Halil Musa/Muhabir
Son iki gün içinde Filistin toprakları “benzeri görülmemiş” bir gözaltı dalgasına tanık oldu. Çok sayıda akademisyen, aydın ve siyasi aktivistin gözaltına alınmasına AB ve BM tepki gösterdi. Cumartesi ve pazar günleri birçok Filistinli; siyasi eylemci Nizar Banat’ın katillerinden hesap sorulmasını talep etmek için Ramallah kentinde gösteri yapmak istedi. Toplanan Filistinlilerden yaklaşık 40’ı gözaltına alındı.
Polis, Filistin güvenliğinin kalabalığı daha önce “resmi bir toplanma izni olmadığı için” engellediğini beyan etti. Adli tıp raporuna göre Banat, geçen Haziran ayında Filistin güvenliği tarafından tutuklanması sırasında “şiddetli darp” sonucu ölmüştü.
Yaşanan olaydan sonra, Filistin askeri yargısı, kızları tutuklama sürecine katılan 14 güvenlik görevlisini herhangi bir suçlama yöneltmeden gözaltına aldı.
Mahkemeye sevk süreci
Toplantıya katılan kişiler, 1998 tarihli 12 Sayılı Halk Toplantıları Yasası hükümlerine göre haklarında yasal işlem yapılması için yargıya sevk edildi diyen Filistin Polis Sözcüsü Louay Erzeigat, “Toplantıyı düzenleyenlerin toplantı koşullarını imzalamayı reddettiklerini” söyleyen Bakan, “resmi makamların toplantıyı düzenlemek için herhangi bir izni veya izni olmadığını” kaydetti.
Filistin Cumhuriyet Başsavcılığı, bir kısmı mali kefaletle olmak üzere gözaltına alınların çoğunu serbest bıraktı. Ancak mezhep çatışması ve yasa dışı toplantılarla kışkırtmayla suçlananların yargılanması sürerken, daha önce açlık grevi yaptığını açıklayan dört kişinin tutukluluğu ise devam etti.
Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu, gösteriyi düzenleyenlerin 1998 tarihli Halk Toplantıları Yasası uyarınca Ramallah ve el-Bireh valiliğine yazılı bildirimde bulunarak gerekli yasal prosedürleri tamamladıklarını belirterek, bu toplantıların barışçıl bir amacı olduğunu sözlerine ekledi.
Bağımsız komisyon, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve başbakanı Muhammed İştiyye’yi insan haklarındaki bozulmayı durdurmak için anayasal ve yasal sorumluluklarını üstlenmeye ve güvenlik servislerinin yöneticilerine buna saygı duymaları için katı talimatlar vermeye, Cumhuriyet Savcılığı’nın tutuklulara karşı getirdiği tüm suçlamaları düşürmeye, onları derhal serbest bırakmaya ve bazılarının maruz kaldığı tüm insan hakları ihlalleri iddiaları hakkında ceza soruşturması açmaya çağırdı.
Buna karşılık Abbas’ın yardımcılarından öne çıkan bir isim olan Shtayyeh, Temel Kanun, uluslararası anlaşmalar ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi doğrultusunda düşünce ve ifade özgürlüğünün korunması vurgusunu yineledi.
Irkçı veya mezhepsel çekişmeyi kışkırtma suçlaması olarak sunmanın sadece keyfi tutuklamalar için yasal bir örtü sağlamayı amaçlayan siyasi bir suçlama” olduğunu açıklayan Bağımsız Komisyon, güvenlik güçlerinin bazı aktivistleri tutuklamaları sırasında şiddetli şekilde darbedildiklerini izlediğini kaydetti.
Filistinli akademisyen Haldun Bishara, kefaletle serbest bırakıldıktan üç ay sonra “mezhep ve mezhep çatışmasını kışkırtmak” suçlamasıyla ifade verdi.
Bishara, “sivil kıyafetli güvenlik görevlilerinin karakolda Şeyh Kader Adnan’ı dövüp hakaret ettiklerine tanık olduğunu ve gözaltı koşullarının “ürpertici ve aşağılayıcı” olduğunu sözlerine ekledi.
Uluslararası endişe
Filistin’de ifade ve toplanma özgürlüğü haklarını kullanmaya çalışanlar üzerinde devam eden baskı konusunda derin endişelerin dile getiren BM, gözaltına alınların derhal serbest bırakılmaları çağrısında bulundu.
Aynı şekilde, Filistin Yönetimini “ifade özgürlüğü, örgütlenme ve toplanma özgürlüğü de dahil olmak üzere katıldığı uluslararası insan hakları anlaşmalarının standartlarına uymaya” çağıran bir bildiri yayınlayan AB, son birkaç aydır tutuklama kampanyalarının ve kötü muamele raporlarının tırmanmasından duyduğu endişeyi dile getirerek, insan hakları savunucularına, aktivistlere ve barışçıl göstericilere karşı şiddetin kabul edilemez olduğunu belirterek, Filistin Yönetimi’ni Nizar Banat’ın öldürülmesine ilişkin soruşturmayı tamamen şeffaf bir şekilde hızla tamamlamaya ve sorumlulardan hesap sorulmasını sağlamaya çağırdı.
150 milyon dolar tutarındaki mali destek askıya alındı
Independent Arabia konuşan Avrupa Birliği’nden bir yetkili, “Birlik, teknik nedenlerle, bu yıl Filistin Yönetimi’ne yıllık 150 milyon dolar tutarındaki mali desteği devretmedi” diyerek, bunun aynı zamanda “Filistin Otoritesinin uygulamaları ve kabul edilemez iç durumu” nedeniyle olduğuna dikkat çekti.
Benzeri görülmemiş gözaltı kampanyasının, hükümet değişikliğinin arifesinde merkezler arasında rekabet, büyükelçiler ve valilerdeki değişiklikler kapsamında olduğunu düşünen Filistin Politika Araştırmaları ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Genel direktörü Hani el-Mısri, bunun Başkan Abbas’ın halefi konusundaki ihtilafla yakından bağlantılı olduğunu ve ihtilafın bir sonraki aşama için bir güç dengesi haritası çizmek için ısıtıldığını ve bunun hesapların uzlaştırılması, taraflar arasındaki pozisyonların değiştirilmesi ve güçlendirilmesini kapsadığını sözlerine ekledi.
Tutuklama furyasının, Filistin siyasi tavanını İsrail ile bir güven inşa planı düzeyine indirmekten” bağımsız olarak görülemeyeceğini de sözlerine ekleyen el-Mısri, bunun, “siyasi bir süreç olmaksızın Oslo’yu daha kötü bir biçimde yeniden üretme girişimi olduğunu, bunun yerine, bölünme devam ederken Batı Şeria ve Gazze’deki iki otoritenin çöküşünü önlemek için ekonomik, güvenlik ve insani bir barış planı olduğuna dikkat çekti.
Filistin Yönetimi’nin siyasi projesinin başarısız olmasıyla iç meşruiyet kaynaklarını kaybederek kendisini çıplak bulduğunu ifade eden el-Mısri, Filistin Yönetimi’nin kurumlardaki ve Filistin Kurtuluş Örgütü’ndeki yetkilerin bir kişi ve birkaç yardımcının elinde bir araya getirilmesiyle statükoyu sürdürmeye çalıştığını ve güvenlik hizmetlerinin tüm yetkilileri özellikle yargıyı gasp ettiğini sözlerine ekledi.
