Bilim Dünyası: Kovid-19’un kaynağı araştırılmalı

Kamuya açık veri tabanlarını inceliyorlar ve araştırma sonuçlarını karşılaştırıyorlar

Şubat ayında Wuhan Viroloji Enstitüsü dışındaki güvenlik kordonu (Reuters)

Batı ülkelerinde Kovid-19 salgının gerileyip normal hayat aşamalı olarak yeniden başlarken, Kovid-19’a neden olan SARS-CoV-2 hastalığının laboratuvardan sızdığına yönelik hipotez yeniden dünya gündeme geldi. Bu durum ABD’nin Dünya Sağlık Örgütü’nden (WHO) Kovid-19’un kaynağının bulunmasına yönelik bağımsız yeni bir araştırması başlatmasını istemesini ve Çinli yetkililere ilk soruşturma komitesine teslim etmekten kaçındıkları orijinal sağlık verilerini sağlayarak iş birliği yapmalarını talep etmesine yol açtı.
ABD Başkanı Joe Biden, daha önce, virüsün laboratuvardan sızdığına yönelik hipotezini destekleyecek bilgiye sahip olduklarını ve analiz etmek için ek süreye ihtiyaç duyduklarını belirten istihbarat servislerinin talebi üzerine konuyla ilgili nihai bir rapor hazırlamaları için üç ay süre verdiğini açıklamıştı. The New York Times, Le Monde ve The Times gibi ABD ve Avrupa merkezli medya kuruluşları, Çinli yetkililerin salgının varlığını resmi olarak duyurmadan çok daha önce salgını bildiklerine yönelik bilgilere dikkat çekmişlerdi.
Virüsün doğal yolla yayıldığı hipotezine yönelik şüphe duyan kişiler arasına son katılan, Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü Başkanı Anthony Fauci oldu. Fauci Pekin’den Wuhan Viroloji Enstitüsü’nde çalışan üç uzmanın sağlık raporlarını açıklamasını istedi. Haberlerde, söz konusu üç uzmanın 2019 sonbaharında göğüs ve solunum yolu enfeksiyonlarına yakalandıklarını yönelik kayıtlar olduğunu ancak sonrasında herhangi bir kayıt olmadığı belirtildi.
Ancak Çin’in şiddetle reddettiği ve Washington’ı Çin’in itibarını zedelemek için siyasi olarak kullanmakla suçladığı laboratuvar sızıntısı hipotezi, bilim camiası tarafından da ihtimal dışı görülmemesi gerektiği noktasında oybirliği topladı. Söz konusu hipotez varlığını büyük oranda, Çin’in salgının ortaya çıkışının ve yayılmasının ilk aşaması hakkında yayınlamayı reddettiği bilgileri ortaya çıkarmak için çalışan  sosyal medyadaki bir grup araştırmacıya borçluydu.
Bu grup, ondan fazla ülkeden 22 araştırmacı ve uzmandan oluşuyor. Şark’ul Avsat’ın görüştüğü iki grup üyesinden biri olan Francisco Ribera, kendilerine DRASTIC (Kovid-19 Hakkında Radikal Bağımsız ve Merkezi Olmayan Araştırma Ekibi) adını verdiklerini ve çoğunun takma ad kullandığını söylüyor.
Ribera, grubun Çin ağındaki belgelerde, raporlarda ve mesajlarda buldukları hakkında kapalı bir çevrede bilgi paylaşmaya başladığını, bir sonraki araştırma ve incelemede kullanılacak yolları belirlemek için bunları tercüme edip analiz ederek sonuçlar çıkardığını belirtti. Ribera grubun Çin’in güneyindeki madenlerin birinin virüsün kaynağı olabileceğine yönelik bulduğu bilgileri Nature dergisinde yayınladığını sözlerine ekledi. Dergide yayınlanan bilgiler, 4 büyük uluslararası medya kuruluşunun o madene gizlice çalışanlarını göndermesine neden oldu. Wall Street Journal 24 Mayıs’ta yayınladığı bir araştırmada “Uzmanlardan ve araştırmacılardan oluşan bir grup aylardır internet üzerinden çalışıyorlar Çin’in Wuhan kentindeki Viroloji Enstitüsü’nün faaliyetleri hakkında ve özellikle de bahsi geçen maden hakkında belgelenmiş bilgi ve kanıtları yayınlıyorlar.” ifadelerine yer verdi.
Avusturya Innsbruck Üniversitesi’nden İtalyan bakteri uzmanı ve grubun bir üyesi olan Prof. Dr. Rossana Segreto şunları söylüyor:
“2012 yılı baharında 6 işçi yarasa dışkısını temizlemek için söz konusu madene girdi. Hepsi Kovid-19’un sebep olduğuna benzer solunum yolu enfeksiyonlarına yakalandı ve bu kişilerden üçü öldü. Hastalara kesin tanı konulmadı veya ölüm nedeni belirtilmedi. Bunun ardından maden kapatıldı. Çinli yetkililer maden ve çevresine erişimi engelledi. Ancak grup, bölgenin havadan çekilmiş eski fotoğraflarını Google aracılığıyla elde etmeyi başardı ve bunları mevcut fotoğraflarla karşılaştırdı. Grup ayrıca enfekte olan işçilerin tedavi gördüğü hastanenin elektronik arşivinde sağlık raporları buldu.”
Ancak Segreto’ya göre, grubun ulaştığı ve virüsün kaynağının araştırılmasına büyük katkı sağlayacak en önemli keşif, Çin’in geçen yılın şubat ayında Nature dergisinin yayınladığı bir çalışmada RaTG13 olarak adlandırdığı virüs oldu. Bu virüs Wuhan Viroloji Enstitüsü’nün daha önce BtCo4491 olarak adlandırdığı virüs ile aynıydı.  İtalyan araştırmacı bununla ilgili olarak, bu virüsün dijital genetik diziliminin, Nature dergisinin geçen yıl yayınladığı araştırmada belirtildiği üzere pandeminin ilanının hemen öncesinde, derginin de daha sonra onayladığı gibi 2018’de gerçekleştirildiğini belirtiyor.
Ribera grubun maden ve 6 işçinin enfekte olması ile ilgili ulaştığı ayrıntılarını, bir tezde ve The Seeker adlı anonim bir Twitter hesabının sahibi tarafından derlenen bir dizi akademik çalışmada bulunduğunu, bu belgelerin Danaoshan köyü yakınlarındaki madenin yerinin bulunması için bilgiler de içerdiği belirtti.
Resmi makamlar ise, virüsün kaynağı hakkında şu ana kadar kesin olarak bir şeyi kanıtlamayan bu bilgiler hakkında yorum yapmaktan kaçınıyor. Ancak gerçeğin bilimsel dergilerin yayınladığı çalışmalarda ortaya çıkmayacağına bunun yerine, halka açık veri tabanlarının araştırılması ve viroloji, tıp, halk sağlığı, genetik mühendisliği, epidemiyoloji, veri analizi, biyogüvenlik, biyoenformatik ve hayvan sağlığı alanlarındaki uzmanları içeren gruplar tarafından yürütülen araştırmaların sonuçlarını karşılaştırılması ile ortaya çıkacağını düşünen uzmanların sayısı her geçen gün artıyor. Ribera şunları söylüyor:
“Virüsün kaynağını belirlemede asıl sözün virologlara ait olduğuna şüphe yok ancak bu tek başına yeterli değil, diğer disiplinleri de dahil etmek gerekiyor. Aksi takdirde, gerçeği asla öğrenemeyeceğiz. Çin gerçekten bu bilgiye sahipse de bunu bize asla açıklamayacaktır zira bizi birçok kez kandırdı.”