Koronavirüsün Delta varyantı belirtileri farklı mı?

Virüs bulaşmış bir hasta Kabil hastanesinde yoğun bakım ünitesinde. (AFP)
Virüs bulaşmış bir hasta Kabil hastanesinde yoğun bakım ünitesinde. (AFP)
TT

Koronavirüsün Delta varyantı belirtileri farklı mı?

Virüs bulaşmış bir hasta Kabil hastanesinde yoğun bakım ünitesinde. (AFP)
Virüs bulaşmış bir hasta Kabil hastanesinde yoğun bakım ünitesinde. (AFP)

Başlangıçta Hindistan'da keşfedilen koronavirüsün delta mutasyonu şimdi hızla dünyaya yayılıyor. Birleşik Krallık gibi bazı ülkelerde baskın suş haline gelen yeni türün, ABD gibi kalabalık ülkelerde de aynı tepkiyi vermesinden endişe ediliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Çarşamba günü yaptığı açıklamada, varyantın 80'den fazla ülkede tespit edildiğini ve yayıldıkça mutasyona uğramaya devam ettiğini bildirdi. Geçtiğimiz hafta ABD'deki vakaların yüzde 6'sını oluşturan Delta varyantı, bu hafta ise yeni vakaların yüzde 10'unu oluşturuyor.
CNBC'ye göre araştırmalar, yeni türün diğer varyantlara göre daha fazla bulaşıcı olduğunu ifade ediyorlar.
Bilim adamları, verilerin delta varyantının alfa varyantından yaklaşık yüzde 60 daha fazla bulaşıcı olduğunu ve Birleşik Krallık gibi ülkelerde görüldüğü gibi hastaneye yatışa neden olma olasılığının daha yüksek olduğunu gösterdiği konusunda uyardılar.
Dünya Sağlık Örgütü yetkilileri Delta varyantının daha şiddetli semptomlara neden olduğuna dair raporlar olduğunu söyledi. Yetkililer, “Delta söz konusu olduğunda aramamız gereken farklı semptomlara dair işaretler var” dedi.

Nelere dikkat edilmelidir?
King's College London'da genetik epidemiyoloji profesörü olan ve aynı zamanda Zoe Covid Semptom Grubu Başkanı Dr Tim Spector, "Bu varyant daha farklı çalışıyor" dedi.
Spector, “Gençlerde kötü bir soğuk algınlığı gibi ve insanlar bunun farkında değiller. Mayıs ayının başından beri, vakalar arasında en önemli belirtilere bakıyoruz... Belirtiler olduğundan farklı... İlk belirti baş ağrısı, ardından boğaz ağrısı, burun akıntısı ve ateş” dedi.
Profesör, öksürük ve koku alma duyusu kaybı gibi "geleneksel korona" semptomlarının, gençlerin soğuk algınlığından daha fazla mustarip olması nedeniyle artık çok daha nadir görüldüğüne dikkati çekti.
The Independent gazetesine göre, araştırmacılar, baş ağrısı, boğaz ağrısı ve burun akıntısı gibi semptomların Birleşik Krallık'ta koronavirüsle ilişkili en sık bildirilen semptomlar haline geldiğini söyledi.
Zoe Covid Semptom çalışmasından elde edilen veriler, öksürük, ateş, koku veya tat alma kaybı gibi geleneksel korona semptomları yerine hastaların artık bu hafif semptomları bildirdiğini gösteriyor.
Dr Tim Spector, "Bu varyant biraz farklı çalışıyor gibi görünüyor. İnsanlar bir tür mevsimsel soğuk algınlığına yakalandıklarını düşünebilir ve partilere ve toplantılara devam edebilirler ve virüsü altı kişiye daha bulaştırabilirler. Bunun birçok sorunu körüklediğini düşünüyoruz. Buradaki mesaj, gençseniz, yine de daha hafif semptomlarınız olacağıdır. Soğuk algınlığı gibi gelebilir. Bu gibi durumlarda evde kalın ve hemen test yaptırın" dedi.
Imperial College London tarafından yapılan bir araştırma ise titreme, iştahsızlık, baş ağrıları ve kas ağrıları dahil olmak üzere koronavirüs ile ilişkili çok çeşitli başka semptomlar olduğunu ortaya koydu.

 


Jennifer Lawrence, evlilikte mutluluğun sırrını paylaştı

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT

Jennifer Lawrence, evlilikte mutluluğun sırrını paylaştı

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

Jennifer Lawrence, eşi Cooke Maroney'yle ilişkisini nasıl yürüttüğünü anlattı.

Jason Bateman, Sean Hayes ve Will Arnett'ın sunduğu Smartless podcast'inin pazartesi günkü bölümünde, Umut Işığım'ın (Silver Linings Playbook) oyuncusu, Ekim 2019'da evlendiği sanat galerisi yöneticisi eşinin kendisinin "zıttı" olduğunu söyledi.

"Benim tam tersim olan biriyle evlendim. Evet. Çok düzenli" diyerek eşinin ailelerinin "dayanak noktası" olduğunu ekledi.

Her şey düzenli. Mesela, dolap kapılarını kapalı tutmak zorundayım ve özen göstererek yaptığım ufak tefek işlerim var.

Lawrence, kendisi düzensiz ve bir programı takip etmekte zorlanan biri olsa da bu özelliklerin ebeveynlikte ne kadar önemli olduğunu bildiğini açıkladı. Lawrence ve Maroney'nin iki oğlu var. 2022'de doğan Cy ve Nisan 2025'te doğan, adı henüz açıklanmayan ikinci bir oğulları var.

Açlık Oyunları (The Hunger Games) yıldızı, "Artık anlıyorum, anlıyorum" diye devam etti.

[Çocuklar] çok sıkı bir programa bağlılar. Biliyorsunuz, 07.30'da kahvaltı gibi.

Lawrence, ailesinin programlarına uymakta zorlandığı için, kendisi ve eşi önceden belirlenmiş bir kurala sahipler.

"Evliliğimizi diri tutmak için şunu öğrendik, benim 15 dakikalık bir esneklik payım var" dedi.

Lawrence ve Maroney, ortak bir arkadaşları aracılığıyla tanıştıktan sonra Haziran 2018'de çıkmaya başladı. Sanat simsarı, Şubat 2019'da evlenme teklif etti ve o yıl ekimde evlendiler.

Ocak 2024'te E! News'a konuşan Büyü de Gel (No Hard Feelings) oyuncusu, düğün hakkında şaka yaparak, misafirlerinin eğlenmesini sağlama baskısı yüzünden gelin olmanın "berbat" hissettirdiğini söylemişti.

"Çok stresli. Eğlenmiyorsunuz. Sadece 'Acaba o kişi eğleniyor mu?' diye düşünüyorsunuz" dedi. Düğün törenine, Lawrence'ın Umut Işığı'mdaki rol arkadaşı Robert De Niro da dahil yıldızlarla dolu bir davetli listesi katılmıştı.

Lawrence, "Asla unutmayacağım. Misafirlerin üşümesinden çok endişeleniyordum ve tüm arkadaşlarım yalan söylüyordu. 'Kimse üşümüyor, kimse üşümüyor, her şey yolunda, her şey yolunda' diyorlardı" diye anlatmıştı.

Annem, 'Dışarısı buz gibi. Büyükannen neredeyse ölüyordu' dedi.

Ancak oyuncu, özellikle prova yemeği sırasında De Niro'nun iyi vakit geçirmesi konusunda endişeliydi. Lawrence, "Şöyle bir baktım ve kimseyi tanımayan Bob'u gördüm. Ortalıkta dolaşıyordu ve hemen 'Hayır, bu onun yapmak istediği şey değil. Onu burada istemiyorum' dedim" diye açıkladı .

Ben de yanına gidip fısıldadım, 'Eve git' dedim. O da nazikti, ailemle konuştu ve kibar davrandı ama ben yine de 'Git' dedim.

Independent Türkçe


Psikolog açıkladı: Neden tırnak yeriz?

Klinik psikolog Dr. Charlie Heriot-Maitland, tırnak yeme ve deri yolmanın sadece bilinçsiz refleksler değil, aynı zamanda hayatta kalma mekanizmaları olduğunu söylüyor (Unsplash)
Klinik psikolog Dr. Charlie Heriot-Maitland, tırnak yeme ve deri yolmanın sadece bilinçsiz refleksler değil, aynı zamanda hayatta kalma mekanizmaları olduğunu söylüyor (Unsplash)
TT

Psikolog açıkladı: Neden tırnak yeriz?

Klinik psikolog Dr. Charlie Heriot-Maitland, tırnak yeme ve deri yolmanın sadece bilinçsiz refleksler değil, aynı zamanda hayatta kalma mekanizmaları olduğunu söylüyor (Unsplash)
Klinik psikolog Dr. Charlie Heriot-Maitland, tırnak yeme ve deri yolmanın sadece bilinçsiz refleksler değil, aynı zamanda hayatta kalma mekanizmaları olduğunu söylüyor (Unsplash)

Günlük alışkanlıklarımıza dair psikolojik bir analize göre tırnak yeme ve deri yolma, sadece bilinçsiz refleksler değil, aynı zamanda hayatta kalma mekanizmaları.

İnsanların tırnaklarını yemesinin net bir nedeni yok ancak birkaç teori mevcut. Bunlar arasında zorlu duygularla başa çıkmak, can sıkıntısı ve elleri meşgul tutma ihtiyacı nedeniyle bu alışkanlığı edinmek veya bunu ebeveynlerden miras almak sayılabilir.

Bu davranışlar mantığa aykırı, hijyen dışı ve bazı durumlarda acı verici görünebilir. Ancak klinik psikolog Dr. Charlie Heriot-Maitland, bu "küçük zararları" kendimizi korumak için geliştirdiğimizi öne sürüyor.

The Independent'a konuşan Dr. Heriot-Maitland, "Beden küçük bir duyum yaratarak anında fiziksel bir odak noktası oluşturabilir, gerginliği derhal azaltabilir ve kontrol hissi verebilir" diyerek ekliyor: 

Bu, kontrol dışı ve ezici duygulara kıyasla daha katlanılabilir bir seçenek.

Dr. Heriot-Maitland'in yeni kitabı Controlled Explosions in Mental Health (Ruh Sağlığında Kontrollü Patlamalar), üç ana bölüme ayrılıyor: kendini sabote etme, kendini eleştirme ve kendine zarar verme. Bunlar, yeni bir arkadaşı görmezden gelme, mükemmeliyetçilik veya tırnak yeme gibi özellikleri içerebilir.

Yazar deri yolma ve tırnak yemenin, insanların daha kolay anlayabileceği, hafif düzeydeki kendine zarar verme davranışları olduğunu, kendini kesme veya yeme bozuklukları gibi ciddi sorunlarınsa daha aşırı örnekler olduğunu açıklıyor. Deri yolma ve tırnak yeme gibi alışkanlıkları tartışarak kendine zarar verme davranışlarının daha damgalanmış örneklerinin daha iyi anlaşılacağını umuyor.

Dr. Heriot-Maitland "Saçınızı çekerek acı yaratırsanız, acının hemen ardından rahatlama hissedersiniz. Yani vücudunuzun doğal endorfinlerini salgılarsınız" diye açıklıyor.

Öte yandan bunu sadece anlık rahatlama için değil, aynı zamanda kendimizi korumak için de yaptığımızı öne sürüyor.

Psikolog şöyle ekliyor:

Beynimiz bir hayatta kalma makinesidir. Mutluluğumuzu ve huzurumuzu optimize etmek için değil, bizi hayatta tutmak için programlandı. Öngörülebilir bir dünyada var olmamızı ister. Sürprizleri sevmez. Hazırlıksız yakalanmamızı istemez.

Bu koruyucu mekanizma temel bir ilkeye göre çalışıyor: Beyin, kontrol edilemeyen, bilinmeyen bir tehdit ihtimaliyle başa çıkmaktansa, kontrollü, bilinen bir tehdidin kesinliğiyle başa çıkmayı tercih ediyor.

Bu teorinin arkasındaki bilimsel açıklama, insan beyninin öncelikle mutluluktan ziyade hayatta kalmak için evrimleşmesine dayanıyor. Beyin, her yerde tehlikeyi tespit etmek için programlandı ve bu da türün hayatta kalmasını sağladı. Ancak bu, artık ufukta görünen fiziksel veya duygusal potansiyel zararlara karşı aşırı duyarlı olduğumuz anlamına geliyor.

Dr. Heriot-Maitland, çoğu durumda tırnak yeme gibi alışkanlıklara sahip kişilerin, önceleri bunu endişeli hissettiklerinde yapmaya başladığını ve daha sonra bunun öğrenilmiş, tekrarlanan bir eylem haline geldiğini öne sürüyor.

Tırnakları daha kısa kesmek ve tırnak yemeyi önleyici tedavi gibi, bu alışkanlığı bırakmak için pratik öneriler bulunsa da Dr. Heriot-Maitland "hızlı çözümler" olmadığını söylüyor.

Psikolog, bunları sadece ortadan kaldırmaya çalışmak yerine "bu davranışların işlevini anlamamız" ve "korunmaya çalışılan, alta yatan bazı korkuları anlamamız" gerektiğini belirtiyor.

Independent Türkçe


Ünlü çizer yaşamını yitirdi: Veda mektubunu eski eşi okudu

1990'larda ünü dünyaya yayılan Scott Adams, 2023'te YouTube kanalında sarf ettiği ırkçı ifadelerle tepki çekmişti (AP)
1990'larda ünü dünyaya yayılan Scott Adams, 2023'te YouTube kanalında sarf ettiği ırkçı ifadelerle tepki çekmişti (AP)
TT

Ünlü çizer yaşamını yitirdi: Veda mektubunu eski eşi okudu

1990'larda ünü dünyaya yayılan Scott Adams, 2023'te YouTube kanalında sarf ettiği ırkçı ifadelerle tepki çekmişti (AP)
1990'larda ünü dünyaya yayılan Scott Adams, 2023'te YouTube kanalında sarf ettiği ırkçı ifadelerle tepki çekmişti (AP)

Dilbert karikatürünün yaratıcısı Scott Adams, dün (13 Ocak) hayatını kaybetti. 

Ölüm haberini eski eşi Shelly Adams, video platformu Rumble'da duyurdu; Adams'ın ölmeden önce kaleme aldığı bir mektubu kameralar karşısında okuyarak paylaştı. Sözkonusu metin daha sonra X’te de yayımlandı.

Adams, metne "Bunu okuyorsanız, işler benim için iyi gitmemiştir" diye başlayarak, vedasından önce birkaç şey söylemek istediğini belirtti. 

Mektubuna 1 Ocak 2026 tarihini düşen çizer, "Bedenim beynimden önce pes etti" ifadesini kullanırken, bu satırları yazdığı sırada "aklının başında olduğunu" vurguladı. 

Vasiyeti veya malvarlığıyla ilgili tercihlerini merak edenlere de herhangi bir baskı ya da uygunsuz etki altında olmadığını söyleyerek "Söz veriyorum" dedi.

"Yeni bir odak noktasına ihtiyacım vardı"

Adams, hayatına dair anlatısında ilk yıllarını "anlam" bulmak için "iyi bir eş ve ebeveyn olmaya" adadığını, bunun da işe yaradığını yazdı. 

Evliliğinin "çok dostane" şekilde sonlandığını belirten çizer, o yıllar ve ailesi olarak gördüğü kişiler için minnet duyduğunu söyledi. Evliliğin bitmesiyle yeni bir odak ve anlam aradığını, insanlara en çok nasıl katkı sunabileceğini düşündüğünü aktardı.

Bu sürecin, kendisini "Dilbert'ın çizeri" kimliğinden "işe yarar" kitaplar yazan bir yazara dönüştürdüğünü belirten Adams, Dilbert'ı çizmeyi sürdürdüğünü de ekledi. 

Kendisini "iyi bir yazar" diye tanımlayan Adams, kitaplarının yarattığı olumlu etkiye "şaşırdığını ve sevindiğini" dile getirdi.

Adams, ayrıca Coffee With Scott Adams adlı canlı podcast'ini de anarak, programı insanlara dünyayı ve hayatlarını daha "üretken" biçimde düşünmelerinde yardımcı olmak için yaptığını kaydetti. Yayınların, "yalnız hisseden pek çok insana" bir topluluk duygusu verdiğini; bunun da kendisi için ayrı bir anlam taşıdığını söyledi.

"Harika bir hayatım oldu"

Veda mesajının sonunda "Harika bir hayatım oldu, elimden gelen her şeyi verdim" diyen Adams, çalışmalarından fayda görenlerden "iyiliği başkalarına aktarabildikleri kadar aktarmalarını" istedi. 

Okurlara bıraktığı mirası ise kısa bir çağrıyla özetledi: 

Faydalı olun.

Adams mektubunu, "Lütfen bilin ki hepinizi sonuna kadar sevdim" sözleriyle noktaladı.

Adams'ın 68 yaşında olduğu bildirildi. Çizer, Mayıs 2025'te agresif prostat kanseri teşhisi aldığını açıklamış, hastalığın muhtemelen "ölümcül" olduğunu söylemişti.

Kariyer bitiren ırkçı sözler

Öte yandan Adams'ın kariyeri, 2023'te podcast'inde kullandığı ırkçı ifadelerin ardından ağır bir darbe almıştı. 

Adams, mektubunda da bu dönemin hayatını ve kariyerini altüst ettiğine değindi.

1989'da okuyucularla buluşan Dilbert, Amerikan gazetelerinde onlarca yıl boyunca yayımlandı. Ancak 2023'te Adams'ın YouTube aracılığıyla kitlelerle buluşan ırkçı ifadeleri sonrasında gazeteler Dilbert'ı sayfalarından kaldırdı.

Adams, muhafazakar bir kuruluşun "Pek çok siyah, beyaz olmanın kötü bir şey olduğunu düşünüyor" sonucuna vardığı bir anketi yorumlarken siyah Amerikalıları "nefret grubu" diye tanımlamıştı. 

Beyazların siyahlardan uzak durması gerektiğini öne süren karikatürist, aldığı tepkiler sonrasında medyanın sözlerini bağlamından kopardığını savunmuştu.

Independent Türkçe, Business Insider, News.com.au