Taliban’ın kayıp liderleri nerede?

Afganistan’daki yeni Taliban hükümetinde Başbakan Yardımcısı olan Molla Abdulgani Birader (Reuters)

Afganistan’ı yöneten Taliban’ın liderleri halka açık etkinliklerde nadiren görülüyor ve röportajlar ile basın toplantılarına pek sıcak bakmıyor.
Liderlerin çoğu gizliliğini korurken, nerede oldukları bilinmiyor. Bu da, kaçınılmaz olarak sağlıkları ve olası iç anlaşmazlıklar hakkında söylentilerin ortaya çıkmasına neden oluyor.
CNN’nin haberine göre, bu söylentiler son günlerde o kadar çok yayıldı ki, Taliban sözcüleri, grubun en önde gelen isimlerinden biri olan Molla Abdulgani Birader’in geçen hafta Kabil’de Hakkani ağı ile yaşanan bir çatışmada yaralanıp yaralanmadığı veya hatta öldürülüp öldürülmediği konusundaki soruları savuşturmak zorunda kaldı.
Benzer şekilde, Taliban yetkilileri defalarca hareketin en yüksek lideri ve başkomutanı Hibetullah Ahundzade’nin yakında kamuoyu önüne çıkacağını söyledi. 
Ancak bunun henüz gerçekleşmemesi, Ahundzade’nin hasta olduğu ve hatta öldüğüne dair söylentileri körükledi.
Pazartesi günü Birader, kendisine atfedilen 39 saniyelik ses kaydında, “Medyada bazı haberler var. Bu aralar yurt dışına seyahate çıktım ve hepimiz iyiyiz. Bazı medya ağları bu tür propaganda ve yalan haberler yapıyor. Bu söylentileri cesaretle reddedin. Sorun yok” dedi.
En son Eylül ayının ilk haftasında Kabil’deki bir otelde kaçarken görülen Birader, bu ses kaydıyla birlikte herhangi bir video ve fotoğrafta ortaya çıkmadı.
Taliban’ın siyasi ofisinin başı olan Birader, eski hükümet ve ABD ile Doha’da gerçekleşen müzakereleri yönetti.
Bazıları onun başbakan olarak atanmasını bekliyordu, ancak yeni hükümetin şekliyle ilgili uzun müzakerelerden sonra Birader başbakan yardımcısı olarak atandı.
Birader’in, Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Pazar günü Kabil’de bir araya gelen heyette yer almaması, hareket içindeki anlaşmazlık söylentilerini besledi.
Taliban yetkilileri, Birader’in son günlerde Kabil’de olmadığını ve hareketin dini lideri Ahundzade’nin karargahının bulunduğu söylenen Kandahar’a gittiğini belirtti.
Taliban liderlerinin ortalarda görünmemesi yeni bir durum değil, çünkü grup dış dünyayla iletişim kurma ihtiyacı hissetmiyor.
Taliban'ın halkla ilişkiler çabası, birkaç dilde sosyal medya hesapları ve Zabihullah Mücahid gibi sözcülerin basın toplantıları düzenlemesiyle son birkaç yılda birçok yönden daha karmaşık hale geldi. 
Ancak bu iddialı iletişim stratejisi, hayatlarının çoğunu gerilla savaşıyla ve bazı durumlarda yıllarca hapiste geçiren liderleri kapsamıyor. Bu durumda, Taliban gizli bir örgüt olmaya devam ediyor.
Yıllardır Taliban hakkında haber yapan Pakistanlı gazeteci Azaz Syed, CNN’e şunları söyledi: 
“Özellikle Hakkani ailesi başta olmak üzere önemli Taliban liderlerinin çoğu ‘düşmana yardımcı olacağına inandıkları’ için kamuoyuna çıkmaktan veya görünmekten kaçınıyorlar.”
Taliban’ın tanıtım ve şeffaflık konusundaki tutumuna, hareketin kurucusu ve ilk lideri Molla Ömer’in ölümünden daha iyi bir örnek olamaz.
Molla Ömer 2013’te tüberküloz nedeniyle hayatını kaybetti, ancak Taliban hareketi bu gerçeği iki yıl sonra açıkladı.
Bu, hareket içinde, özellikle de birçok Taliban askeri liderinin direndiği barış müzakereleri konusundaki derin bölünmelerin bir göstergesiydi.
Bölünmeler o kadar derindi ki, bazı komutanlar Afganistan’da ortaya çıkan DEAŞ bağlantılı bir gruba katılmak için hareketten ayrıldı.