Dera’da uzlaşı görüşmeleri

Suriye’nin güneyinde, rejime ait askeri bir araca müzakerelerle eş zamanlı olarak saldırı düzenlendi.

Dera’daki Rus heyetini taşıyan araçlar. (Havran Topluluğu)

Dera’da Suriye rejimi ve müzakere heyetleri arasında nihai bir anlaşmaya varılamadı. Suriye’nin güneyindeki Dera’da korku ve gerilimin hakim olduğu bir zamanda bir Rus yetkili tarafından verilen bilgiler, Moskova’nın da bölgede barışçıl çözüm aradığı yönünde.  
Rejim, yakın zamanda mevzilerine yönelik hareketliliğinin arttığı alanları bombaladı. Suriye’nin güneyinde işleri daha karmaşık hale getiren ise el-Balad bölgesinde olduğu gibi  rejimin kendi isteklerine uymayan tüm müzakere önerilerini kabul etmemesi ve bölgelere tam ve etkin kontrolünü dayatmasıydı. Aynı şekilde Dera’daki rejim komitesi, el-Balad’da bulunan müzakere komitesinin tüm önerilerini kabul etmezken şehrin askeri kontrolüne dair ısrarını da sürdürdü.
Dera’dan yerel kaynaklar, bölgenin doğu ve batı kırsalındaki tüm müzakere komitelerinin ve Suriye’nin güneyindeki Beşinci Kolordu Komutanlığı’nın dün öğleden sonra Dera’nın batı kırsalındaki Tafas kasabasında kapsamlı bir toplantı yaptığını aktardılar. Toplantının ‘çabaları ve söylemleri birleştirmeyi, müzakere kanalları veya başka yollarla el-Balad bölgesini koruyan bir toplu sözleşmeye ulaşmayı’ amaçladığı kaydedildi.
Kaynaklar bu sabah yerel savaşçıların, el-Balad bölgesinde devam eden askeri gerilime yanıt olarak Suriye rejim güçlerine ait bir askeri aracı hedef aldığını belirttiler. Saldırının, Dera’nın kuzeydoğu kırsalındaki Busr el-Harir, Nahtah ve Melihit el-Ataş bölgeleri yakınlarından geçen, es-Suveyda ve İzra arasındaki yolda gerçekleştirildiği bilgisi verildi. Askeri araçtaki unsurlar arasında yaralıların ve ölülerin olduğu kaydedildi.
Suriye rejim güçleri, olay yerine ve Nahtah, Busr el-Harir ve Melihit el-Ataş kasabalarının eteklerine askeri araç ve tanklarla desteklenen askeri takviyeler gönderdi. Söz konusu kasabalar, havan topları ve bombalarla hedef alınırken bölge, Suriye rejim güçlerinin saldırılarından korkan bir insan göçüne tanık oldu.
Dera’nın batı kırsalındaki el-Bakkar bölgesinde bulunan bir kontrol noktasında konuşlanmış rejim güçleri ile yerel savaşçılar arasında yaşanan şiddetli çatışmaların ardından dün gece, Zayzun ve el-Acmi bölgeleri de topçu ateşine maruz kaldı. El-Balad bölgesindeki sürekli gerilime ek olarak yerleşim alanları bombalandı, Dördüncü Tümen güçleri tarafından saldırı girişiminde bulunuldu.
El-Balad şehri ileri gelenlerinden ve müzakere komitesi üyesi Faysal Abazid, batı kırsalı merkez komitesinin bölge sakinleri, ileri gelenleri ve el-Balad komitesi tarafından onaylanan müzakere için bir çözüm sunduğunu söyledi. Abazid, önerilerin Dera’ya götürüldüğünü, rejimin güvenlik komitesi ile görüşüldüğünü ancak komitenin önerileri kabul etmediğini belirtti. Yanıt ise tüm muhalifleri ve Suriye ordusuyla karşı karşıya kalan el-Balad’daki savaşçıları kovmak oldu.
Abazid, Suriye rejiminin Dera’daki güvenlik komitesi başkanı Tümgeneral Hüsam Louka’nın uzlaşmazlığına, şehirden gelen taleplere yönelik ısrarına, el-Balad’dan talepleri yerine getirilmeyen anlaşma ve müzakerelerin aksamasına dikkat çekti. Suriye rejimine bağlı bir subayın, bu durumu açıkça söylediğini belirten Faysal Abazid, “El-Balad’ı Havran’da ders alacağız” diyerek Dera ve Havran halkını el-Balad’ın yanında olmaya ve onu savunmaya çağırdı.
Dera’da muhalif siyasi isimlerin ve güçlerin yaptığı açıklamalara ve çağrılara göre İran’ın Suriye’nin güneyi meselesine katılımı açık bir şekilde görülüyor. Söz konusu çağrı ve açıklamalar, Suriye’nin güneyi üzerindeki ‘İran hegemonyası’ projesine karşı da uyarıda bulundu. Müzakere heyetine yakın bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Suriye rejiminin güvenlik komitesinin mevcut uzlaşmazlığının, her türlü vizyonlarını aşan dış düzenlerin varlığını belirginleştirdiğini söyledi. Kaynaklara göre daha önce yaşananların aksine her müzakere oturumunda Şam liderliğini bilgilendirme bahanesiyle yanıtın oturumun bitiminden birkaç saat veya bir gün sonraya ertelenmesini talep ettiler. Kaynaklar tarafından duruma dair şu açıklamada bulunduldu:
“İran ve milislerinin Suriye’nin güneyinden uzaklaştırılmasını öngören yerleşim anlaşmasında geçtiğimiz yıllarında, Dera’daki yerleşim bölgelerinde meydana gelen her olayda tüm tarafları memnun edecek çözümlere ulaşıyorduk. Ancak rejim görevlilerinin bu aşamadaki uzlaşmazlığı ve ısrarı yeni bir şey gösteriyor. Yeni emirler, Tahran’ın İran destekli milislerin katılımı sayesinde Dördüncü Tümen yanında el-Balad’daki son askeri gerilime dahil olduğunu gösteriyor.”
Diğer yandan Dera’daki aktivistler, Hizbullah ve İran unsurlarının Dördüncü Tümen’in yanında Dera’daki son askeri operasyonlara katıldığını gösteren fotoğraflar ve videolar yayınladılar.
Dera meselesinin önemli isimlerinden Suriyeli muhalif  Dr. Halid el-Mahamid, Şarku’l Avsat’ın sorusuna verdiği yanıtta“Suriye’nin güneyinde İran’ın rolü yıllardır açık” dedi. 2018 ortalarındaki güney anlaşmasına atıfta bulunan Mahamid, İran Devrim Muhafızları’nın Dera vilayetinden çıkmalarını öngören Dera Anlaşması’na ilk karşı çıkan taraf olduğunu belirtti. Suriyeli muhalif, Rusya’nın artık ‘rejimin, garantör olduğu bir anlaşmayı ihlal etmesine sessiz kalmak’ ve ‘deneyip başaramadığını iddia etmek’ olmak üzere çifte söyleminin olduğunu vurguladı.
Dera’dan gazeteci Basil el-Gazavi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Suriye’nin güneyinde yaşananların Rusya’nın iradesi ve idaresi altında, İran’ın Suriye’nin güney sınırına yaklaşmasıyla bir Rusya- İran mutabakatı sonucu olduğunu dile getirdi. Gazavi’ye göre bu adımlarla hem Rusya hem de İran, Suriye dışı konularda bile gelecekte herhangi bir müzakere sürecine yardımcı olacak baskı kartlarına kavuşacak.
İran ile Rusya arasında hiçbir fark olmadığını ancak Dera örneğinde Rusya’nın, İranlı unsurları Golan sınırına yerleştirirken İran’ı bir baskı kartı haline getirmeye çalıştığını belirten Basil el-Gazavi, Rusya’nın Suriye’de yüzlerce savaş suçu işlediğini vurguladı. Gazavi, Rusya’nın Suriye’ye müdahalesi nedeniyle halen uluslararası toplumun baskısı altında olduğunu belirtirken Dera’da tüm anlaşmazlıklarda veya anlaşmalarda bedel ödeyenlerin, Havran halkı olduğuna dikkat çekti.
Gözlemciler, Dera meselesinin, özellikle Rusya’dan Suriye’ye gelen son mesajın ardından Moskova ve Şam arasındaki görüş farklılıklarının boyutunu belirginleştirdiğini aktardılar.  Gözlemciler, Suriye güçlerinin şu an insan kaynakları, ekonomik krizler ve yabancı orduların dış müdahaleleri gibi nedenlerle ülkenin tüm bölgelerini kontrol edemediğini ancak Şam’daki hesapların farklı olduğunu vurguladılar. Suriye liderliği, devletin tüm sembollerinin bulunduğu bir bölgede cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılım yönteminden ve sayısından memnun. Rejim, seçim sonuçlarının açıklanmasından sonra ve özellikle kendi yandaşlarının önünde yemin etmesinin ardından sonra zafer arıyor. Ancak bu durum şu an ülkenin kuzeybatısında Ankara ile Moskova arasındaki anlayış nedeniyle zor. AyrıcaWashington-Moskova anlaşması nedeniyle de gerçekleşmesi mümkün görünmüyor.
Dördüncü Tümen dün şafak vakti, el-Balad’a ve Ömer Camii’ne girişe hazırlık olarak bölgeye yönelik bombalı saldırılarına başladı. Diğer yandan ise müzakere oturumları, Rusya’nın Dera’nın mahremiyetini koruma arzusunu gösterirken Şam’ın ‘egemen ülke olduğunu ve askeri güçlerle değişim sağlayabileceğini kanıtlamak için’ tam çözüm ısrarını da gözler önüne serdi.