İsrail’den Suriye'nin kuzeyindeki İran üssüne hava saldırısı

Söz konusu saldırı, Netanyahu'nun görevden ayrılmasından bu yana bu türdeki ilk saldırı oldu.

İsrail'in saldırısına yanıt veren Suriye Savunma Kuvvetleri’ne ait arşivden bir fotoğraf (Reuters - Russia Today)
İsrail'in saldırısına yanıt veren Suriye Savunma Kuvvetleri’ne ait arşivden bir fotoğraf (Reuters - Russia Today)
TT

İsrail’den Suriye'nin kuzeyindeki İran üssüne hava saldırısı

İsrail'in saldırısına yanıt veren Suriye Savunma Kuvvetleri’ne ait arşivden bir fotoğraf (Reuters - Russia Today)
İsrail'in saldırısına yanıt veren Suriye Savunma Kuvvetleri’ne ait arşivden bir fotoğraf (Reuters - Russia Today)

İsrail güçleri, Naftali Bennett'in görevi devralmasından bu yana bu türde ilk hava saldırısını düzenleyerek Suriye'nin kuzeyindeki Halep kırsalında bulunan İran’a ait bazı noktaları bombaladı.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) dün (Salı), İsrail’in hava saldırılarının Halep kırsalındaki Sifire bölgesindeki Bilimsel Araştırma Merkezi yakınlarında, İran üssü ve silah depolarının olduğu Cebel Vaha bölgesini hedef aldığını açıkladı. Saldırının İran üssü ve silah depolarının yıkımına yol açtığı kaydedildi. Sifire bölgesinde, İsrail'in İran Devrim Muhafızları ve İran milislerine ait üssün ve silah depolarının bulunduğu Suriye rejim güçlerinin askeri mevzilerine yönelik hava saldırısı sonucu şiddetli patlamalar meydana geldi.
Suriye muhalefet güçlerinin konuya ilişkin yaptığı açıklamada, saldırının, geçtiğimiz yıl boyunca tekrarlanan İsrail saldırıları nedeniyle İran'ın araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin kesintiye uğradığı bölgedeki İran Devrim Muhafızları üsleri ve bir silah fabrikasını hedef aldığı belirtildi.
Suriye ordusundan bir sözcü, füzelerin bölgedeki birkaç yeri hedef aldığını, ancak hava savunma sistemlerinin füzelerin çoğunu vurduğunu ve hasarın incelendiğini belirtti. Suriye resmi haber ajansı SANA, İsrail’in dün yerel saatle 23:37’de Halep’in güneyindeki Sifire ilçesinde bazı noktalara hava saldırısı düzenlediğini ve hava savunma sistemlerinin saldırıyı püskürttüğünü duyurdu. Batılı istihbarat kaynakları, İsrail'in Suriye'deki saldırılarının, ABD'nin son iki yıldır İran'ın askeri gücünü zayıflatmaya dayalı ve çatışmalarda önemli bir artışa yol açmadan uyguladığı politikanın bir parçası olarak geldiğini ifade etti.
Suriye genelinde İran destekli milislerin binlerce üyesi var ve sayıları, Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'e, muhalefetin aldığı toprakları geri kazanması konusunda yardım ettikten sonra geçen yıl içinde arttı. Suriye hükümeti, saldırıların İran varlıklarını hedef aldığını hiçbir zaman kabul etmezken, İran'ın ülkedeki varlığının bazı danışmanlarla sınırlı olduğunu öne sürdü. İsrail ordusundan bir sözcü, ordunun konuya ilişkin dış haberler hakkında yorum yapmadığını söyledi. İsrailli yetkililer daha önce yaptıkları açıklamalarda, önceki füze saldırılarının İran'ın Suriye'de ilerleyişini yavaşlattığını söylemişti. İsrail’in saldırısı sonucu, savaştan önce Suriye'nin en büyük kenti, ticaret ve sanayi merkezi olan Halep'te patlamalar duyuldu. Yetkililer, hava saldırısının elektrik kesintisine neden olmasının ardından şehrin ana elektrik tesisatını onarmak için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Söz konusu saldırı, yeni İsrail Başbakanı Naftali Bennett hükümetinin geçen ay iktidara gelmesinden bu yana bu türdeki ilk hava saldırıları oldu.
Bennett, Binyamin Netanyahu'nun İran'ın Suriye'deki askeri genişlemesini sınırlama politikasını sürdürme sözü verdi.  Bu ise İsrail savunma teşkilatının bölgedeki stratejik dengeyi bozduğunu söylediği bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
 
Bennett döneminin Golan'daki ilk saldırısı
Öte yandan Tel Aviv'deki kaynaklar, İsrail tanklarının Golan'daki Kuneytra kenti yakınlarındaki Suriye ordusuna ait bir bölgeyi bombalayıp imha ettiğini bildirdi. Bu da yeni Başbakan Naftali Bennett döneminin Golan'daki ilk saldırısı oldu.
 Kaynaklar, bombalanan alanların son aylarda yoğun bir hareketliliğe tanık olduğunu bildirdi. Kaynaklar İsrail istihbaratının, genişleme ve kalkınma projelerinin liderleri olarak bilinen ve Suriye sınırında İsrail'e karşı cephe açmaya çalışan Golan'da, askeri altyapı için çalışan Lübnan Hizbullahı'nın üst düzey isimlerini içeren bazı heyetlerin bölgedeki fotoğraflarını çektiğine dikkati çekti. 
Söz konusu hava saldırısı, İsrail Genelkurmay Başkanı Aviv Kochavi'nin Washington'da İran ve Hizbullah'ın Suriye'deki varlığını ele alan görüşmelerinden önce gerçekleşti.
İsrail Hava Kuvvetleri 9 Haziran’da Şam ve çevresinin yanı sıra, Humus ve Hama (orta) ve Lazkiye (batı) valiliklerinde rejim güçlerinin ve onlara sadık grupların bulunduğu çeşitli bölgelere hava saldırıları düzenledi. Saldırıda birçok rejim gücü ve bağlı gruplardan unsurların öldürüldüğü kaydedildi. SOHR konuya ilişkin açıklamasında, saldırının Humus'un güneyindeki bir Hizbullah mühimmat deposunu hedef aldığını bildirdi.



Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
TT

Uygur kamplarını ifşa eden Çinli, ABD’de sığınma hakkı kazandı

Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)
Uluslararası kamuoyu, Uygurların tutulduğu gözaltı kamplarının kapatılması çağrısında bulunmuştu (AP)

Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde gizlice görüntü çeken Guan Heng'e ABD'de sığınma hakkı tanındı. 

New York şehrinde 28 Ocak'ta düzenlenen duruşmada yargıç Charles Ouslander, Guan'ın Çin'e geri gönderilmesi halinde zulüm göreceğine dair "haklı bir korkusu" olduğunu söyleyerek kendisine sığınma hakkı tanınmasına karar verdi. 

38 yaşındaki Çinli, Sincan'da Uygurların tutulduğu gözaltı merkezleriyle bölgedeki yoğun güvenlik uygulamalarının görüntülerini 2020'de çekmişti. 

Yaklaşık 20 dakikalık videoları yayımladıktan sonra tutuklanma korkusuyla ülkeyi 2021'de terk etmiş, Hong Kong'dan Ekvador'a oradan da Bahamalar'a geçip küçük bir şişme botla ABD'ye ulaşarak iltica başvurusunda bulunmuştu. 

Guan, geçen yıl ağustosta Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) ekipleri tarafından New York'ta yakalanıp gözaltına alınmıştı. 

Donald Trump yönetimi, Guan'ın Uganda'ya sınır dışı edileceğini duyurmuş, insan hakları örgütleri de karara tepki göstermişti. 

New York Times'ın aktardığına göre Guan henüz serbest bırakılmadı. İç Güvenlik Bakanlığı'nın mahkeme kararına itiraz etmeyi planladığı, bu süre zarfında Çin vatandaşının gözaltında tutulacağı belirtiliyor. 

Guan, videokonferans yöntemiyle katıldığı duruşmada Bahamalar'dan Florida'ya geçerken yaşamını yitirebileceği için videoyu YouTube'dan yayımlama kararı aldığını söyledi. Görüntüleri paylaşmasının ardından, Çin'de yaşayan babasının polis tarafından üç kez sorgulandığını ifade etti. 

Guan'ın avukatı Chen Chuangchuang, ABD'nin müvekkiline sığınma hakkı sağlamakta "ahlaki ve hukuki bir sorumluluğu" olduğunu vurguladı. 

Göçmenlere karşı sert uygulamalarıyla gündemden düşmeyen Trump yönetiminde iltica başvuruları da iyice zorlaştı. 

ABD merkezli kâr amacı gütmeyen Mobile Pathways'in derlediği federal verilere göre, sığınma başvurularının onaylanma oranı 2010-2024'te yüzde 28 iken, bu oran geçen yıl yüzde 10'a kadar geriledi. 

Çin, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde zorla çalıştırma, işkence ve "yeniden eğitim kampı" adı altında alıkoyma suçlamalarıyla karşı karşıya.

İnsan hakları örgütleri, bölgedeki yaklaşık 1 milyon kişinin zorla toplama kamplarına ve hapishanelere yerleştirildiğini öne sürüyor. ABD de Uygurlara yönelik muameleyi "soykırım" diye niteliyor.

Pekin yönetimiyse iddiaların gerçeği yansıtmadığını savunuyor.

Independent Türkçe, Guardian, New York Times


Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
TT

Rusya-Ukrayna savaşının geleceğine dair üç senaryo

Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)
Analize göre Ukrayna, piyade açığını insansız hava araçlarıyla (İHA) kapatmaya çalışıyor (Reuters)

ABD arabuluculuğundaki ateşkes müzakerelerinden henüz sonuç çıkmazken, Rusya ve Ukrayna karşılıklı saldırıları sürdürüyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) raporuna göre, Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısıyla başlayan savaşta yaklaşık 2 milyon kişi öldü, yaralandı ya da kayboldu. 

Çalışmada, Rusya'nın yaklaşık 1,2 milyon kayıp verdiği ifade ediliyor. Ukrayna içinse bu rakam 600 bin civarında. 

Rus ordusunda 275 bin ila 325 bin askerin hayatını kaybettiği, Ukrayna ordusundaysa 100 bin ila 140 bin askerin yaşamını yitirdiği aktarılıyor.

Wall Street Journal, bu yıl savaşın gidişatını değiştirebilecek üç senaryoyu inceledi.

Savaş sürecek, müzakereler devam edecek

Analize göre en muhtemel senaryo, görüşmelerin sonuçsuz kalırken savaşın 5. yılında da devam etmesi. 

Trump yönetimi, müzakereler kapsamında Donbas’ın geri kalanının Rusya’ya verilmesi halinde ateşkes sağlanabileceğini savunuyor ancak Kiev yönetimi toprak tavizine yanaşmıyor. 

Eski Ukrayna Savunma Bakanı Andriy Zahorodniyuk, “Ukrayna halkı, ABD öncülüğündeki görüşmelere büyük şüpheyle yaklaşıyor” diyor. 

Rusya'daki her askeri, endüstriyel ve siyasi gelişmenin savaşın süreceğini işaret ettiğini, Donbas’ın Moskova tarafından işgali tekrar başlatmak için kullanılabileceğini savunuyor. 

Ukrayna geri adım atacak

Yıllardır savaşan Ukrayna ordusunun gücünün nihayetinde tükenmesi de savaşın gidişatını belirleyecek olasılıklar arasında yer alıyor. 

Ukrayna ordusu, piyade açığını drone geliştirerek kapatmaya çalışsa da bu, Rusya’nın yıpratma taktikleri ve yoğun cephe saldırılarına karşı yeterli olmayabilir. 

Berlin merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Rusya Avrasya Merkezi'nin direktörü Alexander Gabuev, şu değerlendirmeleri paylaşıyor: 

Yıpratma savaşları önce yavaş yavaş, sonra da aniden kaybedilebilir.

Askeri tarihçiler de I. Dünya Savaşı'nın sonunda Alman ordusunun, çatışmanın büyük bir bölümünde taktiksel üstünlüğüne rağmen yorgun düştüğünü hatırlatıyor.

Rusya saldırıları durduracak 

Analize göre Rus ekonomisi hem Batı yaptırımlarının hem de savaşın etkisiyle güçlük çekiyor.

Ukrayna’nın petrol rafinerilerine yönelik uzun menzilli saldırıları ve ABD’yle Avrupa’nın “gölge filoya” karşı aldığı önlemler de Kremlin’in enerji sektöründen elde ettiği gelirlere darbe vurdu. 

Rus iş insanları da savaşın ekonomiyi kötü etkilediğini, Moskova’yı parça tedariki ve petrol alımında Çin’e bağımlı hale getirdiğini söylüyor. 

Analizde, daha sıkı yaptırımlarla ekonomiye yük bindirilmesi halinde Rusya’nın savaşı uzatma kapasitesinin de zayıflayabileceği yorumu yapılıyor. 

Independent Türkçe, Wall Street Journal, New York Times


Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
TT

Trump, İran’da “rejim değişikliği” planlıyor

Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)
Trump, Basra Körfezi'ne "armada" gönderdiklerini söyleyerek, askeri yığınağın artırılacağı sinyalini vermişti (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'da rejim değişikliği planladığı öne sürülüyor. 

Adlarının paylaşılmaması şartıyla Reuters'a konuşan ABD'li yetkililer, Washington'ın protestolardan sorumlu tuttuğu İranlı güvenlik kurumları ve komutanlara saldırı planladığını iddia ediyor. 

Bu saldırılarla protestoları kışkırtarak İran'da "rejim değişikliğinin önünü açacak koşulların oluşturulmasının" hedeflendiği savunuluyor. 

Yetkililer, İran'ın misilleme kapasitesini azaltmak için balistik füze tesislerine geniş çaplı saldırıların da masadaki seçenekler arasında yer aldığını söylüyor. Buna ek olarak uranyum zenginleştirilen nükleer tesislerin hedef alınabileceği aktarılıyor.

Diğer yandan kaynaklar, Beyaz Saray'ın askeri harekat da dahil henüz bir eylem planında karar kılmadığını belirtiyor. 

Trump, dünkü açıklamasında Tahran yönetimine nükleer anlaşma için müzakere çağrısı yapmış, herhangi bir saldırının hazirandaki askeri harekattan daha şiddetli olacağı tehdidinde bulunmuştu.

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen İranlı bir üst düzey yetkili, Tahran yönetiminin "hem çatışmaya hazırlandığını hem de diplomatik diyaloğu sürdürdüğünü" söylüyor.

Diğer yandan İsrailli bir üst düzey yetkiliyse Tahran yönetiminin sadece hava saldırılarıyla devrilemeyeceğine dikkat çekiyor: 

Rejimi devirmek istiyorsanız, asker göndermeniz gerekir.

Kaynak, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesi durumunda Tahran yönetiminin onun yerine birini geçireceğini belirtiliyor. Yalnızca dış baskı ve ülke içinde örgütlenmiş bir muhalefetin birlikte hareket ederek rejimi yıkabileceğini savunuyor.

"İran hâlâ ölümcül bir güç"

Wall Street Journal'ın analizinde, olası bir saldırıya karşı İran'ın kuvvetli misilleme yapabileceği yazılıyor. 

Devrim Muhafızları'nın elinde İsrail'e ulaşabilecek yaklaşık 2 bin adet orta menzilli balistik füze ve önemli miktarda kısa menzilli füze stoku bulunduğu belirtiliyor. 

Washington merkezli düşünce kuruluşu Demokrasileri Savunma Vakfı'nın İran programının kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu, "Tahran zayıf olabilir ancak füze gücü sayesinde hâlâ ölümcül bir güç" diyor. 

Trump, İran riyalinin döviz karşısında çakılmasıyla 28 Aralık'ta patlak veren eylemlerde, göstericilerin vurulması veya idam edilmesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunmuş, daha sonra operasyonu askıya almıştı.

İran devleti eylemlerdeki can kaybına dair ilk açıklamayı 21 Ocak'ta yapmıştı. Güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu. 

Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 6 bin 373 kişinin hayatını kaybettiğini, 42 bin 486 kişinin gözaltına alındığını savunmuştu.

BBC'nin aktardığına göre eylemlerde yakalananlar, polis tarafından gözaltına alınma endişesiyle hastanelere tedavi olmaya bile gidemiyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Reuters, Times of Israel, BBC