Irak ve Suudi Arabistan arasında açılması beklenen Cemime Sınır Kapısı’nın çevresinde bir silahlı grubun faaliyetleri gözlemlendi

Suudi Arabistan ile olan kapının açılmasını engellenmesinden endişe ediliyor.

Irak ve Suudi Arabistan arasında açılması beklenen Cemime Sınır Kapısı’nın çevresinde bir silahlı grubun faaliyetleri gözlemlendi
TT

Irak ve Suudi Arabistan arasında açılması beklenen Cemime Sınır Kapısı’nın çevresinde bir silahlı grubun faaliyetleri gözlemlendi

Irak ve Suudi Arabistan arasında açılması beklenen Cemime Sınır Kapısı’nın çevresinde bir silahlı grubun faaliyetleri gözlemlendi

Irak’ın güneyinde bulunan Semave kentindeki yerel yetkililer, Suudi Arabistan ve Irak arasındaki Cemime Sınır Kapısı’nda yakında düzenlenecek olan açılışı engelleyebilecek birtakım siyasi ve güvenlik sorunlarının olduğuna işaret etti.
Suudi Arabistan ve Irak yetkilileri bu ayın başında Arar Sınır Kapısı’nda bir araya gelerek, iki ülke arasındaki ticaret hacminin artırılmasını görüştü. Irak ve Suudi Arabistan arasında daha önce imzalanan mutabakat muhtırasında gümrük çalışmalarının genişletilmesi, ithalat izniyle ilgili karmaşık işlemlerin iyileştirilmesi, Cemime Sınır Kapısı’nın açılması ve diğer sınır kapılarındaki ticari hacmin artırılması konularında uzlaşıya varıldı. Müsenna vilayeti Valisi Ahmed Menfi, daha önce yaptığı bir açıklamada, açılacak olan yeni Cemime Sınır Kapısı’nın Irak için bir kazanım olacağını, ticari yolları kısaltacağını ve hacı adayları ile yolcuların Suudi Arabistan’a taşınmasını kolaylaştıracağını belirtmişti.
Güvenilir kaynaklar, bir silahlı grubun Cemime Kapısı civarındaki toprakları ve yolları ‘kontrol etmek’ ve Suudi Arabistan ile olan ticari hareketi izlemek için kapıya yakın tarım arazilerini satın aldığını ortaya çıkardı. Semave kentinden yerel bir kaynak, “Semave Çölü’nde yeni sınır kapısıyla bir ilgisi olan garip bir hareketlilik söz konusu” dedi.
Söz konusu kaynaklar, iki yerel şirketin geçen haftalarda Semava Çölü’ne giderek, 3 dönüm arazi üzerinde tarımsal yatırımlar yapmak için sözleşme imzaladığını aktardı.
Bölgedeki görgü tanıkları, iki şirketin satın aldığı arazide geçen hafta silahlı kişilerin gezindiğini gördüklerini ve akabinde bu alanın bir silahlı gruba bağlı milislerin konuşlandığı askeri karargâha dönüştüğünü belirtti. Semave kentinden iki yetkili ve bir yerel gazeteci toplam 3 kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, Irak ve Suudi Arabistan’ın Cemime Sınır Kapısı’nın açılması hususunda anlaşmaya varmasının ardından Irak Meclis’inde milletvekilleri bulunan bir silahlı grubun bu bölgede yatırım sözleşmesi imzaladığını bildirdiler.
3 kaynaktan biri, söz konusu yatırım sözleşmesinin, bölgedeki arazilerde tarım yapılmasını ve bir hayvan yetiştirme tesisinin kurulmasını öngördüğünü söyledi. Diğer kaynak ise militanların araçlarla gelişigüzel bir biçimde bölgeye sevk edildiğini söyledi.
Şii partilerin üyelerine göre, İran yanlısı silahlı grupların komutanları, Suudi Arabistan ile karşılıklı ticareti reddediyor. Ancak buna karşı olmalarının arkasında hangi sebebin olduğu sorusunu yönelten Şarku’l Avsat muhabiri, parti üyelerinden “yeni sınır kapısı Irak’ın ulusal güvenliğini ihlal etmek için bir kapı görevi görecek” yanıtını aldı.
Adının açıklanmasını istemeyen bir hükümet kaynağı ise bu iddiaların “komik” olduğunu ve iki ülkenin stratejik çıkarlarını etkilemeyeceğini söyledi.
Ancak Şarku’l Avsat’a konuşan Semave Çölü’ndeki gazeteci kaynak, “Bölgede sürpriz ve düzenli bir şekilde çobanların yayıldığını” söyledi. Iraklı bir güvenlik kaynağı ise bu çobanların “aylık maaş karşılığında silahlı grupların adına çalışan bilgi kaynakları” olduğunu kaydetti.
Çölün kalbine kurulan Operasyonlar Karargahı ise söz konusu silahlı grupların buraya yerleşme planına sahip olduğunu gösteriyor. Bir güvenlik kaynağı, silahlı bir grubun Nakra el-Selman Cezaevi’nde kontrolü ele geçirmek için siyasi nüfuzunu kullandığını bildirdi. Şarku’l Avsat, cezaevi binasının silahlı gruba tahsis edilmesinin talep edildiği belgeye ulaştı. Fakat bir saha kaynağı, Irak ordusunun talebi reddettiğini ve cezaevi binasına asker takviyesi yaptığını belirtti.
Irak'ın en eski hapishanelerinden biri olan Nakra el-Selman, Irak-Suudi Arabistan sınırına yakın Semave Çölü’nün kalbinde bir çöl tepesinde yer alıyor.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.