İklim değişikliğinin neden olduğu hava olayları dünyayı tehdit ediyor

Selin vurduğu Belçika'nın Verviers kentinde araçlar birbiri üstüne yığıldılar. (AFP)
Selin vurduğu Belçika'nın Verviers kentinde araçlar birbiri üstüne yığıldılar. (AFP)
TT

İklim değişikliğinin neden olduğu hava olayları dünyayı tehdit ediyor

Selin vurduğu Belçika'nın Verviers kentinde araçlar birbiri üstüne yığıldılar. (AFP)
Selin vurduğu Belçika'nın Verviers kentinde araçlar birbiri üstüne yığıldılar. (AFP)

İklim değişikliği küresel ölçekli bir zorluk olarak görülse de dünya üzerindeki etkisi aynı sevidede değil. Zengin ülkelerin daha fazla karbon ayak izi bıraktığını hepimiz biliyoruz. Ancak bunun etkilerinin asıl yükünü yoksullar çekiyor. Sera gazı emisyonlarının çoğunun sorumlu olduğu ülkeler tüm gezegenin sağlığını tehdit ediyor.

Etkiler değişken
Yeni bir çalışmada küresel ısınmaya neden olan faktörler ve emisyonlarından sorumlu yönetimler ile sonuçlardan en çok etkilenen ülkelerin gösterildiği bir haritada yer alan, etki seviyesindeki farklılık gözden geçirildi.
Haritada mavi renkle gösterilen emisyon değerleri yükseldikçe renk açılıyor. Sıcaklıklardaki dalgalanmalar ise kırmızı bir gradyanla gösteriliyor ve değerler yükseldikçe renk açılıyor. Aşağı indikçe koyulaşıyor.
Kuzeybatı ABD, Batı Avrupa ve Doğu Çin gibi bölgeler atmosfere yaydıkları emisyonlar nedeniyle haritada parlak mavi noktalarla gösteriliyor. Doğu Avrupa'daki diğer bölgeler, Afrika'nın çoğu ve Kuzey Kutup bölgesi, emisyon değerleri neredeyse yok olmasına rağmen sıcaklıklardaki artış nedeniyle parlak kırmızı renkte.
Florida'daki Lugerhead Deniz Yaşamı Merkezi'nin şu anki başkanı, Science Advances'te yayınlanan çalışmayı yöneten ve bir süre Monterey Bay Akvaryumu'nda baş araştırmacı olarak çalışan Kyle Van Houtan konuya dair şunları söyledi:
“Gezegenimizdeki bazı yerler, insan kaynaklı emisyonların ve sera gazlarının patolojik etkilerinden muzdarip. Ancak bu emisyonların üretimindeki payları çok küçük. Bu konuya dikkat çekmek istiyoruz.”
Van Houtan ve ekibi söz konusu haritayı oluşturmak için en önemli dört sera gazına ilişkin verileri kullandılar. Bunlar; kurum benzeri bir madde olan karbon dioksit, metan, azot oksit ve siyah karbon (PM 2.5 olarak da bilinir) olarak belirtilen ve sadece 2,5 mikrometre boyutunda partiküllere sahip gazlar. Aerosollerle birleşen bu gazlar, tüm sera gazı emisyonlarının yüzde 92'sini oluşturuyor. Bilim insanları elde ettikleri verileri 1970 - 2018 yılları arasında bu emisyonların kaynaklarını ve kökenlerini haritalamak için kullandılar.
Araştırmacılar verileri Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli gibi çeşitli kaynaklarca geliştirilen tahmini ısınma haritalarıyla birleştirdiler. Sonuçta, emisyonların kaynaklandığı yerler ve tahmini en yüksek sıcaklıkların yaşanacağı bölgeler arasındaki farklı durumu gösteren büyük bir harita ortaya çıktı.
Harita düzensiz görünüyor ve insanların ürettiği, iklim değişikliğine neden olan emisyonların yüzde 90'ının yeryüzünün sadece yüzde 8'inden geldiğini gösteriyor. Bu emisyonların kaynağının çok küçük bir toprak parçasında yoğunlaştığı doğru ancak dünyadaki kara kütlesinin yarısından fazlası bu yüzyılın sonuna kadar aşırı ısınma yaşayacak. Araştırma sonucu yayınlanan makalede okyanusların iklim değişikliğinden kaynaklanan ısının yüzde 93'ünü emdiği ve bunun ısınmanın etkisini azaltmada kilit rol oynadığı belirtiliyor.

Isı dalgaları
Van Houtan, söz konusu araştırmayı iklim değişikliğine neden olan küresel emisyon rakamlarını bu şekilde sunmaya yönelik ilk girişim olarak görüyor. Bu haritanın, bu konuyla ilgili insanlarla iletişimi geliştirmek için veya bu bölgelerin gelecekteki sıcaklık dalgasıyla başa çıkmaya hazır olup olmadığını inceleyeyecek diğer araştırmalarda kullanılabileceği kaydediliyor.
Haritadaki tutarsızlığın nedeniyse genellikle sera gazlarının atmosferde nasıl dağıldığıyla ilgili. Kömür santrallerinin yakınındaki astım oranı gibi yerel etkiler olsa da bir noktadan çıkan emisyonlar tüm atmosfere karışıyor. Van Houtan konuya dair şu değerlendirmelerde bulundu:
“Bu emisyonlar gezegenin etrafını bir battaniye gibi sarıyor ve ısının dışarı kaçmasını engelliyor. Bu, tek bir yerdeki emisyonlar ve ısınma arasındaki ilişkinin tamamen ısınmadan kaynaklandığı anlamına geliyor.”
Bu aynı zamanda durumla hiçbir ilişki olmayabileceği anlamına geliyor. Haritanın gösterdiği de aslında bu. Bu durum özellikle Arktik (Kuzey Kutup Bölgesi) gibi emisyon üretmeyen, ancak yüksek ısınmadan muzdarip olan yerlerde ortaya çıkıyor.
Van Houtan sözlerinin sonunda şunları söyledi:
“Gezegenin yüzde 99'u iklim değişikliğinin ürettiği kirlilikten daha fazla etkileniyor. İklim değişikliği hiç adil ölçekte (eşit etkide) değil ve haritada da böyle görünüyor.”

 


Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
TT

Brigitte Macron’un eşine ilişkin sözleri yeni biyografide ortaya çıktı

Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)
Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve eşi Brigitte Macron (AFP)

Fransa'nın First Lady'si Brigitte Macron'un, eşinin "psikanalize ihtiyaç duyduğunu" düşündüğü bir biyografide iddia edildi.

Deneyimli gazeteci Catherine Nay'in kaleme aldığı Ce pays dont le prince est un enfant (Prensi Bir Çocuk Olan Bu Ülke) isimli yeni kitap, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un çocukluğuna odaklanıyor.

Çiftin yanı sıra Macron'un ailesi ve arkadaşlarıyla yapılan görüşmelere dayanan biyografi, Macron'un merhum büyükannesiyle yakın ilişkisini ve eşiyle romantik birlikteliğini ele alıyor. İlişkileri başladığında 39 yaşındaki Brigitte, 15 yaşındaki Emmanuel'in öğretmeniydi.

Daily Mail ve Times'da yer alan alıntılara göre Nay, Macron'un hâlâ büyükannesinin yasını tuttuğunu ve yazara, "Hâlâ büyükannemin ruhuyla yaşıyorum" dediğini aktarıyor.

Eşinin ise daha sert bir değerlendirmede bulunarak gazeteciye, "Emmanuel hâlâ büyükannesini gömemedi. Onun yerini bile dolduramadı. Psikanalize ihtiyacı var" dediği bildiriliyor.

Bu yorumlar, Macron çiftinin ilişkisinin yoğun şekilde mercek altına alınmasından yaklaşık 18 ay sonra geldi. Çift, Vietnam'daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu kameralara yakalanmıştı.

Macron, eşiyle "şakalaştıklarını" iddia etse de önceki aylarda çıkan haberlere göre Brigitte, sürgündeki İran asıllı Fransız aktris Gülşifte Ferahani'nin eşine gönderdiği bir mesajı görünce öfkelenmişti.

Çiftin evliliklerinde sorun yaşadığına dair iddialar, Florian Tardif'in bu yıl yayımlanan Un Couple (Presque) Parfait (Neredeyse [Mükemmel] Bir Çift) adlı kitabında ortaya atılmıştı.

cdsfvgthy
Geçen yıl Vietnam’daki bir uçaktan inmek üzereyken First Lady'nin, eşinin yüzüne vurduğu an kameraya yakalanmıştı (Reuters)

Nay'in biyografisinde Fransa Cumhurbaşkanı'nın, insanları yönetmekte ve hatalarını kabul etmekte zorlanan bir adam olarak anlatıldığı bildiriliyor.

Büyükannesi Manette'in cumhurbaşkanının hayatındaki etkisine odaklanan yazar, emekli okul müdiresinin ona Fransız klasiklerini yüksek sesle okumayı öğrettiğini belirtiyor. 14 yaşındayken bir kızla çıkmaya başladığında büyükannesi buna itiraz etmiş ve o da "Artık kızlara bakmayacağım" diye söz vermiş.

Macron'un gazeteciye, "Ben hâlâ çocuğum" dediği aktarılıyor. Ardından Nay'e göre Macron, 2025'te yazar Emmanuel Carrere'ye şunları söylemiş: 

Hiç ergen olmadım. Ergenleri sevmem. Onları anlamıyorum. Eşim anlıyor.

sdsrgth
Macron, Fransa'da devam eden protestolara yönelik tutumu nedeniyle eleştirilere maruz kalıyor (AFP)

Kitaptaki Macron değerlendirmesi, yüzbinlerce vatandaşın sokaklara dökülmesiyle cumhurbaşkanının zorlu bir yıl geçirmesinin ardından geliyor. Yaşam maliyetleri, kamu hizmetleri ve eğitim konularında patlak veren gösteriler, Fransa'nın yıllardır gördüğü en şiddetli toplumsal kargaşayı tetikledi.

Kargaşa o kadar ciddi boyutlara ulaştı ki Fransa, pazartesi günü havai fişek satışını ve kullanımını geçici olarak yasakladı. Bir dizi protesto ve okul ablukası sırasında havai fişeklerin polise karşı veya okulların yakınında kullanılması üzerine bu karar alındı. Fransa İçişleri Bakanlığı pazartesi günü yaptığı açıklamada, yasağın 27 Kasım'a kadar geçerli olduğunu belirtti.

Gelecek yıl Fransa'da Macron'un yerine geçecek kişiyi belirlemek üzere yapılacak seçimlerde, radikal sağcı siyasetçi Marine Le Pen'le radikal solcu aday Jean-Luc Melenchon başa baş bir mücadeleye girebilir.

Independent Türkçe


Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
TT

Zayıflama iğneleriyle kilo verenler kaslarını korumak için ne yapmalı?

GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)
GLP-1 ilaçlarından kaynaklanan kas kaybının ne kadarının endişe verici olduğu tartışmaya açık (Reuters)

GLP-1 bazlı diyabet ve zayıflama ilaçlarının riskleri arasında kas kaybının yer aldığı biliniyor. Uzmanlar, bu hapları veya iğneleri kullanan kişilerin vücutlarını güçlü tutmak için ağırlık kaldırmasını öneriyor.

Ancak yeni bir araştırma, ağırlık antrenmanının hastaların kas kütlesinin yalnızca küçük bir bölümünü koruduğunu gösteriyor.

Eli Lilly'nin Zepbound veya Mounjaro ilaçlarını kullanırken 9 ay boyunca ağırlık kaldıran 120 yetişkinin yarısı, ağırlık kaldırmayanlarla aynı miktarda kilo verdi. Ancak Avustralyalı araştırmacılar çarşamba günü The Washington Post'a (WP) yaptıkları açıklamada, ağırlık kaldırarak sadece yaklaşık yarım kilo kası koruyabildiklerini söylüyor.

Asıl kazanımları genel kuvvetlerinde elde ettiler. Spor salonuna gidenler hem üst hem de alt vücut kuvveti testlerinde daha güçlü hale gelirken, ilaçları alan kişilerde güç kaybı görüldü.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden egzersiz fizyoloğu ve araştırmanın lideri Daniel Green, "Kuvvet, kas kütlesinden daha önemli bir çıktı çünkü işlevsellik ve kırılganlıkla ilişkili" diyor.

Güçlü sonuçlar

50-70 yaş aralığındaki her iki grup da çalışma süresince yaklaşık 22,5 kilo verdi. Aradaki fark, kas gücündeki artış oranındaydı.

Haftada üç kez bir saat süreyle, yoğunluğu giderek artırarak ağırlık kaldıran grup, kas kuvvetinde yüzde 10-18 artış kaydetti. Buna karşılık sadece ilacı alanlar yüzde 6-9 oranında güç kaybı yaşadı.

Buna neyin yol açtığı hâlâ araştırılsa da WP'ye konuşan araştırmacılar, bunun beyindeki süreçlerle bağlantılı olabileceğini düşünüyor.

Ağırlık kaldırmak, sinir sistemimizi eğiterek kas hücrelerini harekete geçirmesini sağlar. Bu hücreler, kuvvet üretmeye çalışır ve vücudun hareket etmesine yardımcı olur.

İşte kas hafızasının parçası olan bu şartlanma, kaslar büyümeden önce bile kuvveti artırır.

Kas hafızası, insanların yaşlandıkça aktif kalmasını ve hareketsiz dönemlerden sonra tekrar forma girmesini sağlar.

Sonuç

Bulgular, yaklaşık 30 milyon Amerikalının kullandığı GLP-1 ilaçlarını alırken kas kaybı yaşama endişesini hafifletebilir.

Bu ilaçların, yaşlandıkça kas, kemik ve güç kaybına yol açan ve zamanla ilerleyen sarkopeni hastalığı riskini artırabileceğine dair yaygın bir endişe vardı.

İlaçların kilo vermeye yardımcı olduğu ve daha hafif vücutların hareket etmek için daha az kasa ihtiyaç duyduğu göz önüne alındığında, ilaçlarla bağlantılı kas kaybının ne kadarının gerçekten endişe verici olduğu tartışmaya açık.

Önceki çalışmaları inceleyen uluslararası bir araştırma ekibi martta, GLP-1 ilaçları kullanan orta yaşlı erkek ve kadınların bacak kaslarının hafifçe küçüldüğünü ancak vücutlarına oranla en azından aynı düzeyde kuvveti koruduğunu açıklamıştı.

GLP-1 ilaçları yüzünden kas kaybı yaşayacağından korkanlar, yeni çalışmadakine benzer bir plan izleyebilir. Katılımcılar, her egzersizde tekrar sayısını 6'dan 10'a çıkardı ve daha ağır ağırlıklar kullanarak eforlarını kademeli şekilde artırdı.

Independent Türkçe


Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
TT

Disney'in 3 milyar dolarlık hedefi yeni işten çıkarmaların habercisi mi?

Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)
Dünyanın en büyük tema parkı işletmecisi Disney, gelecek üç yıl içinde planladığı 3 milyar dolarlık tasarrufun büyük bir kısmını başka alanlara yatıracak (Reuters)

Disney önümüzdeki üç yıl içinde işletme maliyetlerinden 3 milyar dolarlık kesinti yapmayı planlıyor. Şirketten yapılan açıklamaya göre bu kaynağı, büyük Amerikan spor etkinlikleri ve uluslararası pazarlarda yerel içeriği üç katına çıkarmak gibi yollarla dijital yayın hizmetlerine geri yatırmayı planlıyor.

Disney, salı günü hissedarlarına gönderdiği mektupta, "Dijital yayın stratejimiz iki temel üzerine kurulu: Temel yayın deneyimimizi piyasadaki en iyisi haline getirmek ve hizmetlerimizi tek bir ekosistemde birleştirmek" diye yazdı.

Şirketin yayın platformları Disney+, Hulu ve ESPN'de gelecekte yapılacak iyileştirmeler arasında, 18 Aralık'ta gösterime girecek Avengers: Doomsday'in öncesinde TikTok içerik üreticilerinin paylaşımlarına yer verilmesi ve Şubat 2027'de ilk kez Super Bowl'un yayımlanması yer alıyor.

Disney, dijital yayıncılığı önemli bir büyüme alanı olarak görüyor. Disney'in bildirdiğine göre ünlülerin katıldığı dans yarışması programı Dancing With The Stars, son 6 yılın en büyük açılışını yaparak izleyici sayısını bir önceki sezona göre yüzde 24 artırdı.

American Horror Story: 13, dijital platformlarda rekor izlenme rakamlarına ulaştı. Disney, izleyici sayısının 12. sezona göre yüzde 50 arttığını belirtti.

ESPN de bu son çeyrekte bazı kilometre taşlarına ulaştı. Disney'in açıklamasına göre eylülde Ohio Eyalet Üniversitesi'yle Teksas Üniversitesi arasında oynanan üniversite futbolu maçı, normal sezondaki üniversite futbolu karşılaşmaları arasında kanalın son 10 yılda en çok izlenen maçı oldu.

Yayın hizmetleriyle ilgili bu olumlu gelişmeler, martta Disney'in başına geçen CEO Josh D'Amaro'nun son başarısı. O zamandan bu yana şirketin hisseleri yüzde 22 değer kazanırken gelirler de şirketin üçüncü çeyreğinden (nisan-haziran) dördüncü çeyreğine (temmuz-eylül) yüzde 16 artış gösterdi.

Disney'de 28 yıllık bir kariyerin ardından CEO olan D'Amaro, şirketin operasyonlarını düzene sokma planı kapsamında marttan ekime kadar 1500'den fazla çalışanı işten çıkardı.

İşten çıkarmalar henüz sona ermemiş olabilir; şirketin tasarruf planları daha fazla kesintiyi de içeriyor. Business Insider'a göre CEO, şirket çalışanlarına gönderdiği bilgi notunda "güçlü bir dördüncü çeyrek" için onlara teşekkür ederken, gelecekteki işten çıkarmaların da sinyalini verdi.

D'Amaro, "Bu değişikliklerin hepsi kolay olmadı ve olmayacak" diye yazdı. 

Bu değişiklikler, Disney'e derinden değer veren ve bu şirkete çok büyük katkılarda bulunmuş kişileri etkileyecek. Sektör değişti ve şirketimizin de bu değişimle birlikte değişmesi gerekiyor.

Independent Türkçe