Libya Başkanlık Konseyi’nden ulusal uzlaşı çabalarına destek

Temsilciler Meclisi, UBH’nin güvenoyu oturumunu bugün gerçekleştirecek. Menfi, yeni büyükelçilerden bazılarını kabul etti

Libya Dışişleri Bakanı Necla el-Menguş’un Pazartesi akşamı Atina'da Yunan mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısından bir kare (EPA)
Libya Dışişleri Bakanı Necla el-Menguş’un Pazartesi akşamı Atina'da Yunan mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısından bir kare (EPA)
TT

Libya Başkanlık Konseyi’nden ulusal uzlaşı çabalarına destek

Libya Dışişleri Bakanı Necla el-Menguş’un Pazartesi akşamı Atina'da Yunan mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısından bir kare (EPA)
Libya Dışişleri Bakanı Necla el-Menguş’un Pazartesi akşamı Atina'da Yunan mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısından bir kare (EPA)

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, çeşitli davalarda tutuklanan ve haklarında hüküm verilen Kaddafi dönemi üst düzey kadrolarından mahkûmların serbest bırakılması gibi ulusal uzlaşının sağlanması için gösterilen çabalara övgüde bulundu.
Menfi, Pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, “Alınan kararlar Libya halkının geçmişindeki çileli sayfaları kapatmak, anlaşmazlıkları aşmak, bölünmeye karşı koymak, akan kanı durdurmak ve acıları sona erdirmek için gerçek ve ciddi bir istek olmasaydı alınamazdı” ifadelerini kullandı.
Libya halkını, ulusal uzlaşının ilk adımlarının atılmasından ötürü kutlayan Menfi, bu adımların, herkesin geçmişi geride bırakma ve anlaşmazlıkların üstesinden gelmeyi gerçekten istediklerinin bir göstergesi olduğunu belirterek, Libyalıları bir araya gelmeye, bir hukuk devleti kurmaya ve üzerinde barış bayrağının dalgalandığı tek bir vatan inşa etmek için birlikte çalışmaya çağırdı.

BM de memnun
Öte yandan Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL), devrik lider Muammer Kaddafi'nin oğlu Saadi Kaddafi ve Özel Kalem Müdürü Ahmed Ramazan'ın ile eski rejimden altı yetkilinin serbest bırakılmasını ‘hukukun üstünlüğüne ve insan haklarına saygı gösterme yolunda atılan önemli bir adım’ olarak değerlendirdi. UNSMIL bunu ayrıca, hak temelli bir ulusal uzlaşı sürecine ulaşılmasına ve ulusal birliği daha da güçlendirmeye katkıda bulunabilecek olumlu bir gelişme olarak niteledi.
Ulusal Birlik Hükümeti’nin (UBH), Başkanlık Konseyi'nin ve yargı makamlarının çabalarına övgüde bulunan UNSMIL, şuan Libya genelindeki gözaltı merkezlerinde keyfi olarak gözaltında tutulan binlerce kişinin derhal serbest bırakılması çağrısını yineledi.
Diğer taraftan Arap Birliği (AL) Genel Sekreterliği'nden resmi bir kaynak dün yaptığı açıklamada, AL Genel Sekreterliği, Libya’daki son gelişmeleri yakından takip ediyor” ifadelerini kullandı. Libya'da sekiz tutuklunun serbest bırakılmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirten kaynak, önümüzdeki dönemde tekrarlanması gereken güven artırıcı uygulamalar kapsamında bu konuda gösterilen çabaları takdir ettiklerini belirtti.
AL’nin seçimlerin planlanan tarihte yapılmasıyla ilgili tüm şartların yerine getirilmesi ve seçimlerin inandırıcı bir şekilde gerçekleşmesi için Libya’daki tüm yabancı güçlerin ülkeden çıkarılması için gerekli tedbirlerin alınmasını talep ettiğini vurguladı.
Bir başka gelişmede ise Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell’in bugün başkent Trablus'u ziyaret etmesi planlanıyor. Libya Haber Ajansı, Borrell’in UBH ve Başkanlık Konseyi’nden yetkililerle Libya-AB ilişkilerini görüşeceğini aktardı.
Bu arada Başkanlık Konseyi Başkanı Menfi, dün sabah Trablus’ta dört yeni büyükelçiyi onayladı. Birleşik Krallık’ın Trablus Büyükelçisi Caroline Hurndall, Almanya’nın Trablus Büyükelçisi Michael Unmacht, Bangladeş’in Trablus Büyükelçisi Şemim Eseduzzaman ve Venezuela’nın Trablus Büyükelçisi Carlos Feo Acevedo Başkanlık Konseyi Başkanı Menfi’ye güven mektuplarını sundular.
Büyükelçilerle yaptığı görüşmede, ülkelerini Libya ile aralarındaki ilişkilerin derinliğini vurgulayan Menfi, Başkanlık Konseyi ve UBH tarafından oluşturulan yeni yönetimin başlattığı Libya siyasi diyalogunu destekleyen bu ülkelerin tutumlarına övgüde bulundu. Menfi, tüm büyükelçilere yeni görevlerini ülkelerinin Libya ile ilişkilerini güçlendirecek şekilde yerine getirmelerinde başarılar diledi.
Yeni büyükelçiler, Başkanlık Konseyi’nin Libya’da barış ve istikrarı sağlamak için devlet kurumlarını birleştirme çabalarını takdir ederek ülkelerinin ve hükümetlerinin, Libya ve halkına istikrar ve barışın dilekleriyle birlikte selamlarını da Başkanlık Konseyi Başkanı’na ilettiler.
Öte yandan Tobruk merkezli Libya Temsilciler Meclisi (TM) UBH’nin güvenoyu oturumunu bugüne erteledi.
TM Başkanı Akile Salih, Başbakan Abdulhamid Dibeybe ve UBH bakanlarının TM’ye geç gelmesi nedeniyle oturumu bu sabaha erteleme kararı almıştı. Dibeybe ve bakanlarının, geçte olsa TM’ye katılımını gelmelerini memnuniyetle karşılayan Salih, ertelemenin hükümetin toplantıya programa göre geç gelmesinden kaynaklandığını açıkladı.
Dibeybe, hükümetindeki 20'den fazla hüküm bakandan ile birlikte TM oturumuna katılmak üzere Tobruk’a gelmişti. TM Sözcüsü Abdullah Bilhak, canlı yayınlanacak olan oturumun askıya alınmadan önce yaptığı açıklamada, oturumda hükümetin sorgulanacağını belirtmişti.
Bilhak, hükümetin ‘siyasi anlaşmaya uymadığını Libyalılar arasında güvensizlik ortamını yeniden tesis ettiğini’ söylediği açıklamasında,  hükümeti herhangi bir yansıması olmadan milyarlarca dolar harcamakla suçladı.



Dörtlü Mekanizma’nın Sudan savaşını sona erdirme planında çıkmaz yaşanıyor

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Korgeneral Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) (Arşiv – AFP)
Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Korgeneral Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) (Arşiv – AFP)
TT

Dörtlü Mekanizma’nın Sudan savaşını sona erdirme planında çıkmaz yaşanıyor

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Korgeneral Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) (Arşiv – AFP)
Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Korgeneral Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) (Arşiv – AFP)

Sudan’daki savaşı durdurmaya yönelik çabalar, son aylarda Dörtlü Mekanizma’nın yol haritasının kayda değer bir sonuç üretememesi nedeniyle çıkmaza girmiş durumda.

Ufkun tıkandığı bu süreçte, çok sayıda kaynak, bu yönde kapalı kapılar ardında ve son derece gizli yürütülen bazı görüşmelerin yapılmış olabileceğini, bu nedenle herhangi bir bilginin sızmasının önüne geçildiğini belirtiyor.

Aynı kaynaklar, Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan’ın, Dörtlü Mekanizma’yı devre dışı bırakmaya yönelik bir girişim içinde olduğunu ve doğrudan ABD Başkanı Donald Trump’ın öncülük edeceği yeni bir müzakere hattı oluşturmayı hedeflediğini ifade ediyor. Burhan’ın, bu yaklaşımı çeşitli açıklamalarında birden fazla kez dile getirdiği kaydediliyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan siyasi kaynaklar ise Dörtlü Mekanizma’nın özellikle en kritik başlık olan ateşkesin sağlanması konusunda sunduğu yol haritasında somut bir ilerleme kaydedememesine rağmen, arabulucuların girişimin başarısız olduğunu ilan etmediğini ya da görüşmeleri sonlandırdıklarına dair bir açıklama yapmadığını aktardı.

Dörtlü Mekanizma’nın yol haritası

 Sudan'daki çatışmanın iki tarafının temsilcileri, Mayıs 2023'te Cidde Bildirgesi’nin imzalanması sırasında (Reuters)Sudan'daki çatışmanın iki tarafının temsilcileri, Mayıs 2023'te Cidde Bildirgesi’nin imzalanması sırasında (Reuters)

ABD, Suudi Arabistan, Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) oluşan Dörtlü Mekanizma’nın yol haritası, geçtiğimiz yıl eylül ayında, insani yardımların Sudan’ın tüm bölgelerine ulaştırılmasını kolaylaştırmak amacıyla üç ay süreli insani ateşkes öngörmüş, bunun ardından kapsamlı bir ateşkes ilan edilmesini ve dokuz ay içinde Sudanlıların güvenini kazanacak meşru sivil hükümetin kurulmasına yol açacak siyasi sürecin başlatılmasını önermişti. Ancak girişim, Sudan ordusunun reddi ve ülkesindeki çatışma karşısında tarafsız olmadığı yönündeki şüpheleri nedeniyle engelle karşılaştı.

Kaynaklar, Dörtlü Mekanizma yol haritasının Sudan’daki savaşı durdurmaya yönelik şu anda masadaki tek girişim olduğunu ve yaklaşık üç yıldır süren, Birleşmiş Milletler’e (BM) göre dünyadaki en büyük insani felakete yol açan yıkıcı çatışmayı sona erdirmek amacıyla tarafların bölgesel düzeyde uzlaşması sonucunda ortaya çıktığını belirtiyor.

Aynı kaynaklar, son gelişmelerin Dörtlü Mekanizma dışında yeni bir müzakere sürecinin varlığına işaret etmediğini, yaşananların ise ordunun bu girişimi en kısa sürede kabul etmesini sağlamaya yönelik çabalardan ibaret olduğunu ifade ediyor. Bu kapsamda, Sudan hükümetiyle iyi ilişkilere sahip bazı ülkelerin, yönetimi girişime olumlu yaklaşmaya teşvik etmek için diplomatik temaslarını yoğunlaştırdığı belirtiliyor.

Tek platform

Siyasi analist el-Cemil el-Fadıl, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Dörtlü Mekanizma girişiminin Sudan’da uzayan savaş krizinin çözümü için bölge ülkeleri arasında üzerinde uzlaşı sağlanmış tek platform olmayı sürdürdüğünü söyledi. El-Fadıl, söz konusu girişimin, ABD Başkanı Donald Trump ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi arasında, ocak ayı ortasında Davos Forumu kapsamında yapılan görüşmede de güçlü biçimde gündeme geldiğini belirtti.

El-Fadıl, iki lider arasındaki görüşmelerin esas olarak Dörtlü Mekanizma çerçevesinde Sudan’daki savaşı sona erdirmeye yönelik ortak çabalara odaklandığını, önceliğin insani ateşkesin kalıcı hale getirilmesi olduğunu ifade etti. Bununla birlikte girişimin sahada somut kazanımlar elde etmesi gerektiğini vurgulayan el-Fadıl, mevcut tabloya bakıldığında sürecin çıkmaza girdiğinin söylenemeyeceğini dile getirdi.

Washington’daki insani yardım konferansı

 Sudan’da dünyadaki en büyük iç göç yaşandı. (Reuters)Sudan’da dünyadaki en büyük iç göç yaşandı. (Reuters)

El-Fadıl, ABD yönetimine yakın çevrelerden sızan bilgilerle bağlantı kurarak, Washington’un 3 Şubat’ta Sudan’a destek amacıyla uluslararası bir insani yardım konferansı düzenlemeye hazırlandığını ve önümüzdeki kısa dönemde kayda değer bir ilerleme yaşanmasının beklendiğini söyledi. Bu adımın, Dörtlü Mekanizma tarafından ortaya konan çözüm yol haritasının parçası olduğunu da ifade etti.

El-Fadıl, ABD yönetiminin, Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri’nden (HDK) ateşkes ve çatışmaların durdurulması yönünde taahhüt almadan böyle bir insani konferansı düzenlemeye gitmesinin mümkün olmadığını vurguladı.

Mevcut veriler ışığında, Washington’da yapılması planlanan insani konferansla eş zamanlı olarak yol haritasının uygulanmasına yönelik taraflar arasında örtülü bir mutabakat bulunabileceğini dışlamayan el-Fadıl, sürecin başarısının tüm tarafların gerçek ve somut tavizler vermesine bağlı olduğunu dile getirdi.


İsrail, Gazze Şeridi sakinleri için Refah sınır kapısının sınırlı olarak açıldığını duyurdu

Bugün Mısır tarafından Refah sınır kapısından bir vinç geçiyor (AP).
Bugün Mısır tarafından Refah sınır kapısından bir vinç geçiyor (AP).
TT

İsrail, Gazze Şeridi sakinleri için Refah sınır kapısının sınırlı olarak açıldığını duyurdu

Bugün Mısır tarafından Refah sınır kapısından bir vinç geçiyor (AP).
Bugün Mısır tarafından Refah sınır kapısından bir vinç geçiyor (AP).

İsrail, bugün yaptığı açıklamada Gazze Şeridi sakinlerinin geçişine izin vermek üzere Refah Sınır Kapısı’nın sınırlı olarak açıldığını duyurdu.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre İsrail Savunma Bakanlığı’na bağlı Filistin sivil işlerinin koordinasyonundan sorumlu Hükümet Faaliyetlerini Koordinasyon Birimi (COGAT), “Ateşkes anlaşması ve siyasi liderliğin talimatları doğrultusunda, bugün Refah Sınır Kapısı yalnızca sivillerin geçişine açılmıştır” açıklamasında bulundu.

Filistin medya kuruluşları, daha önce Filistinli personeli taşıyan otobüslerin Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafına ulaştığını, buradan Filistin tarafına geçerek kapıda göreve başlamalarının planlandığını bildirmişti.

Sınır kapısından geçişlerin, sıkı denetim altında ve yalnızca bireylerle sınırlı olacağı belirtiliyor. Bu adım, ateşkesin yürürlüğe girmesinden aylar sonra atılırken, insani yardım kuruluşları uzun süredir abluka altında ve büyük ölçüde tahrip olmuş Gazze’ye yardımların ulaştırılabilmesi için kapının engelsiz şekilde açılması çağrısında bulunuyor.

Ambulanslar, Gazze Şeridi'ne doğru yola çıkmak üzere Refah sınır kapısının Mısır girişinde sıraya girdi (AP)Ambulanslar, Gazze Şeridi'ne doğru yola çıkmak üzere Refah sınır kapısının Mısır girişinde sıraya girdi (AP)

Gazze’de Rafah Sınır Kapısı Yeniden Açıldı, İsrail Saldırılarında 32 Kişi Hayatını Kaybetti

Gazze’de 10 Ekim’den bu yana yürürlükte olan ateşkesin ihlalleri devam ederken, İsrail’in dün gerçekleştirdiği hava saldırılarında 32 kişi yaşamını yitirdi; Gazze Sivil Savunma yetkililerinin bildirdiğine göre ölenler arasında kadınlar ve çocuklar da bulunuyor.

Mısır sınırındaki Refah Kapısı, İsrail topraklarından geçmeden Gazze’ye kara yoluyla açılan tek geçit olarak biliniyor. Ancak kapı, Mayıs 2024’te İsrail güçlerinin kontrolü ele geçirmesinden bu yana kapalıydı. 2025 başında ise kısa bir süreliğine kısmi olarak yeniden açılmıştı.

Ayrı bir gelişmede, Filistin medyasına göre bugün sabah saatlerinde Gazze Vadisi’nin kuzeyinde İsrail dronunu saldırısında bir Filistinli hayatını kaybetti, bazı kişiler de yaralandı. Filistin Haber Ajansı’nın (WAFA) haberine göre böylece dün sabah saatlerinden itibaren Gazze hastanelerine ulaşan ölü sayısı 32’ye yükseldi; ölümlerin 7’si güneyde, 25’i kuzeyde kaydedildi.

Refah Kapısı, Gazze’nin güney sınırında, ateşkesin ardından İsrail’in çekilmediği alanlar içinde yer alıyor; bu da bölgenin yarısından fazlasını kapsıyor. Anlaşmanın ikinci aşamasında kapının yeniden açılması öngörülüyor. BM ve yardım kuruluşları, insani krizin derinleştiği Gazze’de 2 milyondan fazla kişiye yardım ulaştırılabilmesi için geçişin sorunsuz açılmasını talep ediyor.

Sınırlı olmasına rağmen bu adımın, Gazze’nin günlük işlerini yönetmek üzere kurulan 15 Filistinli teknokrattan oluşan Ulusal Yönetim Komitesi’nin çalışmalarını kolaylaştırması bekleniyor. Komite, ABD Başkanı Donald Trump’ın başkanlığını yürüttüğü “Barış Konseyi” denetiminde faaliyet gösterecek.


"Koordinasyon çerçevesi", Trump'ın tehditlerine rağmen Maliki'nin Irak başbakanlığına aday gösterilmesinde ısrar ediyor

Nuri el-Maliki destekçileri, Trump'ın iktidara geri dönmesi halinde Irak'a desteği kesme tehdidini reddederek, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında gösteri düzenledi (DPA)
Nuri el-Maliki destekçileri, Trump'ın iktidara geri dönmesi halinde Irak'a desteği kesme tehdidini reddederek, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında gösteri düzenledi (DPA)
TT

"Koordinasyon çerçevesi", Trump'ın tehditlerine rağmen Maliki'nin Irak başbakanlığına aday gösterilmesinde ısrar ediyor

Nuri el-Maliki destekçileri, Trump'ın iktidara geri dönmesi halinde Irak'a desteği kesme tehdidini reddederek, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında gösteri düzenledi (DPA)
Nuri el-Maliki destekçileri, Trump'ın iktidara geri dönmesi halinde Irak'a desteği kesme tehdidini reddederek, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında gösteri düzenledi (DPA)

İran'a yakın Şii partileri de içeren ve Irak parlamentosundaki en büyük bloğu oluşturan "Koordinasyon Çerçevesi", ABD Başkanı Donald Trump'ın Nuri el-Maliki'nin iktidara dönmesi halinde Bağdat'a desteğini kesme tehdidine rağmen, dün Nuri el-Maliki'nin başbakanlık adaylığına bağlılığını açıkladı.

Koalisyon, yaptığı açıklamada, “başbakan seçiminin tamamen Irak anayasasına ait bir mesele ve dış müdahalelerden bağımsız olduğunu” vurguladı.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre koalisyon “başbakanlık için adayı Nuri el-Maliki'ye olan bağlılığını” teyit etti.

"Hukuk Devleti" koalisyonunun lideri Nuri el-Maliki, parlamentodaki "en büyük bloğu" oluşturan Şii "Koordinasyon Çerçevesi" güçlerinin kendisini başbakan adayı olarak seçme onayını almayı başardı. Gözlemcilere göre, parlamentodaki "en büyük blok" olarak, ülkenin en üst düzey yürütme pozisyonunu kazanmak için dikkat çekici bir geri dönüşe imza attı.

Maliki, 2005-2014 yılları arasında iki dönem üst üste başbakanlık yapmış olsa da 2014'ten sonra siyasi kariyerinde bir tür çatlak oluştu; zira o yıl ülkenin topraklarının üçte birinin, özellikle de Musul şehrinin, DEAŞ örgütünün eline geçmesinden sorumlu tutuldu. Koalisyonu 2014 seçimlerinde büyük başarılar elde etmesine rağmen, Necef dini otoritesi iktidara gelmesini engellemek için "veto" koydu. Aynı yıl, "Sadr Hareketi" lideri Mukteda es-Sadr, "Kürdistan Demokratik Partisi" lideri Mesud Barzani ve diğer Sünni güçler ve şahsiyetler tarafından tamamen reddedildi. Bu gelişme, üçüncü bir dönem başbakanlık elde etmesini engelledi.

Nuri el-Maliki (Reuters)Nuri el-Maliki (Reuters)

Ancak ABD Başkanı Donald Trump salı günü, Irak'ı Nuri el-Maliki'yi yeni başbakan olarak seçmemesi konusunda uyardı ve aksi halde ABD’min artık ülkeye yardım etmeyeceğini söyledi.

Trump, Truth Social’de yaptığı bir paylaşımda, “Büyük Irak'ın Nuri el-Maliki'yi Başbakan olarak yeniden seçerek büyük bir hata yapıyor olabileceğini duyuyorum… Maliki döneminde ülke yoksulluğa ve tam bir kaosa sürüklendi. Bunun tekrarlanmaması gerekiyor. Çılgın politikaları ve ideolojileri nedeniyle, eğer seçilirse, Amerika Birleşik Devletleri Irak'a hiçbir yardımda bulunmayacaktır” ifadelerini kullandı.