Son Haberler

ABD'de iki kardeş, uçurumun üzerinden yaptıkları nefes kesen halat yürüyüşüyle rekor kırdı

Daniel Monterrubio, "Bir etki yaratmak ve bunun mümkün olduğunu göstermek istedik" dedi (San Francisco Chronicle / Scott Oller)

İstanbul/Şarku’l Avsat

15:35-23 Haziran 2021 AD ـ 14 Thul-Qi’dah 1442 AH

ABD'de iki kardeş, uçurumun üzerinden yaptıkları nefes kesen halat yürüyüşüyle rekor kırdı

Daniel Monterrubio, "Bir etki yaratmak ve bunun mümkün olduğunu göstermek istedik" dedi (San Francisco Chronicle / Scott Oller)

ABD'nin Kaliforniya eyaletinde iki kardeş halatta yürüme rekoru kırdı.
Yosemite Ulusal Parkı'nda Moises Monterrubio ve Daniel Monterrubio, 10 Haziran'da nefes kesen bir yürüyüş yaptı.
Monterrubio kardeşler, parkta Taft Point adı verilen uçurum noktasından gerilen 853 metre uzunluğunda ve 488 metre yüksekliğindeki halattan yürüyerek, "highline" adı verilen halat yürüyüşü sporunda ABD rekorunu kırdı.
26 yaşındaki Moises, bir yıldır bu yürüyüşü gerçekleştirmek istediklerini belirterek "Bayağı tehlikeli ve yoğun bir deneyimdi fakat başardık" dedi.
Bundan önce Yosemite Ulusal Parkı'ndaki rekor, yine aynı noktadan gerilen 291 metrelik bir halatta yapılan yürüyüşe ait. Yeni rekorda kullanılan halatsa bunun neredeyse üç katı uzunluğunda.
Ülke genelinde kaydedilen önceki rekorsa, Utah eyaletinin Moab bölgesinde yapılan 975 metrelik halat yürüyüşüydü. Dünya rekoru da Kanada'da yapılan 1,9 kilometrelik yürüyüşe ait. Henüz yetkililerden resmi bir açıklama yapılmasa bile, Monterrubio kardeşlerin yürüyüşünün ABD rekorunu kırdığı düşünülüyor.
Kardeşler, 18 kişilik bir ekibin yardımıyla halatı 6 günde dikkatlice kurdu. Normalde bu tür halatların kurulması için drone'lar kullanılıyor. Fakat ulusal parkta drone kullanılmasına izin verilmediğinden, ekipler büyük bir çalışmayla halatları uçurumun üzerinde kendileri hazırladı.
Ayrıca yürüyüşçüler, güvenlik önlemi olarak özel çelikten yapılma iplerle ana halata bağlıydı. Düşme durumlarında bu ip yürüyüşçülerin halattan sarkmasını sağlıyordu. Fakat düşen yürüyüşçüler halattan yukarı kendilerini tekrar çekerek yürümeye devam etmek zorundaydı.

Halatı kuran ekipten Jimmy Breiz, yürüyüşü sırasında dengesini korumaya çalışıyor (San Francisco Chronicle / Ryan Jenks)
Halattaki tehlikeli yolculuğa ilk önce 23 yaşındaki Daniel çıktı. Rüzgar nedeniyle dengesini kaybederek üç ya da dört kez halattan düşen Daniel, yine de başarıyla karşıya geçti.
Ondan sonra kardeşi Moises halata çıktı. O da iki kez düşmesine rağmen yürüyüşü tamamlamayı başardı. Ekipte Monterrubio kardeşlerin arkadaşları olan diğer profesyonel sporcular da halatta yürüyüş yaptı.
Dört gün boyunca ekibin düzenlediği tehlikeli yürüyüşlerden birinde Moises, 37 dakikada hiç düşmeden halatta yürümeyi başardı.
Moises ise rekorlarla ilgilenmediğini söyleyerek "Bu sporla uğraşan topluluğun bir parçası olmak ve insanlar için ilham kaynağına dönüşmek istiyorum" dedi.
Independent Türkçe, AP, San Francisco Chronicle

YAŞAM

Yıldızların daha önce hiç görülmemiş bir şekilde ölebileceği keşfedildi

Bu görüntü, 21 Mart 2026'da Einstein Sondası tarafından tespit edilen SN 2026gzf süpernovasının kaynak yıldızının çevresindeki alanı gösteriyor. Süpernova kaynak yıldızı, görüntünün merkezinde yer alan galaksi içinde parlak mavi bir nokta olarak görülüyor (CTIO/NOIRLab/DOE/NSF/AURA Görüntüsü)

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:09-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:09-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

Yıldızların daha önce hiç görülmemiş bir şekilde ölebileceği keşfedildi

Gökbilimciler, bir yıldızın ölümünü daha önce hiç görülmemiş bir şekilde izledi ve bu gözlem, yıldızların ölmesinin yeni bir yolu olabileceğine işaret ediyor.

Einstein Sondası adlı bir uzay teleskobu geçen sene, yaklaşık 500 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksiden gelen hızlı bir X-ışını parlamasını tespit etti. EP260321a adı verilen bu parlamanın kaynağını gözlemlemek için bilim dünyası hemen harekete geçti.

Bu gözlemler sırasında iki araştırma ekibi de birbirinden bağımsız olarak ilk X-ışını parlamasının bir "şok çıkışı" olduğunu belirledi. Bu olay, patlayan bir yıldızdan gelen şok dalgasının yıldızın yüzeyinden dışarı fırlayarak bir süpernovanın ilk ışığını yaymasıyla gerçekleşiyor. Bu tür şok çıkışlarının her süpernova patlamasında meydana geldiği düşünülüyor. Ancak yalnızca birkaç saniye sürebildikleri için gözlemlenmeleri son derece zor ve bilim insanları daha önce bunlardan sadece birini doğrulayabilmişti.

Araştırmacılar olayı daha ayrıntılı inceleyince, patlamanın bilinen bir süpernova türü olduğunu saptadı. Ancak alışılmadık bir durum vardı: Patlamanın kendisi zayıf olmadığı halde şok çıkışı, bu süpernova türünde şimdiye kadar gözlemlenenlerin en sönüğüydü. Üstelik daha önceki benzer örneklerin aksine bir gama ışını patlaması da üretmemişti.

Carnegie Mellon Üniversitesi'nden McWilliams Bursiyeri gökbilimci Brendan O'Connor, "SN 2026gzf [sözkonusu süpernova], daha önce gama ışını patlamalarıyla ilişkilendirilmiş diğer yüksek enerjili süpernovalara olağanüstü derecede benziyor. Ancak en hassas gözlem araçlarıyla farklı dalga boylarında yapılan takip gözlemlerinde, bu tür olaylarda genellikle görülen relativistik jete veya artçı ışımaya ilişkin hiçbir kanıt bulunamadı" diyor.

Olası bir açıklama, jetin ya yıldızın yüzeyi ya da yıldızı çevreleyen çöküntü çemberi maddesi tarafından 'tıkanması' olabilir.

Araştırmacılar olayı daha iyi anlamak için dünyanın dört bir yanındaki teleskoplardan elde edilen verileri bir araya getirdi. Bu sayede olayın zaman içindeki gelişimini izleyerek bunun, tahmin ettikleri gibi Ic-BL türünde bir süpernova olduğunu doğruladılar.

Diğer ekibi yöneten, Maryland Üniversitesi'nden NASA Einstein Bursiyeri Jillian Rastinejad "Gözlemlerimiz, bu patlamanın üç unsurunun fiziğini incelememize olanak sağladı: X-ışını şok çıkışı, buna eşlik eden süpernova ve süpernovanın, ölmekte olan yıldızın daha önce attığı maddeyle etkileşimi" diyor.

Bu bilgiler sayesinde, yıldızı çevreleyen maddenin yapısını haritalandırarak yıldızın çökmeden önceki şiddetli yaşam döngüsünü anlamayı başardık.

Bu süreci daha iyi anlamaları, araştırmacıların yıldızın hem yaşamını hem de ölümünü benzeri görülmemiş bir ayrıntıyla kavramasını sağladı. Yıldızın alışılmadık doğası, yıldızların daha önce anlaşılmamış şekillerde ölebileceğine işaret ediyor.

Çalışma, The Astrophysical Journal Letters'ta yayımlanan "Multi-Wavelength View of the First Type Ic-BL Supernova with an Einstein Probe X-ray Shock Breakout" (Einstein Sondası X-ışını Şok Çıkışı'yla İlk Tip Ic-BL Süpernovasının Çok Dalga Boylu Gözlemi) başlıklı yeni bir makalede aktarılıyor.

Independent Türkçe

YAŞAM

Çığır açıcı araştırma: Dünya'da yaşam iki kez ortaya çıktı

Bilim insanları bakteri ve akeaların birbirinden ayrı şekilde oluştuğunu söylüyor (Unsplash)

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:08-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:08-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

Çığır açıcı araştırma: Dünya'da yaşam iki kez ortaya çıktı

Bilim insanları bakteri ve akeaların birbirinden ayrı şekilde oluştuğunu söylüyor (Unsplash)

Bilim insanları yaşamın Dünya'da bir değil, iki kere başladığını öne sürdü.

Dünya'daki yaşamın yaklaşık 4 milyar yıl önce ortaya çıktığı düşünülse de cansız varlıklardan canlılara geçişin tam olarak nasıl gerçekleştiği bilinmiyor.

Canlıları cansız maddeden ayıran en temel özelliklerden biri metabolizma. Metabolizma, organizmaların yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu molekülleri üreten kimyasal reaksiyonlar bütünüdür.

Enzimler ise bu reaksiyonlar için katalizör görevi gören temel proteinlerdir. Canlılar, enzimlerin katalize ettiği yaklaşık 400 metabolik reaksiyondan oluşan temel bir ağa sahip.

Ancak enzimlerin kendisi de kimyasal süreçler sonucunda üretildiği için ortaya açıklanması güç bir çıkmaz çıkıyor. İlk yaşam biçimlerinde henüz enzimler yokken bu metabolik reaksiyonlar nasıl gerçekleşebildi?

Bilim insanları arasında en çok kabul gören ihtimal, derin denizlerdeki hidrotermal bacalarının çevresinde meydana gelen kimyasal reaksiyonların, metabolizmanın ilk katalizörü olduğu yönünde.

Buralarda doğal olarak bulunan metaller; hidrojen gazı, amonyak ve karbondioksit gibi bileşikleri diğer yararlı moleküllere dönüştürmüş olabilir.

Düsseldorf Üniversitesi'nden Natalia Mrnjavac liderliğindeki araştırma ekibi, yaklaşık 400 metabolik reaksiyonu içeren temel ağın nasıl oluştuğunu tekrar masaya yatırdı.

Bilim insanları bugün yaşayan tüm organizmaların, Dünya'nın ilk okyanuslarında yaşayan son evrensel ortak atadan (SEOA) türediğini tahmin ediyor.

SEOA'dan bakteriler ve arkealar türese de hangisinin önce geldiği bilinmiyordu.

Yeni çalışmayı yürüten ekip, bakteri ve arkea genomlarındaki temel metabolik enzimlerin protein yapılarını inceledi ve bunları karmaşıklık derecesine göre sıralamak için bir algoritma geliştirdi.

Ardından hangilerinin hangi sırayla evrimleştiğini saptayarak kabaca bir zaman çizelgesi oluşturmayı başardılar.

Bulguları hakemli dergi Science Advances'ta dün (5 Ağustos) yayımlanan çalışmada bakteri ve arkeanın birbirlerinden türemek yerine, SEOA'dan bağımsız şekilde evrimleştiği sonucuna varıldı. Yani Dünya'da yaşam birbirinden ayrı şekilde iki kere ortaya çıktı.

Makalenin yazarlarından William Martin, "Tüm hücrelerin son evrensel ortak atası SEOA'nın, metabolizma reaksiyonlarının sadece yaklaşık yarısını gerçekleştirecek enzimlere sahip olduğunu bulduk" diyerek ekliyor:

Diğer yarısı, SEOA'nın ortaya çıktığı ortamdaki metaller tarafından katalize edildi.

Araştırmacılara göre SEOA gibi henüz bağımsız yaşayamayan öncül hücreler, ihtiyaç duydukları reaksiyonların bir bölümünde çevredeki metallere bağımlıydı. Bakteri ve arkea soyları daha sonra bu metallerin yerini alacak kendi enzimlerini birbirinden bağımsız biçimde geliştirdi.

Zaman içinde öncül hücreler giderek daha fazla enzim geliştirerek dış metallere bağımlılıklarını azalttı ve sonunda hiç ihtiyaç duymamaya başladı. Ancak bu noktadan sonra "serbest yaşayan hücreler" oldular.

Ekip, bunun bakteri ve arkea ayrıldıktan sonra gerçekleştiğini söylüyor. Bakteri ve arkealar, SEOA'yla bazı enzimleri paylaşsa da her iki grubun, atalarında bulunmayan bazı enzimlere de sahip olduğunu keşfetti.

Martin, "Yeni veriler tek bir sonuç doğuruyor: Bakteri ve arkea soyları, serbest yaşayan duruma bağımsız olarak geçti" diye açıklıyor.

Bilim insanları yaşamın başlangıcına dair merak edilen bir soruyu daha yanıtladı. ATP isimli molekül bugünkü metabolizmaların temel enerji kaynağı ancak enzimler tarafından üretildiği için hidrotermal bacaların çevresinde bulunması beklenemez.

Araştırmacılar buralarda doğal olarak bulunan fosfit ve paladyumun, ATP'nin yerini alabildiğini saptadı.

Bu çalışmada öne sürüldüğü gibi canlılığın birbirinden ayrı şekilde oluştuğu başka bulgularla da desteklenirse, bu durum yaşamın kökenine dair anlayışımızda kökten değişikliğe yol açabilir.

Independent Türkçe, Science Alert, Smithsonian Magazine, Phys.org, Science Advances

YAŞAM

Güneş'in en net görüntüleri, yüzeyindeki girdapları gözler önüne serdi

Güneş yüzeyindeki plazma kabarcıklarının oluşturduğu girdaplar, kırılan dalgalara benzetiliyor (NSF/NSO/AURA/MPS)

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:07-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

İstanbul: Şarku'l Avsat

00:07-7 Ağustos 2026 AD ـ 23 Safar 1448 AH

Güneş'in en net görüntüleri, yüzeyindeki girdapları gözler önüne serdi

Güneş yüzeyindeki plazma kabarcıklarının oluşturduğu girdaplar, kırılan dalgalara benzetiliyor (NSF/NSO/AURA/MPS)

Güneş'in bugüne kadar çekilen en net görüntüleri, yıldızın yüzeyinin girdaplarla dolu olduğunu ortaya çıkardı. Gözlemler, Güneş'e dair onlarca yıllık bir gizemi aydınlatabilir.

Dünya'ya en yakın yıldızı yüzlerce yıldır incelememize rağmen hâlâ onun hakkında bilmediğimiz pek çok şey var. Bunlardan biri de Güneş'in dış atmosferi korona birkaç milyon dereceye ulaşırken, yüzeyinin sadece 6 bin derece olması.

Hawaii'deki Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu'nu kullanan gökbilimciler, yıldızın bugüne kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini yakalayarak bu soru işaretini giderme yolunda önemli bir adım attı.

Dünyanın en güçlü güneş teleskobu, yıldızın yüzeyindeki bir güneş lekesine yakın, manyetik açıdan aktif bir bölgede 20 kilometreden daha küçük girdap benzeri yapılar saptadı.

Bilim insanları, bu girdapların Kelvin-Helmholtz kararsızlığı (KHK) denen fiziksel süreç sonucunda oluştuğunu belirtiyor.

KHK'ler, hızla ilerleyen plazmanın daha yavaş hareket eden sıvının yanından geçmesiyle oluşuyor. Bu durum Güneş'in plazmasında bozulmaları tetikleyerek dönen girdaplar yaratıyor.

Daha önce okyanuslarda, bulutlarda ve hatta Jüpiter ve Satürn'ün atmosferlerinde KHK saptanmış, Güneş'te de oldukları tahmin edilse de hiç doğrulanmamıştı.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (5 Ağustos) yayımlanan çalışmada bu yapıların Güneş'te epey yaygın olduğu tespit edildi.

ABD Ulusal Güneş Gözlemevi'nden ve çalışmanın yazarlarından David Kuridze, "Bizi gerçekten şaşırtan şey, bulduğumuz KHK olaylarının sayısıydı" diyerek ekliyor:

Manyetik yüzey boyunca her yere yayıldıklarını görmek, hiç beklemediğimiz bir şeydi.

Güneş'teki güneş patlamaları ve koronal kütle atımları gibi olaylar yıldızdaki aşırı şiddetli ve değişken manyetik alanların etkisiyle meydana geliyor.

Manyetik alanlar, yıldızdaki sıcak ve enerji yüklü plazmanın hareketiyle oluşsa da mekanizması tam bilinmiyor. Gökbilimciler, manyetik alan çizgilerinin örgülü saç gibi birbirlerine dolandığını ve bu karışık çizgiler koptuğunda açığa yüksek bir gerilim çıktığını düşünüyor. Ancak bu çizgilerin dolanmasına neyin yol açtığı belirsizliğini koruyor.

Yeni çalışma ise, Güneş'in yüzeyini kaplayan girdapların bu süreci açıklayabileceğini öne sürüyor.

Kuridze, "Bu, güneş fiziği ve astrofiziğinde son 50 yılın en büyük gizemini çözebilir" diyerek ekliyor:

Sistemde bu tür bir kararsızlık olduğunda, enerji daha küçük ölçeklere çok rahat yayılabilir. Ve bir noktada da ısı olarak dağılır. Bu, Güneş ve benzeri yıldızlarda sıcak koronalar, sıcak dış atmosferler oluşmasına yol açabilir.

Yeni görüntüler, koronanın bu kadar sıcak olmasını açıklamanın yanı sıra Güneş'teki büyük patlamaları da daha iyi anlamayı sağlayabilir.

Makalenin bir diğer yazarı Friedrich Wöger, "Modern toplum, uzay havasına karşı savunmasız teknolojilere bağımlı. Güneş'in en yıkıcı davranışlarını daha iyi anlayıp öngörmek için öncelikle onu yönlendiren küçük fiziksel süreçleri anlamamız gerekiyor" ifadelerini kullanıyor:

Bu keşif, bu süreçlerden birini daha önce hiç görmediğimiz bir ayrıntı düzeyinde ilk kez ortaya koyuyor.

Independent Türkçe, Science Alert, Guardian, Nature

ABD'de iki kardeş, uçurumun üzerinden yaptıkları nefes kesen halat yürüyüşüyle rekor kırdı

Daha fazlasını oku

Yıldızların daha önce hiç görülmemiş bir şekilde ölebileceği keşfedildi

Çığır açıcı araştırma: Dünya'da yaşam iki kez ortaya çıktı

Güneş'in en net görüntüleri, yüzeyindeki girdapları gözler önüne serdi

لم تشترك بعد