Pentagon, Afgan işbirlikçilerinin güvenliğini sağlamak için ne gerekiyorsa yapacak

Eski Afgan tercümanlar, geçen Nisan ayının sonunda Başkent Kabil’deki ABD konsolosluğu önünde bir protesto düzenlediler. (AFP)

Amerika ve Batılı güçlerin işbirlikçilerinin Irak’ta yaşadıkları kriz genel olarak Afganistan’da da tekrarlanıyor. Afganistan’daki ABD ve uluslararası güçlerin işbirlikçilerinin geleceği hakkında endişeler artıyor. “Taliban” hareketinin ülkedeki kontrolü ele geçirmesi halinde bölgedeki ABD ve uluslararası güçlerin işbirlikçilerinin akıbetine ilişkin ABD’li sivil ve askeri yetkililer tarafından yapılanlar da dahil olmak üzere pek çok spekülasyon bulunuyor. ABD kuvvetlerinin Afganistan’da bulunduğu 20 yılı aşkın bir süre boyunca yerel tercümanların yardımı olmadan çalışması imkansızdı. ABD yasaları, bu tercümanların, hizmet sürelerinde 2 yılı doldurmalarıyla ABD vizesi almalarına izin veriyor. Bugün yaklaşık 18 bin Afgan, Koronavirüsün patlak vermesinin süreci yavaşlatmasından dolayı vize almak için beklemek zorunda. Vize alma işi, büyük ölçüde, vize başvurusu sahiplerinin, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın başvuru değerlendirme işinin kolaylaştırılması ve hızlandırılması için ABD memurlarından alacağı gerekli tavsiyelere bağlı. Dışişleri Bakanlığı önceki gün yaptığı açıklamada, ABD’nin tercümanlara karşı özel bir yükümlülüğü ve sorumluluğu olduğunu belirtti. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, departmanın birikmiş olan idari işlerin hızlıca halledilebilmesi için Washington ve Kabil’deki çalışanlarla departmanı desteklemeye çalıştıklarını ve daha fazla vizeyi finanse etmek için Kongre’den izin istediklerini aktardı. Washington, vize başvuru sürecinin devam edebilmesi için Afganistan’daki diplomatik varlığını sürdüreceğini vurguladı. Tercümanların vize başvurularının tamamlanması yıllar sürebilir. Vize başvuru sahiplerine ailelerinin de eşlik etme hakkı olduğu için ABD’ye girecek Afgan sayısı 50 bine ulaşabilir.
Bu mesele, ABD Savunma Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı arasında bir krizin varlığını gözler önüne seriyor. Pentagon liderleri, Afganistan’ın geleceği hakkında ciddi siyasi sorunlara sebep olduğu için bu meseleyi hızlıca çözmek için baskı yapıyorlar. Zira Taliban’ın hüküm sürdüğü her bölgede Afgan yönetimine karşı saldırılar gittikçe sıklaşıyor ve bu, barışı korumanın mümkün olup olmadığı hususunda endişe yaratıyor. Afgan tercümanların ABD’ye taşınmasını savunan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan Now One Left Behind örgütüne göre 2014’ten bu yana tercümanlardan ve aile üyelerinden en az 300 kişi öldürüldü. Taliban ve IŞİD daha fazla toprak ele geçirdikçe kadınlar ve çocuklar daha fazla zulme maruz kalıyorlar.
ABD Savunma Bakanı Lloyd Auistin ve Genelkurmay Başkanı General Mark Milley’in, önceki gün katıldıkları, Kongre’de Savunma Bakanlığının bütçesinin görüşüldüğü bir oturumda Genelkurmay Başkanı General Mark Milley, Afgan tercümanların güvenliğini sağlamak için gerekli olan her şeyin yapılacağını vurguladı. ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin hızlanmasına rağmen Milley, “ABD hükümetinin, bizimle yirmi yıldır iş birliği yapanların korunmasını ve güvenliğini sağlamak için ne gerekiyorsa yapacağına sizi temin ederim” diyerek Pentagon’un konuyu ABD’nin “manevi görevi” olarak değerlendirdiğini ve bu yönde gerekli hazırlıkları yaptığını aktardı.  Savunma Bakanı Auistin de Milley’in görüşlerini destekledi ve “Bu bizim için de çok önemli. Biz de bunu mümkün olduğunca hızlandırmak için sınırları zorluyoruz” açıklamasında bulundu.
Fransız Basın Ajansı’na (AFP) göre Taliban, uluslararası güçlerin Afganistan’dan ayrılmasından sonra tercümanları “tövbe etmeye” ve Afganistan’da kalmaya çağırdı. Kendilerinden onlara biz zarar gelmeyeceğini belirten Taliban, kimsenin ülkeyi terk etmemesi gerektiğini vurguladı. Taliban yaptığı açıklamada son yirmi yılda çok sayıda Afgan’ın meslek seçiminde hata yaptığını, yabancı güçlere çevirmen, gardiyan veya başka pozisyonda çalıştığını, şimdi yabancı güçlerin geri çekilmesiyle hissettikleri korku neticesinden ülkeyi terk etmek istediklerine dikkat çekti.
NATO güçlerinin Afganistan’dan çekilmesiyle, büyükelçilikler ve askeri güçlerle birlikte çalışan binlerce Afgan tercüman, Taliban’ın Kabil’de yönetimi ele geçirmesi durumunda misillemelerden korkarak göçmen vizesi alma umuduyla konsolosluklara akın etti.