Sudan Başbakanı Hamduk eski rejim yanlılarını uyardı

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, ‘eski rejimin ajanlarının komploları’ nedeniyle, Sudan’ın bölünmesi konusunda uyardı

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk (AFP)
Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk (AFP)
TT

Sudan Başbakanı Hamduk eski rejim yanlılarını uyardı

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk (AFP)
Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk (AFP)

Sudan Başbakanı Abdullah Hamduk, Sudan’ın karşı karşıya olduğu tehlikeler konusunda uyardı. Hamduk, “eski rejimin ajanlarının komplolarının bir sonucu olarak, ülkenin bölünme ve parçalanma haline girebileceğini” söyledi. İfade özgürlüğü istismar edilerek ‘halkın malının yağmalanması ve toplumun sindirilmesine’ çalışıldığına ve vatandaşlara yönelik benzeri görülmemiş saldırılar olduğuna dikkat çeken Hamduk, devrimi baltalamak üzere üretmeyi ve çalışmayı engellemek için çabalayan eski rejimin ajanları içerisindeki ‘kötü niyetli elleri’ de uyardı.
Hamduk, 15 Haziran’da devlet televizyonu aracılığıyla halka hitaben yaptığı konuşmada “Ülkedeki güvenlik durumu, kötüleşen bir güvenlik durumuna tanık oldu ve bu da kaosla tehdit eden bir atmosfere yol açtı” dedi. Ülkeyi güvenlik açısından kırılgan bir duruma getirme girişimlerinin var olduğunu belirten Hamduk, ifade özgürlüğünün istismar edildiğini dile getirdi. Sudan Başbakanı, eski rejimin ajanlarını ve sabotajcı olarak adlandırdığı kişileri, kaosu yayma fırsatından yararlanmakla suçladı.
Başbakan, ‘devrim gençlerini’ devrime sahip çıkmaya ve kendilerini şiddete sürükleyenlerden uzak durmaya çağırdı. Abdullah Hamduk, “Şu anda yaşananlar, devrime ya da devrimcilere karşı. Gerçek devrimcilerin olup bitene dikkat etmesi iyi olur. Gerçek direniş komiteleri, imajlarını bozma girişimleriyle mücadele ettiler, durumu düzeltmek ve güvenlik durumunun restorasyonunu sağlamak için çalıştılar” dedi.
Hamduk, ülkenin tanık olduğunu belirttiği güvenlik bozulmasının, geride düşman tarafların, eski rejimin destekçilerinin sızdığı bir boşluk bırakan devrim bileşenlerine yönelik baskıdan kaynaklandığını belirtti. Hamduk, “Devrim, değerleri ve hedefleri ancak onun birliği ile korunabilir. Ve devrim düşmanlarını harekete ve komploya iten de dağılmadır” dedi.
Temel bir görev olarak ülkede “güvenlik reformu” üzerine gece gündüz çalışma sözü veren Hamduk, “Bu gerekli reformlar olmadan ülkemiz iç ve dış tehlikelere karşı savunmasız kalacaktır” dedi.
Abdullah Hamduk, ülkenin zor koşullara tanık olduğunu söylerken, ‘nefret söyleminin ve ayrımcılık ruhunun yayılmasına, kaosa yol açabilecek parçalanma durumuna, çetelerin ve suç gruplarının kontrolüne ve çatışmaların tüm nüfus grupları arasında yayılmasına’ karşı uyarıda bulundu.
Hamduk, “Geçiş hedeflerinin tamamlanması; partiler, gruplar, sivil toplum örgütleri, sendikalar, Profesyoneller Birliği, direniş komiteleri ve barış sürecinin tarafları da dahil olmak üzere devrim ve değişim inşa eden güçlerin birliğine bağlıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Abdullah Hamduk ayrıca, üretim çarkını bozmaya, hükümet ve özel sektör çarkını felç etmeye ve kanunsuzluğa teşvik etmeye katkıda bulunan görünmez elleri de ortadan kaldırma taahhüdünde bulundu. “Devrim hükümeti, bu tarafların ortadan kaldırılmasında yasaların gerektirdiği ve anayasal belgenin sağladığı yetkiden taviz vermeyecektir” diyen Sudan Başbakanı, ‘düşünce, kanaat, ifade, medya, vicdan, hareket ve seçim özgürlüğünün’ hükümetinin en önemli başarıları arasında olduğunu vurguladı. Abdullah Hamduk, “Bazıları bu devrimin başarılarını inkâr etmeye çalışıyor” dedi.
Hamduk, kendisini zayıf olarak nitelendirenlere karşı da mümkün olduğunca korumaya çalıştığı zor bir dengeye göre hareket ettiğini söyledi. Abdullah Hamduk, “Aldığım tüm tutumlarda ülkenin ve halkının kaderi benim endişem ve pusulam iken, zayıflık suçlamalarına katlandım” dedi. Hamduk, “Barışçıl bir geçiş ve devlet sisteminin egemenliğinin kurulması, geçişe katılabilecek tüm aktif güçlerle büyük bir anlayış ve ortak bir zemin bulmadan gerçekleşmeyecektir” ifadelerini kullandı. Tüm taraflar arasında en yüksek düzeyde esneklik, anlayış ve dengeden yararlanmanın ve ‘sadece Sudan’ın güvenliğine ve istikrarına zarar verecek’ yan savaşlara girmemenin önemli olduğunu belirten Abdullah Hamduk, bu durumu ‘halktan soyutlanma olarak tanımlama’ girişimlerini de kınadı. Hamduk, “Ülkemizin içinde bulunduğu zorlu ekonomik ve yaşam koşullarının gerçekliliğinin tamamen farkındayım. Fildişi bir kulede yaşadığımızı öne sürmeye çalışanlar olduğunu biliyorum. Bu, belki de çok konuşmaya ya da her zaman görünmeye alışık olmamamdandır. Benim yaklaşımım, politikaların ve kararların konuşmasına izin vermektir” ifadelerini kullandı.
Abdullah Hamduk ayrıca, ülkenin kötü ekonomik koşullarını, koronavirüs pandemisinin etkilerine ve bunun sonucunda devlet gelirlerinde yüzde 40’lık bir azalmaya yol açan durgunluğa ek olarak, ‘boş bir hazineye, ölümcül borçlara, siyasi ve ekonomik bir kuşatma durumuna’ bağladı.
“Bir hükümetin önündeki seçenek, sertliğine ve zorluğuna rağmen ekonomik durumu düzeltebilecek bilinçli bir seçim olduğu göz önüne alındığında “ekonomik reformu sürdürmektir” diyen Hamduk, “Koşullarımız ve gerçekliğimiz için tek ilaç buydu” dedi. Başbakan Hamduk ayrıca, “Tüm bunlara rağmen tünelin sonunda bir ışık olduğunu söylememe izin verin” ifadelerini kullandı.
Sudan Başbakanı, hükümetinin önceliklerinin ‘savaşı durdurmak ve barışı sağlamak, Sudan üzerindeki uluslararası izolasyonu sona erdirmek, yaptırımları ve ablukaları sona erdirmek, çarpıklıklar ve borçlarla yüklü ekonomiyi yapılandırmak ve uluslararası kuruluşlarla müzakere ederek ödemeler dengesindeki büyük açığı azaltmak’ olduğunu yineledi.
Abdullah Hamduk, Ağır Borçlu Yoksul Ülkeler Girişimi’ne (HIPC) uygun olarak borçların çoğundan kurtulmayı ve geçen ay Paris’te düzenlenen Sudan ortakları toplantısında imzalanmış yatırım anlaşmalarını uygulamaya geçirmeyi beklediğini dile getirdi. Anlaşma, 15,5 milyar dolar muafiyet taahhüdü ile sonuçlandı. Ayrıca Paris Kulübü, 60 milyar dolarlık borcun 23 milyar dolarına yönelik muafiyet sağladı.
Hamduk, ülkenin ekonomik sorunlarının iyileştirileceği taahhüdünde bulunurken, ancak bunun için önemli bir finansman kaynağına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Abdullah Hamduk, “Bildiğiniz gibi yeterli finansal kaynağımız yok. Bu nedenle uluslararası finans kuruluşlarının ve ortaklıkların önünü açarak ve yatırımları çekerek finansman sağlamaya çalıştık” dedi.



SDG, Şam ile kapsamlı bir anlaşmaya vardığını duyurdu: İşte anlaşmanın maddeleri

Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
TT

SDG, Şam ile kapsamlı bir anlaşmaya vardığını duyurdu: İşte anlaşmanın maddeleri

Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Şam yönetimi, bugün (Cuma) ateşkes ve taraflar arasında askeri, güvenlik ve idari kurumların kademeli entegrasyonunu öngören kapsamlı bir anlaşmaya varıldığını açıkladı. Anlaşma kapsamında Kürt halkının medeni ile eğitim hakların düzenlenecek.

Anlaşma kapsamında, temas hatlarındaki askeri birliklerin çekilmesi ve İçişleri Bakanlığı’na bağlı güvenlik güçlerinin Haseke ve Kamışlı merkezlerine konuşlandırılması öngörülüyor. Ayrıca, ağırlıklı olarak Kürtlerin liderliğindeki SDG bünyesinden tugaylar içeren bir askeri tümen kurulması kararlaştırıldı.

SDG, anlaşmanın maddelerini önce bir açıklamayla duyururken, Şam yönetimi daha sonra resmi medya aracılığıyla anlaşmayı teyit etti. Yeni düzenleme, SDG’den üç tugayı kapsayan bir askeri tümenin oluşturulmasını ve Kobani (Ayn el-Arab) güçlerinden bir tugayın Halep’e bağlı bir tümen içine alınmasını içeriyor.

frgty6u7
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) unsurları (AFP)

Anlaşma metninde, “özerk yönetim” kurumlarının Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesi ve sivil personelin statülerinin korunması da yer aldı.

Anlaşma metninde Metinde, yerinden edilenlerin bölgelerine geri dönüşlerinin garanti altına alınacağı da belirtiliyor.

Anlaşma hangi maddeleri içeriyor?

SDG’nin resmi internet sitesinde yapılan açıklamanın tamamı şöyle:

“Suriye Demokratik Güçleri ile Suriye Hükümeti Arasındaki Anlaşma Metni;

Suriye Demokratik Güçleri ile Suriye hükümeti arasında, kapsamlı bir anlaşma uyarınca ateşkese varılmış; iki taraf arasındaki askeri ve idari güçlerin kademeli bir entegrasyon süreci üzerinde de mutabakata varılmıştır.

Anlaşma; askeri güçlerin temas hatlarından çekilmesini, İçişleri Bakanlığı'na bağlı güvenlik güçlerinin Haseke ve Kamışlo şehir merkezlerine girmesini ve bölgedeki güvenlik güçlerinin entegrasyon sürecinin başlatılmasını, Suriye Demokratik Güçleri'nden üç tugayı içeren bir askeri tümen oluşturulmasını ve buna ek olarak Halep vilayetine bağlı bir tümen bünyesinde Kobani güçleri için bir tugay kurulmasını kapsamaktadır.

Anlaşma ayrıca, sivil memurların kadrolarının korunmasıyla birlikte Özerk Yönetim kurumlarının Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesini de içermektedir.

Ayrıca Kürt halkının medeni ve eğitim haklarının düzenlenmesi ve yerinden edilenlerin bölgelerine geri dönüşlerinin garanti altına alınması konusunda da anlaşmaya varılmıştır.

Anlaşma, ilgili taraflar arasındaki işbirliğini güçlendirerek ve ülkeyi yeniden inşa etme çabalarını birleştirerek, Suriye topraklarını birleştirmeyi ve bölgede tam entegrasyon sürecini gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.”

Öte yandan, 24 Ocak’ta Şam ile SDG, aralarındaki ateşkesi 15 gün uzattıklarını ve görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı.

Kürtlerin öncülüğünde, Arap savaşçıları da bünyesinde barındıran SDG, Suriye iç savaşında kilit bir rol oynadı. ABD desteğiyle DEAŞ’a karşı mücadele eden SDG, örgütü Suriye’de büyük ölçüde yenilgiye uğrattı. Bu süreçte, kuzey ve doğu Suriye’de petrol sahalarını da içeren geniş alanların kontrolünü ele geçirerek özerk bir yönetim kurdu. Ayrıca binlerce radikal unsuru gözaltında tuttu; Uluslararası Af Örgütü, Ağustos 2023’te bu sayıyı yaklaşık 10 bin olarak tahmin etmişti.

Ancak Beşşar Esed’in devrilmesinin ardından, Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni Suriye yönetimi, ülkenin devlet güçleri altında birleştirilmesi hedefiyle SDG ile güçlerin ve kurumların entegrasyonu konusunda müzakerelere başladı. Görüşmeler zaman zaman tıkanırken, bir askeri çatışmanın ardından taraflar yeni bir anlaşmaya ulaştı.

Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında kapsamlı bir anlaşmaya varıldı. Anlaşma kapsamında SDG'den askeri tümen kurulacak, askeri ve idari güçlerin kademeli entegrasyonu sağlanacak ve Kürt halkının medeni ile eğitim hakların düzenlenecek.

Anlaşma metnine göre, “askeri güçler temas hatlarından çekilecek ve Suriye İçişleri Bakanlığı'na bağlı güvenlik güçleri Haseke ile Kamışlo şehir merkezlerine girecek”. Ayrıca SDG'ye bağlı üç tugaydan oluşan bir askeri tümen kurulacak ve Kobani güçleri için de Halep vilayetine bağlı bir tümen bünyesinde ayrı bir tugay oluşturulacak.


ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.