Libya Kızılayı insan kaçakçılığına karşı zor durumda

Libya Kızılayı, gönüllülere insani yardım çalışmaları alanında eğitim kursları veriyor (Libya Kızılayı)
Libya Kızılayı, gönüllülere insani yardım çalışmaları alanında eğitim kursları veriyor (Libya Kızılayı)
TT

Libya Kızılayı insan kaçakçılığına karşı zor durumda

Libya Kızılayı, gönüllülere insani yardım çalışmaları alanında eğitim kursları veriyor (Libya Kızılayı)
Libya Kızılayı, gönüllülere insani yardım çalışmaları alanında eğitim kursları veriyor (Libya Kızılayı)

Libya'da insan kaçakçısı çetelerin çok fazla faaliyet göstermesi Libya Kızılayı’na zarar veriyor. Ülkenin batı kıyılarında Libya Kızılay’ının gönüllü üyeleri zaman zaman koronavirüs salgının ülkede yarattığı zorluklar ve imkansızlıklara rağmen dalgaların kumlu sahillere savurduğu teknelerdeki onlarca cesedi çıkarıyor.
Libya Kızılayı Genel Sekreteri Mari el Dersi, batan yasadışı göçmen gemileriyle hızlı bir şekilde ilgilenmek konusu dahil fiziksel ve psikolojik olarak zorlu görevlerde çalışan 9 bin gönüllünün varlığından gurur duyduğunu belirterek, göçmenlere farkındalık ve tıbbi bakım sağlamanın yanı sıra, yolcularından canlıları kurtarmaya veya hayatını kaybedenlerin cesetlerini bulmaya çalıştıklarını bildirdi. Dersi, daha önceki dönemlerde hasta ziyareti, cesetlerin mezar ve savaşlarda yaralananların bakımıyla ilgilendiklerini de söyledi.
Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan Dersi, yaz aylarında dalgalar tarafından kıyıyı atılarak boğulanların sayısında artış yaşandığı için yerel yetkililerle harekete geçtiklerini belirterek, eğitim alan dernek üyelerinin daha çok Bingazi, Derna, Zawiya, Zuwara ve Sabratha gibi kaçakçılığın yoğun olduğu yerlerde bulunduğunu kaydetti. Dersi, Afrika komşu ülkelerinden aileleriyle gelen göçmenlerin cesetlerinin bulunduğunu ve defnedildiğini aktardı.
Yetkili, cesedin kendisi adına tahsis edilmiş özel bir çantaya konularak otopsi raporu için en yakın devlet hastanesinin adli tıp bölümüne gönderildiğini,  özellikle kimliği belirsiz cesetler veya ailelerinin cesetleri almak için Libya’ya gelmesinde zorluk yaşayanlar için büyükelçiliklerle koordineli halinde çalışarak defin işlemlerini hallettiğini ifade etti.
Dersi açıklamasında, “Cumhuriyet Savcılığının onayından sonra, gayrimüslimleri başkentte bulunan büyükelçilik binalarına veya Libya'nın herhangi bir kentindeki konsolosluklarına naklettiğimiz bu cesetlerin yasal olarak defnedilmesini üyelerimiz yürütüyor. Onlarla koordineli olarak yardımcı olmaya çalışıyoruz. Cenazelerin ülkelerine iade edilmesi mümkün değilse de defin işlemine tabi tutuyoruz” şeklinde konuştu.
Kıyıya yakın şehirlerde günde 20 ila 30 ceset bulmanın mümkün olduğunu söyleyen yetkili, gönüllülerin gerekli çanta, eldiven ve koruma araçlarının tükendiğini belirterek birkaç dernek üyesinin gözlatı merkezlerindeki göçmenlerin sağlık durumunu takip ettiği sırada koronavirüse yakalandığını aktardı.
Libya Kızılay’ı verilerine göre, dernek üyeleri yılbaşından bu yana 200’ü aşkın ceset çıkardı.
Derne’deki Kızılay Şubesi’nin eğitim direktörü İbrahim el Tacuri, “İlk başta korktum ve kafam karıştı, ancak çabuk adapte oldum. Bugüne kadar, 22 yılı aşkın gönüllülükle, çoğu silahlı çatışma kurbanı olan binden fazla ceset ve Afrika uyruklu birkaç yasadışı göçmen kurtardım” dedi.
Tacuri Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Bu insanların ölümünden duyduğumuz üzüntüye rağmen, cesetlerin birikmesi ve bazılarının çürümesi bizi çalışmaya ve onları cenaze ile onurlandırmak için acele etmeye itiyor” diyerek sahillerdeki ceset sayısının Libya’nın silahlı çatışmalarla meşgul olduğu dönemlerle bağlantılı olduğuna dikkati çekti.
Eğitim gönüllülerinde Muhammed Abdullah (35) ise, “Konuyla ilgili tüm sıkıntı ve tehlikelere rağmen, göç mağdurlarının cesetlerini gömerek onurlandırmaktan büyük memnuniyet duyuyoruz. Ancak 2017 yılının bir yaz gününde 74 cenazeyi kaldırdığımız gibi çok sayıda ceset birikmesi bizleri derinden üzüyor” dedi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.