Irak'ta, İran destekli Şii milisler, ABD’nin çekilme kararı konusunda ikiye ayrıldı

Iraklı kadınlar, suikasta uğrayan İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'i anmak için Şubat 2020'de toplanmıştı (Reuters)
Iraklı kadınlar, suikasta uğrayan İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'i anmak için Şubat 2020'de toplanmıştı (Reuters)
TT

Irak'ta, İran destekli Şii milisler, ABD’nin çekilme kararı konusunda ikiye ayrıldı

Iraklı kadınlar, suikasta uğrayan İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'i anmak için Şubat 2020'de toplanmıştı (Reuters)
Iraklı kadınlar, suikasta uğrayan İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'i anmak için Şubat 2020'de toplanmıştı (Reuters)

Irak'taki güçlü Şii siyasi ve milis liderler, İran'ın en üst düzey generalinin planı görüşmek üzere Irak'a gizli bir ziyarette bulunduğuna dair haberler yayılırken, Joe Biden'ın ülkedeki ABD savaş misyonunu sona erdirme sözünü memnuniyetle karşıladı.
The Independent'ın haberine göre, Irak'taki İran destekli milisler, ülkedeki ABD güçlerine yönelik saldırılarını hızlandırarak Irak Başbakanı Mustafa Kazımi üzerinde bu hafta Washington'daki toplantılarda geri çekilme anlaşması sağlaması için baskı kurdu.
Başkan Biden pazartesi günü "savaş misyonunu" yıl sonuna kadar sonlandıracağı sözünü verse de Irak'ta bulunduğuna inanılan 2 bin 500 civarındaki Amerikan askerini azaltmayı planlayıp planlamadığını açıkça belirtmedi.
Yetkililer ABD medya kuruluşlarına yaptığı açıklamada, çekilmenin muhtemelen kağıt üzerinde olacağını ve kuvvetlerin çoğunun eğitim rollerinde yeniden sınıflandırılarak Irak'ta kalacağını ifade etti.
Bununla birlikte, geçmişte ABD karşıtı protesto çağrılarıyla on binlerce kişiyi sokaklara döktüğü görülen etkili Şii din adamı Mukteda es-Sadr, "anlaşmayı somutlaştırmada gösterdiği çabalardan ötürü" Irak Başbakanı'na teşekkür etti.
İran'ın, Irak'taki çıkarlarıyla nispeten yakın ilişki içinde olduğu bilinen Hikmet Hareketi'nin başındaki siyasi lider ve din adamı Ammar el-Hakim de benzer bir mesaj yayımladı.
Hakim, alışılmadık bir şekilde İngilizce attığı tweet'te, Washington'daki müzakere ekibinin "başarıyla taçlandığını" ifade etti.
Parlamentoda milis Hadi el-Amiri liderliğindeki Fetih Koalisyonu da geri çekilmeyi "ulusal başarı ve olumlu bir adım" diye nitelendirdi.
Fakat Kataib Hizbullah sözcüsü, The Independent'a yaptığı açıklamada, tam bir geri çekilme olacağına inanmadıklarını, bunun yerine duyurunun, "işgalin sürdürülmesi için aldatıcı bir açıklama" olduğunu söyledi. Sözcü, "Başkan'dan geri çekilmeye dair resmi bir açıklama gelmedi. Aksine, kuvvetlerin karakterinin savaşçıdan danışmanlık yönüne bir değişiklik oldu. Bu, kelimelerin manipülasyonu ve açık bir aldatmacadır. Direniş, gerçek geri çekilmeye kadar tamamen hazır kalacak" dedi. 
Öte yandan Kürt basın kuruluşu Shafaq News, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü'nün Komutanı İsmail Kaani'nin, siyasi ve silahlı gruplarla geri çekilmeyi görüşmek üzere gizlice Bağdat'a gittiğini kaydetti.
Kaani'nin haziranda Bağdat'ta başka bir gizli toplantı daha gerçekleştirdiği bildirildi.
Duyuru, Biden'ın, 11 Eylül 2001 saldırılarına cevaben ABD'nin savaş başlatmasından neredeyse 20 yıl sonra Afganistan'dan tamamen çekilme kararından hemen sonra geldi. Afganistan ve Irak'taki savaşlar birlikte ABD ordusuna ağır maliyetler getirdi.
Yönetimin, ülkedeki ABD askerlerinin daha çok danışmanlık ve eğitim görevlerinde olduğunu savunmasına rağmen, ABD askerlerinin Irak'taki varlığının sürmesi tansiyonu yükseltiyor.
Geçen ocakta eski ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle, İranlı üst düzey general Kasım Süleymani ve Iraklı milis komutanı Ebu Mehdi el-Mühendis'in ABD'nin Bağdat Havalimanı'na düzenlediği hava saldırısında suikasta uğramasıyla gerilim patlama noktasına ulaşmıştı.
O zamandan beri, ülkedeki ABD varlığına karşı düzinelerce roket saldırısı düzenlendi.
Kaani'nin, Irak'taki İran bağlantılı bazı grupların anlaşmayla ilgili çekincelerini dile getirmesi üzerine çekilmenin ayrıntılarını tartıştığını bildiriliyor.
İran yanlısı milis grubu Asaib Ahl El-Hak'ın üst düzey yetkilisi Saad el-Saadi, yerel basına verdiği demeçte, "Tam ve gerçek bir geri çekilme yönündeki şartları sağlanırsa direniş grupları askeri operasyonlarına son verecek" ifadelerini kullandı.
Sadi, Shafaq News'le yaptığı röportajda, "Aksi takdirde askeri harekat devam edecek" dedi ve ABD güçlerinin geri çekilmesine fırsat vereceklerini kaydetti.
Independent Türkçe

 


ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.