ çerçevesinde gerçekleştirildiği belirtildi.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, mevcut bölgesel tehditlerin, başta Mısır ve Türkiye olmak üzere bölgenin önde gelen güçlerini görüş ayrılıklarını aşmaya ve ortak çıkarları korumak amacıyla geniş kapsamlı siyasi ve askeri uzlaşılar geliştirmeye zorladığını düşünüyor.

Trablus yönetimi, dönemin Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac aracılığıyla Kasım 2019’da Ankara ile deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Kahire, Lefkoşa ve Atina’nın karşı çıktığı anlaşmaya daha sonra Avrupa Birliği (AB) de denizler ve okyanuslara ilişkin uluslararası hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz etmişti.

Geçtiğimiz ekim ayında Libya parlamentosu, Mısır ve Yunanistan’ın itirazlarına ve süregelen çekincelere rağmen anlaşmayı onayladı. Buna karşın Mısır ile Türkiye arasında bölgedeki gerilimi düşürmeye yönelik uzlaşı arayışları devam etti.

cdvfgtyjh
Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, geçtiğimiz ay Bağdat’ta düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) toplantılarının oturum aralarında mevkidaşı Hakan Fidan’la yaptığı görüşmede (Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın Facebook sayfası)

Ortadoğu uzmanı Bostan Cemiloğlu, mevcut olağanüstü koşullar ve bölgesel tehditlerin, başta Mısır ve Türkiye olmak üzere bölgenin önde gelen güçlerini küçük çaplı görüş ayrılıklarını aşmaya ve ortak çıkarları korumak, deniz boğazları üzerinden enerji ve tedarik akışını güvence altına almak amacıyla geniş kapsamlı siyasi ve askeri uzlaşılar geliştirmeye zorladığını belirtti.

Cemiloğlu, “Deniz yetki alanlarına ilişkin dosyalar veya Libya’daki gelişmelerle bağlantılı meseleler, Mısır ile Türkiye arasındaki askeri iş birliğinin önünü kesmeyecek biçimsel nitelikte ve geçici tepkilerden kaynaklanan anlaşmazlıklardır” dedi. Cemiloğlu ayrıca, “Bölgede giderek artan İsrail kaynaklı tehlike ve tehdit, Kahire ile Ankara arasında askeri anlaşmalar imzalanması ve üst düzey güvenlik koordinasyonu sağlanması için başlıca itici güçlerden birini oluşturuyor” ifadesini kullandı.

Cemiloğlu sözlerini şöyle sürdürdü: “Askeri manevralar ve tatbikatlar ile devam eden dörtlü görüşmelere ilişkin temaslar, Mısır-Türkiye ilişkilerinin fiilen stratejik ortaklık aşamasına geçtiğini ve deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlığın iki ülke arasındaki uzlaşıyı etkilemediğini gösteriyor.”

Demokrasi Dergisi Genel Yayın Yönetmeni Yardımcısı ve bölgesel ilişkiler uzmanı Kerem Said ise Mısır ile Türkiye arasındaki askeri iş birliğinin ortak eğitim ve tecrübe paylaşımını kapsayan anlaşmalar çerçevesinde yürütüldüğünü belirtti. Said, bu iş birliğinin, geçmişteki ihtilaflı meselelerin önemli bir bölümünün çözüme kavuşturulmasının ardından bölgedeki çatışmaların yönetimi konusunda koordinasyonun arttığını gösterdiğini ifade etti.

Bununla birlikte deniz sınırlarının belirlenmesi meselesinin iki taraf arasında çözüme kavuşmamış bir sorun olduğunu vurgulayan Said, “Bu konuda bir çözüme ulaşılmaması halinde söz konusu mesele önümüzdeki dönemde gerilime yol açabilir. Özellikle Mısır’ın bu konuda kırmızı çizgileri bulunuyor” değerlendirmesinde bulundu.

duk
Dostluk Denizi-2026 Tatbikatı’ndan, 7 Kasım 2026 (Mısır Askeri Sözcüsü’nün Facebook hesabı)

Geçtiğimiz ekim ayının sonunda Savunma Bakanı Yaşar Güler, ülkesinin Doğu Akdeniz’deki deniz sınırlarının ve deniz yetki alanlarının belirlenmesi konusunda Mısır ile anlaşma imzalamaya hazır olduğunu açıkladı. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Türkiye’nin önerisi, Kahire’ye Yunanistan ile imzalayabileceği herhangi bir anlaşmaya kıyasla deniz yetki alanında yaklaşık 15 bin kilometrekarelik ek bir alan kazandırıyor.

Bu gelişmeyle eş zamanlı olarak Hakan Fidan, İstanbul’da düzenlenen uluslararası bir toplantı kapsamında Mısırlı mevkidaşıyla yaptığı görüşmede, ‘Libya’daki gelişmeler karşısında Mısır’ın duyduğu kaygıları anladığını, bu kaygıların ele alınması, Libya’da güvenlik ve istikrarın sağlanmasına yönelik çabaların desteklenmesi amacıyla istişare, koordinasyon ve ortak çalışmaların sürdürülmesinin önemini’ ifade etti. Mısır Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında yer alan bu ifadeler, Mısırlı yetkilinin Ankara ile Trablus arasında imzalanan anlaşmayı reddettiklerini yinelemesine karşılık geldi.

Said, iki ülke ilişkilerinin ticaret ve ekonomi alanlarında gelişimini sürdürmesini, ayrıca bölgesel çatışmaların yönetimi konusunda iş birliğinin devam etmesini beklediğini belirtti. Ancak Said’e göre, “Deniz yetki alanları meselesi çözümsüz bir sorun olarak kalacak ve Mısır-Türkiye ilişkilerinin daha da geliştirilmesinin önünde gölge oluşturabilecek.”

Cemiloğlu ise iki ülke arasında deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkların çözümü ve uzlaşıya varılması amacıyla hem kamuoyuna açık hem de gizli düzeyde temasların ve iletişim kanallarının mevcut olduğunu düşünüyor.


Türkiye, Mısır’la deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasını yeniden önerdi

Erdoğan ile Sisi’nin Ankara’da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Arşiv – Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Erdoğan ile Sisi’nin Ankara’da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Arşiv – Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Türkiye, Mısır’la deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasını yeniden önerdi

Erdoğan ile Sisi’nin Ankara’da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Arşiv – Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Erdoğan ile Sisi’nin Ankara’da gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Arşiv – Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye, Mısır’la iki ülkenin ortak çıkarlarını gözeten bir deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşması imzalamaya hazır olduğunu bir kez daha açıkladı. Ankara’nın açıklaması, Kahire’nin 2019’un sonunda imzalanan ve Libya Temsilciler Meclisi tarafından geçen hafta onaylanan Türkiye-Libya deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını tanımayı reddettiğini yinelemesinin ardından geldi.

Türkiye Savunma Bakanlığından bir yetkili, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatının Libya Temsilciler Meclisi tarafından 20 Ekim’de onaylanmasının, uluslararası hukuk, hakkaniyet ilkeleri ve ilgili kıyı devletlerinin meşru hak ve çıkarlarına saygı temelindeki yaklaşımı destekleyen önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

hyju
Hakan Fidan ve Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati (Türkiye Dışişleri Bakanlığı)

Savunma Bakanlığının haftalık basın toplantısında, Türkiye-Libya mutabakatına yönelik itirazlarla ilgili bir soruyu yanıtlayan yetkili, “Mısır’la ortak çıkarlar doğrultusunda bir deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşması imzalamaya hazır olduğumuzu bir kez daha vurguluyoruz. Değerlendirmelere göre Mısır’ın ülkemizle böyle bir anlaşma imzalaması halinde, Yunanistan’la yapılabilecek olası bir anlaşmaya kıyasla 15 bin kilometrekareden fazla ek deniz alanı elde etmesi mümkün olacak” dedi.

Yetkili, Türkiye’nin uluslararası hukuk çerçevesinde Doğu Akdeniz’deki meşru hak ve çıkarlarını korumayı, bölgesel barış, güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkıda bulunmayı sürdüreceğini de belirtti.

Türkiye’den ilişkileri geliştirme mesajı

Türk yetkilinin açıklamaları, Savunma Bakanı Yaşar Güler’in daha önce yaptığı değerlendirmeleri de teyit etti. Güler, Mısır’la imzalanacak bir anlaşmanın ülkeye Doğu Akdeniz’de 15 bin kilometrekarelik ek deniz alanı kazandırabileceğini söylemişti.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati de geçen cuma İstanbul’da düzenlenen Avrupa-Ortadoğu toplantısının ardından, Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile imzalanan mutabakatı onaylamasını kesin bir dille reddetti. Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye, Pakistan, Almanya, İngiltere ve Fransa dışişleri bakanlarının yanı sıra İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin katıldığı toplantının ardından konuşan Abdülati, “Onay kararının Mısır açısından herhangi bir hukuki sonucu olmayacak” dedi.

hyjuı8l
Erdoğan ile Miçotakis’in 2024 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları marjında gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye, Mısır’ın tutumuna karşı gerek resmî düzeyde gerekse hükümete muhalif medya kuruluşları dahil basında herhangi bir olumsuz açıklama yapmadı. Ankara’nın bu yaklaşımı, benzer itirazlarda bulunan Yunanistan, Kıbrıs, İsrail ve Avrupa Birliği’ne yönelik tutumundan farklılık gösterdi.

Bu durum, Türkiye’nin Mısır’la ilişkileri geliştirme ve iki ülke arasında yeni bir krizin ortaya çıkmasını önleme konusundaki istekliliğini yansıttı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da geçen pazartesi günü yapılan kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de hiçbir tarafa zarar vermeyi amaçlamadığını belirtti. Erdoğan, bölgedeki bütün ülkelerle diyalog çağrısında bulunurken Türkiye’nin Libya’daki tüm aktörlerle ilişkilerini sürdüreceğini ifade etti.

Yunanistan’la temas arayışları

Yunanistan, Türkiye-Libya mutabakatının onaylanmasının ardından Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’e bir mektup göndererek itirazlarını yineledi.

Atina yönetimi mektubunda, mutabakatın onaylanmasının belgenin hukuki statüsünü değiştirmeyeceğini ve üçüncü ülkeler açısından yeni hukuki yükümlülükler doğuramayacağını savundu. Ayrıca mutabakatın, Türkiye’nin taraf olmadığı 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu ileri sürdü. Yunanistan, Türkiye ile Libya kıyılarının coğrafi konumunun da mutabakatın geçersizliğine işaret ettiğini öne sürdü.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen hafta Brüksel’de yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın geçen eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’e bir teklif sunduğunu açıkladı.

Fidan’ın aktardığına göre Erdoğan, Yunanistan’ın Kıbrıs’a yaklaşık 2 bin kilometre mesafeden elektrik ulaştırmak için Avrupa fonlarından 2 milyar avrodan fazla harcamak yerine elektriği Türkiye’den satın almasının daha uygun olacağını söyledi.

dcfvg
Hakan Fidan’ın geçen hafta İstanbul’da düzenlenen toplantı marjında İtalyan mevkidaşı Antonio Tajani ile gerçekleştirdiği görüşmeden bir kare (Türkiye Dışişleri Bakanlığı)

Bu teklif, Yunanistan ile Kıbrıs’ı, ardından İsrail’i birbirine bağlamak amacıyla Akdeniz’in altından elektrik kablosu döşenmesini öngören “Büyük Deniz Bağlantısı” projesine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi. Türkiye, söz konusu projenin hayata geçirilmesi için kendi onayının alınmasını şart koşuyor.

Fidan, Erdoğan’ın Miçotakis’e, “Sadece 70 mil uzağınızda bulunan Türkiye’den elektrik satın almanız daha iyi olur. Size su, elektrik ve doğal gaz da sağlayabiliriz” dediğini aktardı.

Doğu Akdeniz’de yeni denklem arayışı

İtalya açısından ise Türkiye-Libya mutabakatının onaylanması, siyasi ve ekonomik sonuçlara ilişkin endişeleri artırdı. Roma’da, Türkiye’nin Libya’daki nüfuzunun genişlemesinin Doğu Akdeniz’deki İtalyan çıkarlarını etkileyebileceği yönündeki kaygılar öne çıktı.

Bazı İtalyan siyasi çevreleri, Roma’nın Libya’yı, Halife Hafter’in oğlu Saddam Hafter’in Başkanlık Konseyi başkanlığını üstlenmesi temelinde birleştirmeye yönelik ABD girişimlerine destek vermekte acele edip etmediğini sorgulamaya başladı. Bu çevrelere göre söz konusu yaklaşım, Libya’nın doğusundaki güçlerin Türkiye’yle yakınlaşmasını teşvik edebilir.

Türkiye, Libya’da Halife Hafter’e verdiği destekle Rusya’nın etkisini artıran İtalya’nın aksine, ülkenin doğusundaki aktörlerle doğrudan rekabet eden bir konumda bulunuyor.

Ankara, Mısır, İtalya ve Libya ile müzakereler yürütme seçeneğini de gündeme getirdi. Bu girişim, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de Yunanistan, İsrail ve Kıbrıs’ın yerleştirmeye çalıştığı mevcut deniz yetki alanları düzenini değiştirebilecek yeni bir denklem oluşturma arayışında olduğu yorumlarına yol açtı.

Türk yazar ve siyasi analist Ahmet Erdi Öztürk, Kahire’nin itirazlarını sürdürmesine rağmen Türkiye ve Libya ile doğrudan temaslarını devam ettirmesinin diplomatik seçeneklerin henüz tükenmediğine işaret ettiğini söyledi.

Öztürk, Mısır İstihbarat Başkanı Tümgeneral Hasan Reşad ile Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe arasında geçen cumartesi günü yapılan telefon görüşmesine de dikkat çekti. Görüşmede Dibeybe’nin, Kahire’nin deniz yetki alanlarına ilişkin kaygıları konusunda müzakereye hazır olduğunu belirtmesinin önemli bir mesaj taşıdığını ifade etti.

Öztürk, Fidan’ın Türkiye, Mısır, İtalya ve Libya arasında görüşmeler yapılması yönündeki önerisinin de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Doğu Akdeniz’deki gelişmeler bakımından hiçbir ihtimalin dışlanamayacağını belirten Öztürk, Yunanistan ve İsrail’in de ilerleyen bir aşamada mevcut politikalarını değiştirmelerinin şaşırtıcı olmayacağını dile getirdi.