Koronavirüsle mücadele için yeni bir burun aşısı bulundu

Nefes almak... Kovid-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsünün burnumuza girmesi işte bu kadar kolay. Söz konusu virüse karşı kolayca bulunabilen Pfizer, Moderna Johnson&Johnson gibi kaslara enjeksiyon ile uygulanan aşıların geliştirilmesinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da burnundan uygulanan bir aşının virüs akciğerlere girmeden önce, ilk önleme mekanizması olan mukozal bağışıklığı sağladığı henüz onaylanmadı.
Houston Üniversitesi’nden araştırmacılar bu konuda bir adım daha attılar. Araştırmacılar önceki gün iScience dergisinde yayınlanan bir çalışmada, solunum yolu ile vücuda giren patojenlere karşı kalıcı bir bağışıklık sağlayan burun aşısını geliştirdiklerini duyurdular.
Houston Üniversitesi’nde Kimya ve Biyomoleküler Mühendisliği Profesörü olan Navin Varadarajan, üniversitenin internet sitesi ile eş zamanlı olarak yayınlanan raporda şunları söyledi:
“Mukozal aşılama, hem bağışıklık sistemini hem de mukozal bağışıklığı uyarabilir. Aynı zamanda popülasyonun büyük bir kısmının bağışıklanması için uygun ve kaslara enjeksiyon yapılması yolu ile verilmeyen bir prosedür olma avantajına da sahip.”
Mukozal aşılama ile ilgili çalışmalarda daha önce, etkili antijen (bağışıklığı uyarmak için kullanılan bir virüs proteini) dağılımının olmaması ve toksitlenme olmadan güçlü bir bağışıklık tepkisinin uyarılmasını sağlayacak olan uygun adjuvanlara ihtiyaç duyulması engelleri ile karşılaşılmıştı.
Varadarajan söz konusu sorunları çözmek için Houston Üniversitesi’nin Eczacılık Fakültesi’nden, nanoparçacık ulaştırma konusunda uzman olan Doçent Şinli Liu ile iş birliği yaptı. Şinli Liu’nun ekibi, vücudun bağışıklık tepkisini artıracak NanoSTING adlı adjuvanı üretmek için lipozom partikülleri içinde interferon genlerini (STING) uyaran agonisti hazırlamayı başardı.
Şinli Liu raporda şu ifadeleri kullandı:
“NanoSTING, önceki denemelerde kullanılan geleneksel adjuvandan büyük oranda farklı fiziksel ve kimyasal özellikler sergileyen, neredeyse 100 nanometre kadar küçük bir parçacık boyutuna sahip. NanoSTING’i burun içi aşılamaya yardımcı bir faktör olarak kullandık. Elde ettiğimiz sonuçlar, aday aşı formülünün güvenli olduğunu gösteriyor. 7 gün içerisinde hızlı bağışıklık tepkileri üretiyor ve virüse karşı kas içi uygulanan aşıların geride bırakan kapsamlı bir bağışıklık sağlıyor.”
Kasa enjeksiyon ile uygulanan aşıların sahip oldukları temel sınırlardan biri, mukozal bağışıklığı uyarmak için tasarlanmamış olmaları. Aynı zamanda influenza gibi diğer solunum yolu hastalıkları patojenleri üzerinde yapılan önceki çalışmalar, virüsle yeniden enfekte olmaya karşı bağışıklığın oluşturulmasını, solunum yolu ve akciğerlerde edinilen bağışıklık tepkilerin sağlanmasını gerektirdiğini gösteriyor.
Araştırmacılara göre burundan uygulama, aşıların dünya çapında adil bir şekilde dağıtılmasını konusunda da fayda sağlayacak. Zira tahminlere göre birinci dünya ülkeleri halihazırda her vatandaş için kasa enjeksiyon ile uygulanan çoklu dozları güvence altına aldı ve aşıları uyguladı. Ancak Hindistan, Güney Afrika ve Brezilya gibi geniş kapsamlı salgınlara sahne olan ülkelerde ise milyarlarca kişi şu an aşılara ulaşamıyor. Bunun yanı sıra salgınların ve virüsün yayılmasının viral mutasyon kolaylaştırdığı ve tüm aşıların etkinliğinin azalmasına neden olduğu da biliniyor.
Varadarajan konuya dair şu açıklamada bulundu:
“Aşıların adil dağıtım, stabil bir şekilde ve kolayca sevkiyatların yapılmasını gerektiriyor. Aşımızda bunu sağlıyoruz. Protein (dondurarak kurutma) ve adjuvan (NanoSTING) gibi içindeki tüm bileşenler 11 aydan fazla stabil kalıyor, soğutma olmaksızın saklanabiliyor ve sevk edilebiliyor.”