Biden, Trump'ın Capitol saldırısındaki rolünü açıklayacak

Başkanların “mahremiyetini” korumak için koyulan “Yürütme Ayrıcalığı” kanunu ihlal edilebilir.

Meclis Soruşturma Komitesi, Trump'ın artık "yürütme ayrıcalığının" korumasından yararlanmadığını belirtti. (Reuters)

ABD’de önümüzdeki yıl yapılacak seçimler için çatışmalar şimdiden başlamış durumda. Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasındaki seçim savaşında eski ABD Başkanı Donald Trump kilit bir rolde. Başkan Joe Biden'in yönetimi, 6 Ocak'ta Capitol'e yapılan saldırıda Trump ve bazı yardımcılarının rolünü ortaya koyan gizli belgeleri açıklamak için harekete geçiyor. Beyaz Saray Cuma günü yaptığı açıklamada, Başkan Biden'ın bu olaylar hakkında Meclis soruşturma komitesine bilgi verilmesini önlemek için "yürütme ayrıcalığı" kullanmayı planlamadığını açıkladı. Beyaz Saray sözcüsü Jen Psaki, Biden'ın bu bilgiyi istendiği takdirde Kongre ile paylaşmayı planladığını söyledi. "Başkan “yürütme ayrıcalığı” kullanmanın uygun olmayacağı sonucuna vardı. Bu yüzden bu soruları Kongre'den geldiği gibi hemen yanıtlayacağız" açıklamasında bulundu. Psaki, Trump’ın ekibinden hiç kimsenin komitenin bilgi talep etmesini durdurmak için resmi olarak Biden yönetiminden "yürütme ayrıcalığı" kullanmasını talep etmediğini de kaydetti ve "Eski başkan veya ekibiyle gerçekleşmiş düzenli bir temas yok" dedi. Trump, kendi yönetimi de dahil olmak üzere başkanların ve yardımcılarının, on yıllarca kongre incelemesinden kaçmasına veya incelemeyi ertelemesine izin veren bir hukuk teorisi olan “yürütme ayrıcalığı”na dayanarak, bu belgelerin teslim edilmesine karşı olduğunu açıkladı.
Bu önemli hamlenin bir takım siyasi ve yasal sonuçlara yol açması bekleniyor. Ayrıca bu hamle, ABD başkanının konumunun “gizliliğine” saygı gösterilmesi konusunda üzerinde anlaşmaya varılan normların ihlalini anlamına geliyor. Konuya ilişkin Biden yönetimindeki yetkililer, “Bu olayların ciddiyeti ve istisnailiği modern Amerikan tarihinde, demokrasimizi savunmak ve tekrarını önleme konusunda bunları ifşa etmek için büyük bir zorunluluk teşkil ediyor” dedi. Temsilciler Meclisi Soruşturma Komitesi, Trump'ın artık "yürütme ayrıcalığının" korumasından yararlanmadığını belirtti. Bu da Beyaz Saray'ın bu bilgileri Kongre ile paylaşmak için önünde siyasi ve yasal bir engel kalmadığı anlamına geliyor. Beyaz Saray, bu konu hakkında soruşturma komisyonuna istediği takdirde yardım edebileceğini açıklarken, Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler bunu “demokrasiye saldırı” olarak tanımlıyorlar.
Komisyonun 6 Ocak olaylarıyla ilgili soruşturmalarının ileri bir aşamaya girmesiyle bu konudaki tartışmalar iyice kızıştı. Perşembe günü, Beyaz Saray, eski genelkurmay başkanı Mark Meadows, yardımcısı Dan Scavino, eski Pentagon yetkilisi Cash Patel ve Trump’ın eski bir danışmanı olan Stephen Bannon'a ilgili belgeleri de getirmelerini talep etti ve ifadelerini almak için mahkeme celbi gönderildi. Komite ayrıca telekom şirketleri, sosyal medya şirketleri ve Beyaz Saray'dan da kayıtları istedi. Ancak Trump, komisyonun soruşturmalarını partizan olarak nitelendirerek alaya aldı ve saldırı hakkında bilgi ve tanıklık toplama çabalarına karşı savaşacağına söz verdi. Trump’ın sözcüsü Taylor Bowdwich yaptığı açıklamada, "Seçim komitesi, komünist bir tarzda, kapsamlı kayıtlar talep etti. Bu talep, emsallerden ve yasal haklardan büyük ölçüde yoksun. Sadece Başkan Trump ve yönetimi adına değil, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı makamı ve ulusumuzun geleceği adına da yürütme imtiyazını savunmaya devam edeceğiz” dedi. Ulusal Arşivler, komitenin taleplerine zaten yanıt vermiş ve "yasaların gerektirdiği" üzere yüzlerce sayfa belgeyi incelemeleri için hem Biden yönetimine hem de Trump'ın avukatlarına göndermişti. Bu belgeler arasında, eski Başkan Yardımcısı Mike Pence'in başkanlık ettiği oturumda seçim oylarının sayımını geciktirmek veya durdurmak, barışçıl bir şekilde iktidar devrini engellemek için çalışanların Beyaz Saray'dan mı yoksa Trump'ın müttefiklerden mi olduğuna dair tartışmalar üzerine yapılmış bir araştırma da yer alıyor. Komisyon ayrıca, Trump'ın yetişkin çocukları, damadı ve başdanışmanı Jared Kushner ile First Lady Melania Trump'ın yanı sıra avukatı Rudolph Giuliani de dahil olmak üzere birçok yardımcısının ve danışmanın çağrı kayıtları, programları ve toplantılarına dair belgeler elde etti.
Tüzüğe göre, Trump'ın belgeleri aldıktan sonra belgelerin servis edilmesine itiraz etmek için 30 gün süresi var. Trump belgelerin servisine karşı çıksa bile, Biden ve Beyaz Saray’ın elinde 60 gün sonra bu belgeleri açıklama yetkisi bulunuyor. Hukuk danışmanları, Trump'ın kalan belgelerin servis edilmesini durdurmak için mahkemeye gideceğini söylüyor. Hukuk uzmanlarına göre ise Trump'ın önünde dar ve sınırlı seçenekler var. Özellikle başkanlık adaylığına ilişkin soruşturmalar olduğundan ve kaybettiği seçim sonuçlarının onaylanmasının engellenmesinde menfaati bulunduğundan dolayı Trump’ın Biden ile uzlaşmaktan başka seçeneği yok. Bu durumda, “yürütme ayrıcalığı” Trump’a fayda sağlayamıyor. Önceki başkanlar zamanında da bunun emsalleri bulunuyor. Biden ile onu seçilmiş başkan olarak tanımayı reddeden Trump arasında bir uzlaşma olmayacağı tahmin ediliyor. Bazı hukuk uzmanları, iki ismin alacağı kararların partizan farklılıklara rağmen mevcut ve eski başkanlar arasında devam eden bir saygı geleneğini sürdürmek için kritik olacağını ifade ediyor. Ancak bugün Trump'ın seçim sahtekarlığı iddiasında bulunarak ve seçim sistemini sorgulamaya devam ederek sergilemiş olduğu davranışlar, bu saygı geleneğinin bozulmak üzere olduğunu gösteriyor.