Libya’da Kovid-19 kaynaklı ölümler ve oksijen kıtlığı artıyor

Trablus'ta koronavirüse karşı aşılamanın bir parçası (Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi)
Trablus'ta koronavirüse karşı aşılamanın bir parçası (Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi)
TT

Libya’da Kovid-19 kaynaklı ölümler ve oksijen kıtlığı artıyor

Trablus'ta koronavirüse karşı aşılamanın bir parçası (Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi)
Trablus'ta koronavirüse karşı aşılamanın bir parçası (Ulusal Hastalık Kontrol Merkezi)

Libya'daki resmî veriler, Abdülhamid el-Dibeybe başkanlığındaki "ulusal birlik" hükümetinin, özellikle ülkenin batısındaki izolasyon merkezlerinde sıvılaştırılmış oksijen eksikliği krizini Mısır'dan ithal ederek engellemeye çalıştığı bir zamanda, önceki günlere göre ölüm sayısında önemli bir artış olduğunu gösterdi.
Libya'daki referans laboratuvarları 2 bin 914 yeni koronavirüs vakası kaydetti, bu da belirgin bir düşüş, ancak tek bir günde 40 yeni vakanın ölüm sayısında bir artış olduğunu ortaya koydu.
Libya'daki referans laboratuvarları son 24 saatte vaka sayısında belirgin bir düşüş olduğunu gösteren 2 bin 914 yeni tip koronavirüs (Kovid-19) vakasının kayıtlara geçtiğini belirtti. Ancak virüse bağlı günlük can kaybı 40’a yükseldi.
Ancak Amerika Birleşik Devletleri'ndeki George Washington Üniversitesi'nde İç Hastalıkları ve Yoğun Bakım Danışmanı olan Dr. Yusuf Ghanni, 2018 yılında bir uydu kanalı tarafından yayınlanan açıklamasında: "Libya'daki koronavirüs salgınlarının boyutuna ilişkin açıklanan rakamlar gerçeği temsil etmiyor. Çünkü virüse bağlı gerçek rakamlar açıklanandan daha yüksek. Ülkenin doğusu gibi gerçek rakamların bilinmediği bölgeler var” dedi.
Ülke genelindeki durumu “felaket” olarak nitelendiren danışman, Libyalı yetkililer tarafından "doğu bölgesindeki epidemiyolojik durumun kontrol altında olduğu" yönündeki konuşmalarına şaşkınlığını gizleyemedi.
Zaman zaman Libyalı bir yetkili veya politikacı kendisinin Kovid-19 olduğunu duyurur. Uzlaşı için Libya Ayan Meclisi Başkanı, Şeyh Muhammed el-Mebşir iki gün önce kendisinin ve ailesinin Kovid-19 test sonucunun pozitif çıktığını söyledi.
Libya Ulaştırma Bakanlığı, salgının şehirler arasındaki yayılımını azaltmak için yerli havayolu şirketlerinde seyahat eden vatandaşlarda Kovid-19 olup olmadığını tespit etmek için hızlı bir tarama yapma veya PCR testi yaptırma zorunluluğu getirdi.
Afrika Havayolları'ndan dün akşam yapılan açıklamada, Sivil Havacılık Kurumu başkanının bu konuda havayolu ve havalimanlarının yöneticilerine hitap ettiği belirtilerek, kararın Ağustos ayı başından itibaren tüm Libya havalimanlarındaki iç hat uçuşları için geçerli olduğu belirtildi.
Açıklamanın devamında ise, Koronavirüs salgınının yaygınlaşması ve Hint varyantının ortaya çıkması nedeniyle ve virüsün yayılmasını azaltmak için gerekli önlemlerin alınması konusunda ilgili makamlar arasında mutabık kalınanlara dayanarak, iç hat uçuşlarındaki tüm yolculara örneklemeden sonraki 48 saat içinde hızlı tarama testi veya PCR testi uygulanmasına karar verildiği belirtilmiştir.
Libya Başbakanı, kötüleşen salgın durumundan etkilenen batı bölgesindeki izolasyon merkezlerindeki oksijen kıtlığı krizini kontrol altına almaya çalışıyor.
Öte yandan Sağlık Bakanlığı, Mısırlı mevkidaşından acil olarak 100 bin litre oksijen aldığını belirterek kalan sevkiyatların ise günlük olarak ülkeye geleceğini ve böylece, oksijen sıkıntısı çeken bölgelere hemen yönlendirileceğini kaydederek önümüzdeki günlerde oranların artacağını duyurdu.
Libya’nın batı kıyısında bulunan Zliten Belediyesi, bugün faaliyete başlamak üzere Zliten Tıp Merkezi'nin kurulduğunu belirterek, belediyedeki iş adamlarının yardımıyla bir oksijen tesisinin yapısını teslim ettiğini duyurdu. Belediye yetkililerine göre, tesisin izolasyon bakım odalarının oksijen ihtiyacının bir kısmını karşılaması bekleniyor.
Aynı bağlamda, ülkenin batısında bulunan Geryan Belediyesi de kentin oksijen tesisinin yakında faaliyete geçeceğini açıklayarak, teknik ekiplerin mekanik kompleksteki (Rabıt-Geryan) oksijen tesisindeki motorlardan birinin bakımı ve montajı üzerinde çalıştıklarını kaydetti.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.