Rusya, Körfez bölgesine ilişkin güvenlik vizyonunu güncelledi

Lavrov dün Moskova'da Bahreynli mevkidaşı Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyani ile görüştü. (AFP)

Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov dün Bahreynli mevkidaşı Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyani ile gerçekleştirdiği görüşmede bölgedeki gelişmeleri ve ikili iş birliği dosyalarını ele aldı. İki tarafın başlıca gündem maddeleri Körfez bölgesindeki güvenlik dosyasının yanı sıra Suriye'deki durum ve İran nükleer dosyasına ilişkin devam eden müzakereler vardı. Zeyani, ülkesinin bölgede istikrarı artıracak mekanizmalarla ilgili vizyonunu açıklarken Lavrov da Moskova'nın bölgesel güvenlik konseptinin güncellenmiş bir versiyonunu hazırladığını belirtti.
Bakanlar görüşmenin başında iki ülke arasında mevcuttaki iş birliği düzeyine övgüde bulunurken Lavrov, Bahreyn'e ilişkin "Arap dünyasındaki eski ve güvenilir ortağımız" dedi. Rusya Dışişleri Bakanı ayrıca iki ülke arasındaki ilişkilerin karşılıklı saygı, dostluk çıkarların gözetilmesi ilkelerine dayalı olarak geliştiğini vurguladı.
Rusya-Bahreyn ilişkilerinin temel eksenlerine ilişkin belirlemelerin en üst düzeyde belirlendiğini vurgulayan Lavrov sözlerine şöyle devam etti:
“İkili gündemde önümüze çıkan hedefler konusunda tam bir anlayışa ve başta Ortadoğu ve Kuzey Afrika olmak üzere Körfez bölgesinde uluslararası düzeyde istikrarı sağlamaya yönelik ortak çabalara sahibiz.”
Kısa süre içinde ikinci kez Rusya'yı ziyaret etmekten duyduğu mutluluğu dile getiren Zeyani de geçen ay gerçekleşen Petersburg Uluslararası Ekonomik Forumu'nu "çok iyi ve faydalı" olarak değerlendirdi.
Bahreynli Bakan, Rus yetkililerin forumu koronavirüs pandemisine rağmen istisnai koşullarda düzenlemesinin Rus hükümetinin yetkili organlarının olağanüstü yüksek yeteneklerinin gerçekliğini yansıttığını vurguladı.
Lavrov ile gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında Bahreyn’in bölge halkları için güvenlik ve barışın sağlanmasında önceliklerini belirlediğini ifade eden Zeyani şunları söyledi:
“İsrail ile yapılan barış anlaşması, Manama'nın tüm bölgeye barış getirmek amacıyla izlediği yaklaşım çerçevesinde geldi. Bu vizyon, Bahreyn halkını on yıllar boyunca karakterize eden temel ilkelerle ilişkili olarak hayata geçirildi. Vizyon hoşgörü, bir arada yaşam, başkasına saygı, diyalog, içişlerine karışmama, bir toprakta bütün dinler ve mezhepler arasında uyum gibi ilkelere dayanmaktadır. Bu konuyu Lavrov ile görüştüm. Bölgede barışı sağlamak için bu anlaşmanın ve ortaklık üzerine çalışmanın önemini vurguladım. Diğer yandan bölgede barışın Filistin sorununun çözümü temelinde uygulanması ve Bahreyn'in bu sorunun üstesinden Arap Barış Girişimi'ne dayalı iki devletli çözüm ile gelinmesinin gerekliliği konusundaki kararlılığını dile getirdim. "
Ortadoğu Dörtlüsü'nü harekete geçirme çağrısı için Rusya'ya teşekkür eden ve Arap ülkelerini söz konusu oluşumun çabalarına katılmaya çağıran Bahreynli Bakan, Körfez uzlaşma dosyasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Körfez İşbirliği Konseyi'nin birliğini korumanın ve İran nükleer dosyasıyla ilgilenmenin bölgedeki barışın temel dayanaklarından olduğunu vurguladı. Zeyani, geçen ocak ayında düzenlenen El-Ula Zirvesi’nin sonuçlarına atıfta bulunarak, nihai anlaşmaya imza atan tüm tarafların yükümlülüklerini hatırlattı. Bu anlaşmanın, Körfez krizinin patlak vermesine yol açan nedenlerle başa çıkmak amacıyla Katar ve Bahreyn ile Suudi Arabistan, BAE ve Mısır arasında ikili istişareler düzenlenmesini kapsadığını belirten Zeyani sözlerine şöyle devam etti:
“Anlaşmanın imzalanmasından sonraki iki hafta içinde teknik ekipler düzeyinde bir toplantı yapılması şartı getirildi. Bahreyn tarafı, Katar'a heyetini göndermesi için iki davetiye gönderdi. Şu an Doha'nın yanıtını bekliyoruz.”
İran nükleer dosyasıyla ilgili devam eden müzakerelere ilişkin de açıklamalarda bulunan Bahreynli Bakan, ülkelerin atom enerjisinin kullanımına yönelik barışçıl, sivil programlar geliştirme hakkına saygı duyulması gerekirken İran programının askeri kullanımlara yönlendirilmemesini sağlamanın ise zorunlu olduğunu kaydetti. Körfez İşbirliği Konseyi’nin Viyana'da devam eden müzakerelerden haberdar edildiğini dile getirdi.
İran da dahil olmak üzere bölgedeki tüm ülkeler için güvenlik ve istikrar sağlamanın önemine ilişkin ülkesinin vizyonunu vurgulayan Zeyani şu ifadeleri kullandı:
“İran'ın balistik füze programının tehlikelerinin yanı sıra bölgesel stratejilerinin, özellikle komşu ülkelerdeki durumu istikrarsızlaştırmak için aşırılık yanlısı grupları destekleme politikasının ele alınması önemli. Bölgeyi güvenli, istikrarlı ve müreffeh bir hale getirmek için temel oluşturduğunu gördüğüm üç koşul var. Bunlar Filistin sorununun çözülmesi, Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin birlik ve beraberliği ve nükleer dosyanın ele alınmasıdır. Bu rota tek başına Ortadoğu'yu kalkınmaya çalışan güvenli ve istikrarlı bir bölge haline getirmeye gerçekten katkıda bulunacaktır.”
Körfez uzlaşı çabalarına övgüde bulunan ve bunu bölgedeki istikrar için önemli bir unsur olarak değerlendiren Lavrov da şu açıklamada bulundu:
“Rusya, bu önemli mekanizmanın koordineli bir şekilde hareket etmesi ve özellikle İran’ın katılımıyla Körfez'de genel güvenliği sağlamanın yollarına ilişkin daha geniş tartışmalarla ilgili olarak tek ses olunması konusuna önem vermektedir. Moskova yakında Körfez bölgesindeki toplu güvenlik kavramının güncellenmiş bir versiyonunu sunacak. Dostlarımız, Körfez bölgesindeki toplu güvenlik kavramına ilişkin eski girişimimizle ilgileniyorlar ve şu an son gelişmeler ışığında bunun güncellenmiş bir versiyonunu hazırlıyoruz. Yakın gelecekte bunu ilgili taraflarla paylaşacağız.”
İran ile nükleer anlaşma konusunda Viyana'da devam eden müzakerelere değinen Rus Bakan, görüşmelerde yer alan tarafların değerlendirmeleri ilerleme kaydedildiğini ancak şu ana kadar tüm konuların koordine edilmediğini gösterdiğini söyledi.
Lavrov’un gündeminde nükleer anlaşmanın süratle yeniden başlatılmasının önündeki engeller de vardı:
“ABD’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararını açıkça ihlal ederek anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi nedeniyle anlaşmaya dönüşü, BMGK’nın 2231 sayılı kararı uyarınca üstlendiği tüm taahhütleri tam ve koşulsuz olarak yeniden yerine getirmesini gerektirecektir. İran, uzlaşının yeniden sağlanması halinde nükleer anlaşma kapsamındaki tüm sorumluluklarını yerine getirmeye hazır olduğunu duyurdu. BM Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilen ve onaylanan her şeyi yeniden başlatmanın çok adil bir tutum olduğunu düşünüyorum.”
Lavrov, müzakerelerdeki Batılı ortakları nükleer anlaşmada değişiklik yapmak ve özellikle Tahran'ın nükleer programıyla kesinlikle hiçbir ilgisi olmayan konularda İran'a yeni yükümlülükler getirmek amacıyla mevcut durumdan yararlanmaya çalışmakla suçladı:
 “Pozisyonumuz çok basit. BMGK’nın 2231 sayılı kararını tam olarak uygulamaya geri dönmemiz gerekiyor. Bu çerçevenin dışında kalan, İran'ın nükleer programıyla ilgisi olmayan her şeyi ayrı ayrı tartışalım. Ancak önce Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) yeniden başlatılmalıdır. Füze programı ve bölgesel sorunlar da dahil olmak üzere İran'la ilgili ek Batı endişelerine gelince; bunlar çağrımızı yaptığımız forum çerçevesinde diğer birçok konu ile beraber masaya yatırılabilir.”