Vakalar artıyor: Çocukları okula göndermeli miyiz?

Pakistan'da bir öğretmen, okula dönen çocukların ateşini ölçüyor (AFP)
Pakistan'da bir öğretmen, okula dönen çocukların ateşini ölçüyor (AFP)
TT

Vakalar artıyor: Çocukları okula göndermeli miyiz?

Pakistan'da bir öğretmen, okula dönen çocukların ateşini ölçüyor (AFP)
Pakistan'da bir öğretmen, okula dönen çocukların ateşini ölçüyor (AFP)

ABD Pediatri Akademisi verilerine göre, ülkede son iki hafta içinde yaklaşık 500 bin yeni vaka kaydedilirken, enfeksiyon sayısı son zamanlarda artış gösterdi. Yeni vakalar artarken, okulların açılmasıyla birlikte çocuklar arasında koronavirüse (Kovid-19) yakalanma tehlikesi de artmış durumda. Bu rakam geçtiğimiz Temmuz ayının başından bu yana yüzde 240’lık bir atış anlamına geliyor. ABD’de çocuklar artık ülke çapındaki tüm yeni vakaların yüzde 29’unu oluşturuyor. 12 yaşın altındaki çocuklarda çok sayıda yeni vaka kaydedildi. Bu yaş grubu aşı yapılan yaş sınırının altında kalıyor.
Tüm bunlar, birçok ülkede öğrencilerin yüz yüze eğitim için okula dönmesinden kaynaklanıyor. Ebeveynlerin büyük çoğunluğu okulların güvenli olup olmadığını sorguluyor. Ayrıca akıllarında şu sorular dönüp duruyor: Gerekli halk sağlığı önlemlerine uymazlarsa ne olur? Ebeveynler, çocuklarının okula gitmesini engellemeli mi, yoksa riskleri azaltmaya yardımcı olacak başka yollar var mı?
Bu soruları yanıtlayan Washington Üniversitesi Milken Enstitüsü Halk Sağlığı Okulu yöneticisi ve Sağlık Politikaları Prof. Dr. Leana Wen CNN’e önemli açıklamalar yaptı.
Sınıfların koronavirüs açısından güvenli olup olmadığı konusunda Wen, “Birçok çalışma, okulların ‘çok katmanlı bir strateji’ kullanmak için halk sağlığı yönergelerini izlemeleri durumunda çevreye kıyasla virüsün bulaş riskinin daha düşük olduğunu göstermiştir” dedi.
Sözlerine devam eden Wen, bu katmanlı koruma yönteminin kışın dışarıda hava soğuk olduğunda kıyafet giyilmesine benzer bir şekilde düşünülmesi gerektiğini söyledi. Dr. Leana, “Vücudumuzu sıcak tutmak için birden çok katmana ihtiyacımız var. Bir katmanı kaldırırsak, ek katmanlar eklememiz gerekir. Çok soğuk olduğunda, daha fazla katmana ihtiyacımız var. Hepsi birlikte çalışır. Ne kadar çok katman olursa o kadar ısınırsınız” şeklinde konuştu.
Okulları güvende tutmaya yardımcı olabilecek farklı katmanlardan birinin, tüm kişilerin gerekli aşıları yaptırması olduğunu söyleyen Dr., diğer gerekli katmanın testten geçmek olduğuna işaret etti. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, aşılanmamış çocukların haftalık olarak test yaptırmasını öneriyor.
Modern havalandırma, maske takmak ve elleri düzenli olarak yıkamak enfeksiyonun yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
Çocuklarının okulu virüsün kolayca bulaştığı ve böyle bir önlemin bulunmadığı bir bölgedeyse velilerin ne yapmaları gerektiği sorulduğunda, “Bu, veliler, öğrenciler ve öğretmenler için zor bir durum. Okulları daha güvenli hale getirmek için ne yapılması gerektiğini biliyorlar. Bana kalırsa onları bu araçlardan yoksun bırakmak mantıksız” şeklinde konuştu.
Dr. Wen, “Ancak, ebeveynler bu konuda çaresiz değil. Aileleri çocuklarının okulundaki diğer ebeveynlerle konuşmalarını tavsiye ediyorum. Sayıların gücü söz konusu. Endişelerinizi ifade etmek için yönetimle konuşup, katmanlı koruma kavramını hatırlatmayı deneyebilirsiniz. Maske takma zorunluluğu herhangi bir nedenle yasaklanmışsa başka önlemler alınabilir mi? Örneğin, okul tüm öğrenciler için haftalık bir test sağlayabilir mi? sorularını sorabilirsiniz” dedi.
Anne babaların kaygı duymaları ve çocuklarını okuldan almaları gereken aşama ile ilgili olarak Wen, bu konuda herkese uyacak tek bir cevabın olmadığını söyledi. Dr. Wen, “Ebeveynleri, çocuklarının ve ailelerinin sağlığını düşünmeye çağırıyorum. Çeşitli alternatifler bulunuyor. Çocuklarınızı, kendiniz eğitebilirsiniz. Böylece diğer riskler azaltılabilir. Fakat çocuğunuzun şahsen okula gitmesini gerektiren yerel veya ulusal yasalar, sanal veya evde eğitimin mümkün olmadığı durumlarda da olabilir” ifadelerini kullandı.
Sağlık Politikası Profesörü, “Çocuğunuz genel olarak sağlıklıysa ve sizinle birlikte yaşayan herkes tam bir şekilde korunuyorsa, çocuğunuz ve evinizdeki diğer kişilerin sağlığını önemseyin. Bu koşullar, çocuğunuzun zayıflamış bir bağışıklık sistemine sahip olması veya özellikle risk altında olan bir aile üyeniz olması durumundan farklıdır. Tabii ki, çocuğunuz 12 yaşında veya daha büyükse, onu ve ailenin geri kalanını korumak için aşı yaptırmak çok önemlidir” dedi.
Wen, alternatiflere bakılması gerektiğini belirtirken, uzmanlar, birçok ebeveynin çalışmak zorunda olduğu için yüz yüze eğitimin gerekli olduğunu belirtiyor. Online eğitim, dünyadaki tüm okullarda sunulamazken, birçok ebeveyn, çocuklarını daha fazla güvenlik önlemi sunan bir okula gönderme seçeneğine sahip olamayabiliyor.  
Wen ayrıca, çocukların yüz yüze etkileşim olmadan eğitimde gerçekten zorlandıklarını açıkladı.
Dr. Leana Wen, “Evet, çocuğunuzu okuldan almanın riski azaltabileceği doğrudur. Ama bu, son çare olmalı. Okul birçok ebeveyn ve çocuk için gerekli olduğundan, bunun yerine azaltmaya çalışabileceğiniz diğer riskleri görmelisiniz” şeklinde konuştu.



Uzmanlar meme kanserinin gözden kaçabilecek belirtisini açıkladı

İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
TT

Uzmanlar meme kanserinin gözden kaçabilecek belirtisini açıkladı

İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)
İnflamatuar meme kanserleri mamografide tespit edilemediği için kadınların herhangi bir belirti gördüklerinde doktora başvurmaları önem taşıyor (Unsplash)

Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser türü ve bilim insanları, "yumru"nun bu hastalığın tek belirtisi olmadığını belirtiyor.

Hastalığın diğer türlerine kıyasla meme kanserinin hayatta kalma oranı daha yüksek olsa da ABD'de meme kanseri kaynaklı 42 binden fazla ölüm öngörülüyor. Amerikan Kanser Derneği'ne göre bu yıl ABD'de toplam 321 bin vaka görülmesi bekleniyor. Hastalığın çok fazla yayılmadan fark edilmesini sağlamak için doktorlar, kadınların dikkat etmesi gereken birkaç belirti bulunduğunu söylüyor.

Ancak bunlardan biri özellikle endişe verici; üstelik bu belirti, meme kanserinin en bilinen işareti olan yumru değil.

Bu belirti, meme derisinde çukurlaşma veya portakal kabuğu benzeri bir görünüm. Maryland merkezli kadın sağlığı kliniği Simmonds, Martin & Helmbrecht'te obstetrik ve jinekoloji uzmanı Dr. Tara Olson hafta sonu Prevention'a yaptığı açıklamada, bu belirtinin "neredeyse her zaman meme kanserine" işaret ettiğini söyledi.

Bu durum, genellikle ciltteki değişikliklerin nadir ve agresif inflamatuar meme kanseriyle bağlantılı olmasından kaynaklanıyor.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'ne (NIH) göre birçok farklı meme kanseri türü var ancak inflamatuar meme kanseri, tüm meme kanseri vakalarının yalnızca yüzde bir ila 5'ini oluşturuyor.

Çoğu vaka memenin süt kanallarını kaplayan hücrelerde başlıyor ve ardından yakındaki dokulara yayılıyor. Bu tür meme kanseri genellikle yumrulara yol açmaz; sağlık uzmanları bu belirtinin, kadınların tıbbi yardım alması gerekebileceğinin işareti olduğunu uzun zamandır söylüyor.

İnflamatuar meme kanseri, yumru yerine meme derisinin rengini değiştirerek memenin çürük, kırmızı, pembe ya da mor görünmesine yol açıyor. NIH'e göre bu durum ayrıca memede büyüme, ağırlık hissi, yanma veya hassasiyet, meme ucunun içe dönmesi, koltuk altı veya köprücük kemiği yakınındaki lenf düğümlerinde şişmeye yol açabilir.

M.D. Anderson Kanser Merkezi, bunun genellikle mamografi taramalarında görünmediğini ve bu nedenle sıklıkla yanlış teşhis edildiğini ifade ediyor.

Yale Medicine'a göre inflamatuar meme kanserleri, sadece birkaç hafta ila birkaç ay içinde gelişip ilerlemesiyle bilindiğinden erken teşhis hayati önem taşıyor.

Tıp fakültesi, "İnflamatuar meme kanserinin prognozu, genel itibarıyla diğer pek çok meme kanseri türünden daha kötü" uyarısında bulunuyor.

Northwestern Medicine, obez kadınlar, siyahi kadınlar ve genç yetişkinler gibi bazı kişilerin inflamatuar meme kanseri riskinin daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Kadınlar, evde yapacakları fiziksel muayenenin dışında görüntüleme testleri veya meme dokusu biyopsisi için bir doktora başvurmalı.

İnflamatuar meme kanseri ameliyat gerekmeden önce kemoterapi ve ilaçlarla tedavi edilebiliyor. M.D. Anderson Kanser Merkezi'ne göre, kanser "her zaman en az üçüncü evrede kabul edilse de" erken evredeki vakalar iyileştirilebiliyor.

Merkez şu ifadeleri kullanıyor:

Bu nedenle 4. evreye ilerlemeden önce ne kadar erken teşhis edilip tedaviye başlanırsa, iyileşme şansı o kadar artar.

4. evreden sonra ise kanser tedavi edilse de tamamen iyileştirilemiyor.

Independent Türkçe


Elden Ring uyarlamasının kadrosu açıklandı

(FromSoftware Inc.)
(FromSoftware Inc.)
TT

Elden Ring uyarlamasının kadrosu açıklandı

(FromSoftware Inc.)
(FromSoftware Inc.)

George R.R. Martin'in Elden Ring'i, beyazperdeye uyarlanan en yeni video oyunu ve Heartstopper'ın yıldızı Kit Connor, etkileyici oyuncu kadrosunda başrolü üstleniyor.

Game of Thrones'un yaratıcısının da ortak yazarı olduğu fantastik rol yapma oyunu, 2022'de piyasaya çıktığında evrensel beğeni toplamış, birden fazla Bafta Oyun Ödülü kazanmış ve dünya çapında 30 milyondan fazla satmıştı.

Oyun, kurgusal bir yer olan Aradaki Topraklar'ın sürgün edilmiş sakinlerinden Tarnished'lerden birinin, hükümdar Kraliçe Marika tarafından parçalanan Elden Ring'i onarmaya çalışmasını konu alıyor.

Oyun, Ex Machina ve İç Savaş'a (Civil War) imza atan Alex Garland'ın yazıp yöneteceği canlı çekim bir filme uyarlanacak.

Mart 2028'de vizyona girmesi planlanan filmin yapım şirketi A24, yıldızlarla dolu oyuncu kadrosunu açıkladı; Connor'a Ayı Paddington'dan (Paddington) Ben Whishaw, Beef'ten Cailee Spaeny, Strike'tan Tom Burke ve Bottoms'tan Havana Rose Liu eşlik edecek.

Kadroda ayrıca Oscar adayı oyuncu Jonathan Pryce, Ex Machina'da rol alan Sonoya Mizuno, Margo's Got Money Troubles'tan Nick Offerman, Dear England'dan John Hodgkinson, House of the Dragon'dan Jefferson Hall, Venedik'te Cinayet'ten (A Haunting in Venice) Emma Laird ve komedyen Peter Serafinowicz yer alıyor.

Filmin konusu ve oyuncu kadrosunun hangi karakterleri canlandıracağı henüz açıklanmadı.

Daha önce Modern Warfare'da Garland'la birlikte çalışan Connor, haberi Instagram'da paylaşarak "Bu ekibin bir parçası olmaktan inanılmaz derecede gurur duyduğunu" söyledi.

BBC One'da yayımlanan bir suç dramasında rol alan Laird ise şunları ekledi:

Bu film çok heyecanlıyım!! Tüm oyun meraklısı arkadaşlarıma ve Elden Ring dersleri için kardeşime teşekkürler.

Haber, hayranlardan sıcak bir karşılama aldı; X'te bir hayran şöyle yazdı:

Oyuncu kadrosu, gişe canavarı taklidinden çok, dünyanın gerçekten ürkütücü ve harap bir yer gibi hissettirmesini istediklerini gösteriyor. Asıl sınav, gizemi koruyup koruyamayacakları.

Bir diğeriyse şöyle dedi:

Canlı çekim ELDEN RING oyuncu kadrosu muhteşem. Alex Garland mı yönetiyor?? Evet, bu gerçekten çılgınca olabilir.

Video oyunu uyarlamaları açısından son birkaç yıl başarılı geçti; Süper Mario Kardeşler Filmi (Super Mario Bros Movie), eleştirmenlerden kötü yorumlar almasına rağmen 2023'te gişe rekorları kırdı.

The Independent'tan Clarisse Loughrey'nin o dönemde filmi "rahatlatıcı bir vasatlık macerası" diye nitelendirmesine rağmen, nisanda gösterime girdikten sonra dünya çapında 1,36 milyar dolardan fazla hasılat elde etmişti.

Geçen yıl, Bir Minecraft Filmi (A Minecraft Movie) benzer bir başarıya imza atarak, açılış hafta sonunda en yüksek hasılat elde eden video oyunu uyarlaması olmuştu. Film, gişede toplamda 967 milyon dolar hasılat elde etmişti.

Independent Türkçe


Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemine ne oluyor?

Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
TT

Yaş ilerledikçe bağışıklık sistemine ne oluyor?

Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)
Yaş ilerledikçe bağışıklık sisteminin etkinliğinde kademeli değişimler meydana gelir (Pixabay)

Yıllar geçtikçe birçok kişi, soğuk algınlığının daha uzun sürdüğünü ve hastalıklardan ya da yaralardan iyileşmenin eskisi kadar hızlı olmadığını fark ediyor. Bu değişimler tesadüf değil; bağışıklık sisteminin etkinliğinde meydana gelen kademeli dönüşümlerin bir sonucu. Bilimsel olarak “immün yaşlanma” olarak adlandırılan bu süreç doğal olsa da tamamen kaçınılmaz değil; sağlıklı ve dengeli bir yaşam tarzıyla etkileri yavaşlatılabiliyor.

Şarku’l Avsat’ın The Telegraph’tan aktardığı habere göre  Surrey Üniversitesi’nde bağışıklık ve yaşlanma alanında çalışan araştırmacı Natalie Riddell yaptığı açıklamada, bağışıklık sisteminin vücutta bir savunma ve onarım ağı gibi işlediğini ancak yaş ilerledikçe, özellikle 60 yaş sonrasında, etkinliğinin azaldığını belirtiyor. Bu durum, grip ve herpes gibi enfeksiyonlara yakalanma riskini artırırken hastalıkların daha ağır seyretmesine yol açabiliyor.

Temel bağışıklık hücrelerinde azalma

Yaşlanmayla birlikte en dikkat çekici değişimlerden biri, hastalık etkenlerini tanıyıp yok eden T hücrelerinin sayısındaki azalma. Bunun başlıca nedeni, bu hücreleri üreten timüs bezinin küçülmesi. Bu durum, vücudun yeni enfeksiyonlara karşı direncini zayıflatırken aşıların etkinliğini de düşürebiliyor.

Araştırmalar, düzenli fiziksel aktivitenin bu gerilemeyi yavaşlatabileceğini gösteriyor. Egzersiz, bağışıklık hücrelerinin çeşitliliğini korumaya ve yaşlanmayla ilişkili kronik iltihabı azaltmaya yardımcı oluyor. Hızlı yürüyüş veya yüzme gibi orta düzey egzersizler bile düzenli yapıldığında belirgin fark yaratabiliyor.

Antikorların etkinliğinde düşüş

Yaş ilerledikçe yalnızca antikor sayısı azalmakla kalmıyor; bu antikorların hastalık etkenlerini tanıma ve bağlanma kapasitesi de zayıflıyor. Bu da bağışıklık yanıtını düşürerek bazı aşıların yaşlı bireylerde daha az etkili olmasına neden oluyor.

Buna rağmen aşılar büyük önem taşımaya devam ediyor. Çünkü yalnızca enfeksiyonları önlemekle kalmıyor, aynı zamanda kalp hastalığı ve inme gibi ciddi komplikasyon risklerini de azaltıyor. Riddell’e göre kaliteli uyku ve düzenli egzersiz, antikor üretimini destekleyen önemli faktörler arasında yer alıyor.

Kronik iltihapta artış

İltihap, vücudun doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ancak yaşla birlikte kronik hale gelebilir ve zararlı etkiler gösterebilir. Hücrelerin sürekli iltihap sinyalleri üretmesi, kalp hastalıkları, diyabet ve demans gibi kronik rahatsızlıkların riskini artırır.

Bu süreci kontrol altında tutmak için sağlıklı kilonun korunması ve sebze, meyve ile sağlıklı yağlar açısından zengin Akdeniz tipi beslenme öneriliyor.

Bağırsak sağlığı üzerindeki etkiler

Bağırsaklardaki faydalı bakteri dengesi bağışıklık sistemi için kritik öneme sahip. Ancak yaşla birlikte bu denge bozulabiliyor; bakteri çeşitliliği azalırken zararlı maddelerin kana sızma ihtimali artıyor ve bu da iltihabı tetikliyor.

Lif açısından zengin beslenme, bitkisel gıdalar ve yoğurt gibi fermente ürünler bağırsak sağlığını destekleyerek bağışıklık yanıtını güçlendirebilir.

Hücre içi enerji üretiminde azalma

Bağışıklık hücreleri hastalıklarla savaşmak için enerjiye ihtiyaç duyar. Bu enerji, yaşla birlikte verimliliği azalan mitokondriler tarafından üretilir. Bu düşüş, bağışıklık tepkisinin yavaşlamasına ve oksidatif stresin artmasına neden olur.

Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, enerji üretimini destekleyerek hücrelerin daha aktif kalmasına yardımcı olabilir.

Hücrelerin kendini temizleme kapasitesinde düşüş

Yaşlanmayla birlikte vücut, hasarlı hücreleri temizleme konusunda daha az etkili hale gelir. Bu durum, bu hücrelerin birikmesine ve iltihabın artmasına yol açar.

Araştırmalar, aralıklı orucun bu süreci destekleyebileceğini ve bağışıklık sisteminin dengesini iyileştirebileceğini gösteriyor.

Sağlıklı dokulara saldırı riski

Bağışıklık sistemi yaşla birlikte daha az hassas çalışabilir ve sağlıklı dokulara saldırmaya başlayabilir. Bu durum, romatizma ve iltihaplı bağırsak hastalıkları gibi otoimmün hastalıkların riskini artırır.

Stresin azaltılması, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve güçlü sosyal ilişkiler, bu tür durumların önlenmesinde önemli rol oynar.