Ürdün Kralı 2’nci Abdullah yasamada reform komitesi kurdu

Ürdün Kralı, önceki gün Ürdün güvenlik güçlerinin 100’üncü yıl dönümü kutlamalarına katılımı sırasında (DPA)
Ürdün Kralı, önceki gün Ürdün güvenlik güçlerinin 100’üncü yıl dönümü kutlamalarına katılımı sırasında (DPA)
TT

Ürdün Kralı 2’nci Abdullah yasamada reform komitesi kurdu

Ürdün Kralı, önceki gün Ürdün güvenlik güçlerinin 100’üncü yıl dönümü kutlamalarına katılımı sırasında (DPA)
Ürdün Kralı, önceki gün Ürdün güvenlik güçlerinin 100’üncü yıl dönümü kutlamalarına katılımı sırasında (DPA)

Ürdün Kralı 2’nci Abdullah, eski Ürdün Başbakanı Samir er-Rifai'yi siyasi sistemi modernize etmek için siyasiler, parti ve gazetecilerin yanı sıra, aktivistler ve sosyal medya fenomenlerinden oluşan 92 üyeli bir Kraliyet Komitesi’ne başkanlık etmekle görevlendirdi.
Hükümetin komitenin sonuçlarını kabul edip bu yılın sonundan önce Ulusal Meclis’e sunacağına söz veren Kral Abdullah, aynı zamanda komitenin çalışmalarına herhangi bir müdahaleyi veya komiteyi etkilemeyi önleme taahhüdünde bulundu.
Ürdün Kralı açıklamasında, komitenin görevinin yeni bir seçim kanunu taslağı ve siyasi partiler için de yeni bir kanun taslağı hazırlamak, parlamenter çalışma yasaları ve mekanizmasıyla hukuken ilişkili anayasal değişiklikleri incelemek, yerel yönetime ilişkin mevzuatın geliştirilmesi ile ilgili tavsiyelerde bulunmak ve vatandaşların hedeflerine ulaşmaya ve adil bir şekilde temsil edilmesine yönelik kademeli bir geçişi garanti eden uzlaşıya dayalı yasa tasarıları oluşturarak karar alma süreçlerine katılımın tabanını genişletmek olduğunu bildirdi.
Ürdün Kralı, Rifai'ye gönderdiği mesajda, siyasi ve parlamenter yaşamda niteliksel bir sıçrama yapma kararlılığını vurgulayarak, tüm Ürdünlülerin önünde hükümetin komitenin çalışmalarının sonuçlarını kabul edeceğine ve Meclis’e sunacağına dair söz verdi. Ayrıca komitenin kararlarını değiştirmek veya etkilemek gibi her türlü müdahaleyi veya girişimi durdurmayı taahhüt ederken, müdahale edebilecek taraf veya kurumları belirtmedi.
Kral Abdullah, komiteye yasamalarla güvence altına alınan hak, görev ve özgürlüklere dayalı olarak vatandaşlık değerlerini güçlendirmek ve hukukun üstünlüğü ilkesine tam olarak bağlı kalmak için çalışma çağrısında bulundu. Kral ayrıca Meclis içerisinde parti blokları ve ittifaklara dayalı bir parlamento hedeflediğini belirtti.
Kral Abdullah, yürütme yetkisinin uygulanma biçiminde ileri bir aşama oluşturmak amacıyla seçmen iradesinin yasamaya daha etkin biçimde yansıması için çabaladığını belirtti.
Ürdün Kralı, komite başkanını ve üyelerini, anayasanın toplanma tarihini 1 Ekim olarak belirlediği Ulusal Meclis'in bir sonraki olağan parlamento oturumunun çalışmalarının başlamasıyla eş zamanlı olarak, bu yılın sonundan önce çalışmalarını tamamlayacakları bir zaman çizelgesi belirlemekle yükümlü tuttu. Aynı zamanda komitenin, geçtiğimiz yıllarda kendisinin kamuoyuna sunduğu tartışma metinlerini esas aldığını hatırlatan Kral, "Yıllar önce tartışmaya sunduğum ve kamuoyunda ilgiyle karşılanan yedi tartışma metni çalışmanız için yol gösterici bir belgedir" dedi.
Eski bakanlar, Ayan Meclisi (Üst Meclis) üyeleri ve eski milletvekilleri, oluşturulan Kraliyet Komitesi üyeliğinde en büyük payı alırken, komite hukukçular, gazeteciler, parti sekreterleri ve gençlik aktivistlerini de içeriyor. Ayrıca Rifai, sosyal medya platformları alanında görevlendirildi. Rifai, sonuçları etkileyen kapsamlı resmi müdahalelere tanık olan tek oy yasası kapsamında yapılan 2010 seçimlerinde seçildikten sonra 40 gün görevde kalarak 2011 yılının başlarında hükümetten ayrılmıştı.
Halihazırda Ayan Meclisi Birinci Başkan Yardımcısı (Kraliyet Konseyi) görevini yürüten Rifai, eski Başbakan Zeyd er-Rifai'nin oğlu ve 50’li ve 60’lı yıllarda başbakanlık görevini yürüten Samir er-Rifai'nin torunu olarak biliniyor.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.