Almanya: Nükleer silah üretiminde kullanılan malzemeleri İran’a gizlice ihraç eden şahıs tutuklandı

Avrupa Birliği, Tahran'ın nükleer anlaşmaya aykırı faaliyetleri konusunda derin endişe duyduğunu dile getirdi.

Alman polisi (AFP)

Almanya Federal Başsavcılığı’na göre Alman yetkililer, Almanya-İran vatandaşlıklarına sahip Alexander J. adlı bir kişiyi İran'a nükleer silah üretiminde kullanılabilecek malzeme ihraç etme suçlamasıyla tutukladı.
Şüpheli hakkında 5 gün önce tutuklama kararı çıkaran başsavcılığın aynı olayla ilgili iki şüpheli hakkında da tutuklama kararı çıkardığı, ancak polislerin henüz iki şüpheliyi yakalayamadığı bildirildi.
Tutuklanan vatandaşın Schleswig Holstein eyaletine bağlı Segeberg semtinde şirket sahibi olduğu ve İran'da Avrupa yaptırımlarına tabi ve onlarla işlem yapması yasak şirketlere sahip bir İranlı ile iş yaptığı kaydedildi. Başsavcılığın açıklamasına göre İran şirketleri İran'ın nükleer ve füze programlarında kullanılan laboratuvar ekipmanları için aracılık görevini üstlendi.
Açıklamada, sevkiyatta, nükleer silah üretiminde kullanılabilecek 23 madde taşındığı ve değerinin 990 bin euro olduğu, sanığın Mart 2019'da 680 bin euro ön ödeme aldığı belirtildi.
Ayrıca sanığın, ışığın özelliklerini ölçmek için kullanılan bir ölçüm cihazı olan iki optik spektrometreyi elde etmekte güçlük çektiği ve 545 euro değerinde diğer malzemeleri gönderdiği ifade edildi. Açıklamaya göre sanık iki spektrometreyi 388 bin euro karşılığında satın aldıktan sonra iki cihazı izin almadan Haziran 2020'de İran’a gönderdi. Söz konusu cihazların İran'a ithalat ambargosuna tabi olduğu, bu nedenle gönderilmeden önce onay alınması gerektiği biliniyor. Başsavcılığa göre sanık daha önce İran'da başka bir kişinin iki spektrometre satın alma talebine karşılık Ocak 2020'de aynı şekilde onay başvurusunda bulunmadan cihazları gönderdi.
Öte yandan Alman istihbarat teşkilatı, geçtiğimiz Haziran ayında İran'ı nükleer ve füze teknolojisi elde etmek amacıyla Almanya'daki şirketlerle iletişim kurmakla suçladığı yıllık raporunu yayınlamıştı. İstihbarat raporunda İran'ın geçen yıl bu teknolojiyi elde etme çabalarını yoğunlaştırdığı belirtildi.
İran'ın geçtiğimiz Şubat ayından bu yana Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin İran’daki tesislere erişimini sınırlandırması ve erişimlerinin yeniden sağlanmasını Washington ile nükleer müzakerelere bağlayarak ileri nükleer teknoloji elde etmeye devam etmesi nedeniyle özellikle Batı ülkeleri arasında endişeler arttı.
AB, dün Viyana'daki UAEA Yönetim Kurulu toplantısındaki temsilcisi tarafından yapılan bir konuşmada bu endişeyi dile getirdi. AB’nin UAEA Yönetim Kurulu Temsilcisi Stefan Kleiman, AB’nin İran'ın nükleer anlaşmaya aykırı faaliyetlerinden dolayı son derece endişeli olduğunu belirterek, özellikle ‘araştırma ve geliştirme konusunda devam etmesi mümkün olmayan etkileri olacağını ve sivil bir amacı olmasının mümkün olmayacağını’ ifade etti.
Kleiman'ın bahsettiği faaliyetler arasında, artan miktarlarda zenginleştirilmiş uranyum birikiminin devam etmesi ve İran’ın nükleer anlaşmada izin verilenden çok daha yüksek bir eşik olan yüzde 20 ve yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyuma sahip olması yer alıyor.
AB’nin Viyana Uluslararası Kuruluşlar Temsilcisi, gelişmiş nükleer teknoloji gerektiren diğer adımlar da dahil olmak üzere modern santrifüjler aracılığıyla uranyumun sürekli kurulumu, test edilmesi ve depolanmasından bahsederek yüzde 60 oranındaki uranyum zenginleştirme oranını özellikle endişe verici olarak nitelendirdi. Ayrıca İran'ı tüm bu ihlalleri derhal durdurmaya ve müzakere masasına dönerek UAEA ile tam işbirliği yapmaya çağırdı.
UAEA’nın geçtiğimiz Şubat ayından bu yana İran'ın nükleer tesislerine erişimi sınırlandırıldı. İran, UAEA’nın  kayıtları ve içeriklerini almadan güvenlik kameralarına erişimine izin vermişti. Ancak UAEA ile haftalardır süren anlaşmazlıkların ardından İran birkaç gün önce UAEA’nın herhangi bir kaydı teslim etmeden izleme ekipmanının teknik bakımını sürdürmesine izin vermeyi kabul etti.