Yemen: Husiler son iki yıl içinde 350 tutukluyu işkence ile öldürdü

Sana'da bir toplantı sırasında iki Husi güvenlik görevlisi (AFP)
Sana'da bir toplantı sırasında iki Husi güvenlik görevlisi (AFP)
TT

Yemen: Husiler son iki yıl içinde 350 tutukluyu işkence ile öldürdü

Sana'da bir toplantı sırasında iki Husi güvenlik görevlisi (AFP)
Sana'da bir toplantı sırasında iki Husi güvenlik görevlisi (AFP)

Yemen hükümeti, Husi milislerini son iki yıl içinde 350 tutukluyu işkence altında öldürmekle suçlayarak, uluslararası topluma İran destekli grubu gizli cezaevlerindeki kaçırılan ve zorla kaybedilen tüm tutukluları serbest bırakmaya zorlamak için baskı yapma çağrısında bulundu.
Hükümetin söz konusu suçlaması, Hukuk İşleri ve İnsan Hakları Bakanlığı'nın yaptığı açıklamada geldi. Bakanlık, "Husi milislerinin gerçekleştirdiği ağır suç eylemleri, başta işkence ve yaşam hakkının ihlali olmak üzere, kaçırılanlar ve zorla kaybedilenleri etkileyen korkunç suçlar" dedi.
Açıklamada, Husi milislerinin Zimar kentindeki son işkenceyle öldürme olayı kınandı. Açıklamaya göre Husiler, hapishanelerinde bulunan 28 yaşındaki Muhsin Muhammed el-Kadı’yı Azzan mahallesindeki evinden kaçırarak bir buçuk yıl boyunca zorla kaybettiken sonra işkence ile öldürdü. Açıklamada, Kadı’nın şekli bozulan cesedinden ciddi ve düzenli işkencelere maruz kaldığının anlaşıldığı belirtildi. 
Bakanlık ayrıca, "Bu suç, Husi milislerinin kaçırılan ve gözaltında tutulan erkek, kadın ve çocuklara karşı işlediği bir dizi suçun ve ağır ihlallerin bir uzantısı olarak geliyor. Ayrıca bunlar, uluslararası insan hakları hukuk kurallarının ihlali kapsamına giren, yerel ve uluslararası kanun ve normlar tarafından yasaklanan ve kınanan en kötü fiziksel ve psikolojik işkence ve zalimane ve insanlık dışı muamele türlerine giriyor” dedi.
Bakanlık, son iki yılda bin 635 işkence vakası izlediğini ve 33'ü kaçırılan ve işkenceye maruz kalan ve ölümle sonuçlanan kadınlar olmak üzere 350'den fazla işkence altında cinayet vakasını izlediğini bildirdi. Aynı zamanda çok sayıda kaçırılanın ihmal ve sürekli tedavi verilmemesi nedeniyle sağlık durumlarının bozulması, diğerlerinin ise cezaevlerinde öldürülerek hayatını kaybettiği belirtildi. 
Bakanlık, Birleşmiş Milletler (BM) ve BM Yemen Ofisini, Husi milislere bu suçları derhal durdurmaları, tüm kaçırılanları ve zorla kaybedilenleri serbest bırakmaları için baskı yapmaya çağırdı. Ayrıca hükümetin tüm kaçırılanları ve mahkumları serbest bırakmak ve tamamına karşı tamamı ilkesine dayalı bir takas süreci yürütmek için oluşturduğu denetleyici müzakere komitesinin çağrı ve girişimlerine yanıt vermeye çağırdı. 
Bu suçların zaman aşımına uğramadığını ve faillerinin adil bir ceza alacağını belirten Bakanlık, isyancı Husi milislerinin cezaevleri ve gözaltı merkezlerindeki herkesin hayatlarından ve sağlığından tamamen sorumlu olduğunu vurguladı.
Yemen’deki insan hakları raporları, son birkaç ay içinde Husi milislerinin diğer tutukluları ve yeni kaçırılanları yerleştirmek için bir dizi yeni hapishane ve gözaltı merkezi açtığını belgeledi. Raporlarda, Ibb, Zimar ve Sana’nın çeşitli yerlerinde 70'ten fazla yeni hapishane kurulduğu belirtildi.
İnsan hakları raporlarına göre yeni kurulan Husi cezaevleri, grubun son yıllarda gözaltı için uygun olmayan ve en düşük uluslararası standartlara tabi bir şekilde kurduğu 80’i yarı resmi, 125’i ise askeri sitelerin, sivil ve resmi kurumların ve binaların bodrumlarına kurulmuş gizli hapishane de dahil olmak üzere yaklaşık 205 hapishanesine eklendi. 
Son işkence altında ölüm olayının yaşandığı Zimar kentinde, son yıllarda grup tarafından belirlenen ve çoğu hükümet binalarında, eski kalelerde ve konutlarda bulunan yaklaşık 65 hapishaneye eklenmek üzere, darbecilerin valiliğin çeşitli bölgelerinde 20'ye yakın gizli hapishane kurduklarına dair raporlar gündeme geldi. 
Raporlar, sadece Zimar’daki Husi hapishanelerinde 3 bin kaçırılan ve zorla kaybedilen kişinin olduğunu ve bunların yarısının eyaletten olduğunu tahmin ederken, insan hakları savunucuları bu eyaletteki tüm gizli ve gizli olmayan milis hapishanelerinin bundan çok daha fazla kişiyi tuttuğunu iddia ediyor. Hükümet güçleri, politikacılar, insan hakları aktivistleri ve medya mensuplarının da tutulduğu Husi cezaevlerindeki bu kişiler çeşitli işkence türlerine maruz kalıyor.



Lahbib: İsrail'in Gazze'de uluslararası insani yardım kuruluşlarını yasaklama planları, yardımların engellenmesi anlamına geliyor

İnsani yardım malzemesi yüklü tırlar Kerem Şalom Sınır Kapısı’ndan Gazze Şeridi'ne giriyor. (DPA)
İnsani yardım malzemesi yüklü tırlar Kerem Şalom Sınır Kapısı’ndan Gazze Şeridi'ne giriyor. (DPA)
TT

Lahbib: İsrail'in Gazze'de uluslararası insani yardım kuruluşlarını yasaklama planları, yardımların engellenmesi anlamına geliyor

İnsani yardım malzemesi yüklü tırlar Kerem Şalom Sınır Kapısı’ndan Gazze Şeridi'ne giriyor. (DPA)
İnsani yardım malzemesi yüklü tırlar Kerem Şalom Sınır Kapısı’ndan Gazze Şeridi'ne giriyor. (DPA)

Avrupa Komisyonu Eşitlik, Hazırlık ve Kriz Yönetimi Komiseri Hadja Lahbib bugün yaptığı açıklamada, İsrail’in Gazze Şeridi’nde uluslararası insani yardım kuruluşlarını yasaklama planlarının, hayat kurtaran yardımların bölgeye ulaşmasını engelleyeceğini belirtti.

Lahbib, X platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, Avrupa Birliği’nin (AB) tutumunun net olduğunu vurgulayarak, “Sivil toplum kuruluşlarının mevcut haliyle kayıt altına alınması yasasının uygulanması mümkün değil” dedi.

Lahbib, insani yardımların önündeki tüm engellerin kaldırılması gerektiğini vurguladı ve “Uluslararası insancıl hukuk, herhangi bir belirsizliğe yer bırakmıyor; yardımlar ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmalı” ifadesini kullandı.

İsrail medyası, hükümetin dün yaptığı açıklamaya dayanarak, Sınır Tanımayan Doktorlar, ActionAid ve Oxfam gibi onlarca insani yardım örgütünün lisanslarının iptal edileceğini ve bunların ‘terörle bağlantılı’ olduğu gerekçesiyle kapatılabileceğini duyurmuştu.

Bazı uluslararası yardım kuruluşları, kayıtlarının iptal edilmesi riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Eğer 31 Aralık’a kadar İsrail makamlarının belirlediği yeni kriterlere uyum sağlamazlarsa, 60 gün içinde faaliyetlerini durdurmak veya Gazze Şeridi ve Batı Şeria’daki çalışmalarına kısıtlama getirmek zorunda kalabilirler.


Süveyda’da el bombası patladı: 1 ölü, 2 yaralı

Geçen temmuz ayında Süveyda’daki çatışmalar nedeniyle yükselen duman (Arşiv – DPA)
Geçen temmuz ayında Süveyda’daki çatışmalar nedeniyle yükselen duman (Arşiv – DPA)
TT

Süveyda’da el bombası patladı: 1 ölü, 2 yaralı

Geçen temmuz ayında Süveyda’daki çatışmalar nedeniyle yükselen duman (Arşiv – DPA)
Geçen temmuz ayında Süveyda’daki çatışmalar nedeniyle yükselen duman (Arşiv – DPA)

Şarku’l Avsat Suriye devlet televizyonu El-İhbariyye'den aktardığı habere göre bugün (Çarşamba) Süveyda kentinde meydana gelen el bombası patlamasında bir kişi hayatını kaybetti, iki kişi yaralandı.


Sinvar'a yakınlığı bulunan ve serbest bırakılan bir mahkum, Gazze'deki Hamas içinde bir isyana öncülük ediyor ve bu durum bazı Hamas liderlerini öfkelendiriyor

Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan Kassam Tugayları üyeleri (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan Kassam Tugayları üyeleri (Arşiv- Reuters)
TT

Sinvar'a yakınlığı bulunan ve serbest bırakılan bir mahkum, Gazze'deki Hamas içinde bir isyana öncülük ediyor ve bu durum bazı Hamas liderlerini öfkelendiriyor

Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan Kassam Tugayları üyeleri (Arşiv- Reuters)
Gazze'nin güneyindeki Refah'ta, Hamas'ın silahlı kanadı olan Kassam Tugayları üyeleri (Arşiv- Reuters)

Gazze Şeridi'ndeki Hamas hareketi, iki yıl süren İsrail savaşı sırasında liderlerinin suikastlara kurban gitmesinin ardından bir dizi liderlik değişikliği yaşıyor. Bu durum, hareketin eski lideri olan ve Ekim 2024'te Refah'ta İsrail güçleriyle çıkan çatışmalarda beklenmedik bir şekilde öldürülen Yahya Sinvar'a yakın kişilerin daha fazla öne çıkmasına neden oldu.

Şarku’l Avsat'a konuşan Hamas kaynaklarına göre, serbest bırakılan mahkum Ali el-Amudi, siyasi büro üyesi ve savaş öncesinde hareketin medya departmanından sorumlu olan serbest bırakılan mahkum Ali el-Amudi, kendisi ve Sinvar'a yakın bir dizi kişinin Gazze Şeridi'ndeki hareketi yönetmekle görevlendirilmesinin ardından, Gazze Şeridi'ndeki siyasi bürosunun başına geçti. Bu kişilerin çoğu, Şeridin güneyindeki Han Yunus'ta yaşıyor.

Hamas lideri Yahya Sinvar ve İsmail Haniye'in 2017'de Gazze'de çekilmiş fotoğrafı (Arşiv- Reuters)Hamas lideri Yahya Sinvar ve İsmail Haniye'in 2017'de Gazze'de çekilmiş fotoğrafı (Arşiv- Reuters)

2011 Gilad Şalit esir takasıyla serbest bırakılan eski bir mahkum olan el-Amudi, Gazze Şeridi yönetiminin merkez figürü haline geldi. İsrail hapishanelerinde kaldıkları süre boyunca ve serbest bırakıldıktan sonra Sinvar'a çok yakındı ve sık sık toplantılarına ve diğer etkinliklerine eşlik etti.

Bazı kaynaklar, Gazze Şeridi'nde siyasi büro için gerçek bir seçim yapılmadığını, bunun yerine sürecin atama, onaylama ve istişare yoluyla yürütüldüğünü söylüyor.

Bazı kaynaklar operasyonun “iç yönetmelikleri ihlal ederek” gerçekleştirildiğini söylerken, diğerleri amacın “iç eksiklikleri gidermek” olduğunu ve “seçilenlerin hepsinin Tevfik Ebu Naim, Salah Ebu Şarik ve diğerleri gibi Sinvar'a yakın kişiler olduğunu” açıkladı.

Kaynaklar, el-Amudi'nin şu anda Gazze'deki Hamas içinde “devrim” olarak nitelendirilebilecek bir harekete öncülük ettiğini söylüyor. Özellikle İsrail saldırılarında yaralanan ilçe idari organlarının başındaki bazı yerel liderleri görevden aldı ve yerlerine atamalar yaptı. Savaş sırasında sorumluluklarının bir kısmından vazgeçen diğer kişiler için de aynı şeyi yaptı. Suikasta uğrayan, başka nedenlerle görevden alınan veya farklı görevlere atanan eski liderlerin yerine geçecek kişileri aramaya devam ediyor.

Bazı kaynaklara göre, bu adımlar Gazze Şeridi içindeki yerel Hamas liderlerinin yanı sıra yurtdışındaki liderler arasında da öfkeye yol açtı. Şeridin dışındaki siyasi büro üyelerinden bazıları yerel liderlere, "Olanlar kabul edilemez ve iç hukuka aykırıdır; önümüzdeki günlerde hareketin liderinin seçilmesini beklemeliyiz ki, bir yıl sonra yapılacak genel seçimlere kadar bazı bölgelerin liderliğindeki boşlukların geçici olarak doldurulması konusunda bir anlaşmaya varılabilsin" şeklinde bilgi verdi.

İzzeddin el-Haddad (Fotoğraf el-Kassam tarafından yayınlandı)İzzeddin el-Haddad (Fotoğraf el-Kassam tarafından yayınlandı)

Kaynaklar, Gazze Şeridi'ndeki Hamas içinde siyasi düzeyde hüküm süren "kaosun" aksine, askeri kanadında istikrarlı bir durumun söz konusu olduğunu ve yeniden yapılanmanın sorunsuz ve sistematik bir şekilde devam ettiğini belirtiyor. İzzeddin Kassam Tugayları'nın yeni Genelkurmay Başkanı İzzeddin Haddad'ın savaş sırasında suikasta kurban giden veya öldürülenlerin yerine yeni atamalar yapmak üzere bir dizi toplantı düzenlediğini ve çeşitli kararlar aldığını ifade ediyorlar. Ayrıca, tüm taraflarla sürekli iletişim kurarak siyasi düzeydeki farklılıkların veya anlaşmazlıkların üstesinden gelmeye ve böylece her düzeyde istikrarı sağlamaya çalışıyor.

Kaynaklara göre Haddad, bazı bölgelerdeki tugay komutanları da dahil olmak üzere çeşitli liderlik pozisyonlarındaki boşlukları doldurmak için çalışırken, asıl komutanlarının suikast sonucu öldürülmesinin ardından bu tugayları yönetmek üzere atanmış diğer kişileri de görevde tutuyor.

Savaş sırasında İsrail, Gazze Şeridi'ndeki (Kuzey, Merkez, Han Yunus ve Refah) tugay komutanlarının çoğunu, İzzeddin Haddad'ın komuta ettiği Gazze Şehri Tugayı hariç, suikast sonucu öldürdü. Yerine Muhanned Receb atandı.

Savaş sırasında İsrail, Gazze Şeridi'ndeki (Kuzey, Merkez, Han Yunus ve Refah) tugay komutanlarının çoğunu suikastla öldürdü. Bunun istisnası, Muhannad Receb'ın yerine geçen İzzeddin el-Haddad'ın komutasındaki “Gazze Şehri Tugayı”ydı.

Gazze'deki Hamas savaşçıları (Arşiv-Reuters)Gazze'deki Hamas savaşçıları (Arşiv-Reuters)

Çeşitli kanatları ve kademeleriyle Hamas, İsrail'in çeşitli kaynaklarını hedef alması sonucu mali krizden muzdarip olmuş durumda. Bununla birlikte, savaş sırasında veya sonrasında, farklı oranlarda ve zamanlarda da olsa, maaş ve ödenekleri tamamen kesmedi.

Gerçekte Hamas, 7 Ekim 2023 saldırısının ardından, 1987'deki kuruluşundan bu yana eşi benzeri görülmemiş son derece karmaşık bir dönemle karşı karşıya. Hareketin gözlemcilerine göre, Gazze Şeridi'ne sınır komşusu İsrail tesislerine ve kasabalarına yönelik saldırılarla başlayan bu saldırı, İsrail'i uzun süreli bir savaşa sürükledi.

Yazar ve siyasi analist Mustafa İbrahim, hareketin “askeri yenilginin, örgütsel tükenmişliğin, siyasi karmaşanın ve geleceği ile rolü hakkındaki varoluşsal kaygının iç içe geçtiği bir aşamaya girdiği” değerlendirmesinde bulunuyor.

İbrahim, İsrail savaşının, Hamas'ın siyasi büro üyelerinin ve Gazze Şeridi'ni yıllarca yöneten idari komitelerin başkanlarının çoğunu kaybetmesinin ardından, liderlik ve karar alma yapısını vurduğunu açıkladı. Bu durum, doldurulması kolay olmayan derin bir liderlik boşluğu yarattı ve hareket içinde geleceği ve bir sonraki aşama hakkında anlaşmazlıkları ortaya çıkardı: Bu bir yönetim aşaması mı, örgütsel hayatta kalma aşaması mı yoksa sadece uzun süreli bir krizi yönetme aşaması mı olacak?

Hamas'tan birkaç kaynak Şarku’l Avsat'a şunları söyledi: "İşlerin iyi ve sorunsuz gittiğini söylemek mümkün değil. Birçok zorluk var ve yaşananlar, hiçbir şey bırakmayan ve hareketin liderlerinin çoğunun suikastına neden olan yıkıcı bir savaşın ışığında normal. Geniş bir liderliğe ve Filistin içinde ve dışında geniş bir halk tabanına sahip bir hareket için liderlik boşluğu normaldir ve bir yıl sonra kapsamlı seçimler yapılana kadar mevcut farklılıklar da normaldir."