عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
KÖRFEZ

Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımı Yemen halkının acılarının hafifletilmesine nasıl katkı sağladı?

Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımlarının dördüncü kısmı da tamamlandı. (SABA)
Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımlarının dördüncü kısmı da tamamlandı. (SABA)
    Aden / Ali Rebii
TT
TT

Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımı Yemen halkının acılarının hafifletilmesine nasıl katkı sağladı?

Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımlarının dördüncü kısmı da tamamlandı. (SABA)
Suudi Arabistan’ın Yemen’e petrol yardımlarının dördüncü kısmı da tamamlandı. (SABA)

Suudi Arabistan’ın petrol yardımı Yemenlilerin çektiği acıyı hafifletmeye yardımcı olmaya devam ediyor. Kurtarılan bölgelerdeki elektrik santrallerinin işletilmesinde sürekliliği sağlamak için performansın iyileştirilmesi ve gelirlerin tahsil edilmesi yoluyla bu bağıştan daha fazla faydanın sağlanması amaçlanıyor.
Yemen için Suudi Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı (SDRPY) aracılığıyla sağlanan Suudi petrol türevleri bağışının 75 bin tonu dizel, 40 bin tonu da mazot olmak üzere toplam 115 bin tondan oluşan dördüncü partisi Yemen'in Aden Limanı’na ulaştı. Böylece Suudi Arabistan tarafından Yemende elektrik ihtiyacını karşılamak için gönderilen petrol türevlerinin toplamı 302 bin ton oldu.
Aden'deki SDRPY Ofisi Müdürü Mühendis Ahmed Medhali yaptığı açıklamada, söz konusu bağışın Suudi Arabistan yönetiminin talimatlarıyla Yemen halkına çeşitli alanlarda yardım etmek için yapıldığını ifade etti. Suudi petrol türevleri hibesinin elektrik enerjisi seviyesinin iyileştirilmede olumlu bir etkisi olduğuna işaret ederek ilk çeyrekte 764 megavattan fazla üretime katkıda bulunduğunu vurguladı.
Mühendis Medhali önceki üç bağışın, Yemen valiliklerindeki santrallerin ihtiyacı doğrultusunda, Petrol Türevleri Dağıtım Komitesi gözetim ve takibinde Yemen vilayetlerine dağıtılan 80 santralin işletilmesine katkıda bulunduğunu belirtti.
Yemenlilerin acısını hafifleten Suudi Arabistan yardımı, Aden, El-Mahra, Hadramaut ve Lahic kentlerindeki elektrik kesintilerini önemli ölçüde azalttı. Bununla birlikte, bir kopyasına Şarku'l Avsat’ın ulaştığı Yemen Elektrik ve Enerji Bakanlığı tarafından hazırlanan raporda, Yemenlilerin hala çok sayıda zorlukla karşı karşıya olduğu ifade ediliyor. Rapora göre, ilk çeyrekte petrol türevleri bağışından ödenen toplam tutar 124 milyon doları buldu. Bu da toplam miktarın yüzde 29'unu temsil ediyor.
Yemende elektrik ihtiyacını karşılamak için gönderilen petrol türevlerinin toplamı 302 bin ton oldu. Bu, toplam bağış tutarlarının yüzde 24'ünü temsil ediyor.
Yemen elektrik kuruluşlarının elektrik enerjisi için toplam satışları 19,5 milyon doları buldu. Bu rakam Krallık tarafından ödenen miktarların sadece yüzde 16'sına tekabül ediyor.
Rapora göre, abonelerin üç ay boyunca elektrik faturası ödemeleri toplam 9,4 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu rakam ise Suudi Arabistan tarafından yapılan ödemelerin sadece yüzde 7'sine denk geliyor. Yemen elektrik kuruluşlarının toplam satışlarından Yemen Merkez Bankası'ndaki genel müşterek hesaba yatırılan toplam tutar ise 790 bin dolar oldu. İşletme bütçesi ve maaşları çıkardıktan sonra kalan rakam Krallıktan ödenen tutarın yüzde 1'inden daha azına tekabül ediyor.
Rapor, ilk çeyrekte Yemen elektrik kuruluşlarının işletme bütçesi ve aylık maaşlar için 5,4 milyon dolar harcadığını belirtti. Bu rakam 19,5 milyon dolarlık toplam enerji satışının yüzde 28'i, abonelerin ödediği toplam tutarın ise yüzde 58'ini oluşturmaktadır.
Yemen elektrik kuruluşlarının satışlarından tahsil edilmeyen toplam tutar ise 10.16 milyon dolar (yüzde 52) olarak kayıtlara geçti.
Raporda, Yemen Merkez Bankası'ndaki genel müşterek hesaba yatırılması gereken tutarların 14 milyon dolar olduğu ve bu rakamın işletme bütçesi ve maaşlar düşüldükten sonra Yemen elektrik kuruluşlarının satışlarının yüzde 72'sine tekabül ettiği ifade edildi. Şimdiye kadar yatırılan miktar ise Yemen elektrik kuruluşlarının toplam satışlarının sadece yüzde 4'ü.
Yemen Elektrik ve Enerji Bakanlığı'nın üç aylık raporuna göre, ilk çeyrekteki satışlardan geri ödenen oran yüzde 48 olurken, kalan yüzde 52 henüz tahsil edilmedi. Aden vilayetinde, üretilen enerji kaybı yüzde 57, Lahic’de yüzde 46 ve Hadramaut’ta ise yüzde 43 olarak kaydedildi.
Raporda, Yemen'de üretilen enerji kaybında yüzde 26'ya ulaşan bir artış olduğu belirtildi.
Suudi Arabistan’ın bağışı Yemen hükümetinin bütçesindeki yükün hafifletilmesine ve Yemen Merkez Bankası’nın küresel piyasalardan petrol türevleri satın almak için sahip olduğu döviz kaynaklarının tükenmesinin sınırlandırılmasına katkı sağladı. Bu bağış ayrıca Yemen’de iş olanakları sağlanmasına, Yemen vatandaşının üretken gücünün artırılmasına, hayati sektörlerdeki hizmetlerin ve Yemen vatandaşlarının geçim kaynaklarının iyileştirilmesine katkıda bulundu.
Suudi Arabistan'daki yetkili makamlar, Riyad’ın bu hibe yoluyla akaryakıt fiyatlarının istikrarına katkıda bulunmayı, hayati sektörlerdeki hizmetleri ve temel hizmetleri iyileştirmeyi, altyapının geliştirilmesini sağlamayı, sık görülen elektrik kesintilerini azaltmayı ve Yemen vatandaşının günlük yaşamını iyileştirmeyi amaçladığını belirtiyor.
Petrol türevleri hibesi, Yemenlilere kalkınma programlarına ek olarak eğitim, sağlık, su, ulaşım, tarım ve balıkçılık, devlet kurumlarının kapasite geliştirmesi alanlarında, Yemen valiliklerinde uygulanan 204'ten fazla kalkınma projesini ve girişimini sağlayan Suudi Yemen Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Programı'nın desteğinin bir parçası olarak yapılıyor.

Daha fazlasını oku

 
 
KÖRFEZ

Krizin tam ortasında... Körfez ülkeleri, küresel ekonomi için stratejik bir ‘şok emici’ görevi görüyor

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreterliği bayrağı (Şarku’l Avsat)
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreterliği bayrağı (Şarku’l Avsat)
TT
TT

Krizin tam ortasında... Körfez ülkeleri, küresel ekonomi için stratejik bir ‘şok emici’ görevi görüyor

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreterliği bayrağı (Şarku’l Avsat)
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreterliği bayrağı (Şarku’l Avsat)

ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın 18’inci gününe girilirken, Ortadoğu’daki hızlı jeopolitik gelişmeler, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin küresel ekonomik istikrardaki kilit rolünü yeniden gündeme taşıdı. Bu rol özellikle enerji piyasaları, uluslararası ticaret ve küresel tedarik zincirleri açısından önemini koruyor.

Savaşın baskısı altında tedarik zincirlerinin sarsıldığı bir dönemde, Körfez ülkeleri uluslararası ticaret ve enerji istikrarının temel dayanaklarından biri olarak öne çıkıyor. Toplam 2,3 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe sahip olan bu blok, dünya sıralamasında dokuzuncu sırada yer alırken, yalnızca bir enerji ihracatçısı olmanın ötesine geçerek küresel finans ve yatırım sisteminde önemli bir ağırlık merkezi haline geliyor.

Bu rolün hassasiyeti, Körfez’in dünya ticareti ve enerji akışının en önemli geçiş noktalarını birbirine bağlayan coğrafi konumundan kaynaklanıyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek aksaklıklar, enerji fiyatlarında sert artış ve tedarik zincirlerinde çöküş endişelerini beraberinde getiriyor.

Saxo Bank Ortadoğu ve Kuzey Afrika Ticaret Bölümü Başkanı Hamza Dweik, Körfez ülkelerinin küresel ekonomik istikrardaki rolünün teorik çerçevenin ötesine geçtiğini ve piyasa mekanizmaları üzerinde doğrudan etkiler yarattığını belirtti.

Dweik, bölgenin en kritik enerji arterlerinin kesişim noktasında bulunduğuna dikkat çekerek, bu durumun Körfez’e piyasa dalgalanmalarını yatıştırma ya da risklerin artması halinde büyütme kapasitesi kazandırdığını ifade etti.

Örnek olarak Hürmüz Boğazı’nı gösteren Dweik, buranın küresel enerji sistemindeki en hassas dar boğazlardan biri olduğunu vurguladı. 2024 yılında bu boğazdan geçen günlük ortalama petrol akışının yaklaşık 20 milyon varil seviyesine ulaştığını, bunun da dünya sıvı petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine denk geldiğini kaydetti.

Petrol piyasasındaki ‘şok emiciler’

Enerji açısından bakıldığında Dweik, küresel ekonominin Körfez ülkelerine iki temel başlıkta bağımlı olduğunu belirtti: petrol arzının sürekliliği ve piyasa şoklarını absorbe edebilme kapasitesi.

Körfez ülkelerinde yoğunlaşan ve OPEC+ ittifakı kapsamında değerlendirilen yedek üretim kapasitesinin, piyasalara dalgalanma dönemlerinde yeniden denge sağlama imkânı sunduğunu ifade eden Dweik, bu durumun bölgeyi küresel petrol piyasasında en önemli istikrar unsurlarından biri haline getirdiğini belirtti.

Körfez’in rolünün yalnızca petrolle sınırlı olmadığına dikkat çeken Dweik, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasında da bölgenin belirleyici bir konuma sahip olduğunu kaydetti. Uluslararası Gaz Birliği (IGU) verilerine göre Katar, 2024 yılında küresel LNG ihracatının yaklaşık yüzde 18,8’ini gerçekleştirdi. Bu durum, bölgede yaşanabilecek herhangi bir aksamanın gaz fiyatları üzerindeki etkisinin ne denli hassas olduğunu ortaya koyuyor.

Küresel ticaret ve tedarik zincirleri

Körfez’in etkisi, enerjinin yanı sıra küresel ticaret ve lojistik hizmetler sistemine de uzanıyor. Bu durum, uluslararası tedarik zincirlerinin halihazırda belirgin bir kırılganlık yaşadığı bir dönemde daha da önem kazanıyor.

Dweik, bölgeyle bağlantılı deniz ticaret yollarında artan risklerin; özellikle Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı gibi hatlarda, yalnızca sevkiyat gecikmelerine yol açmadığını, aynı zamanda taşımacılık ve sigorta maliyetlerindeki artış nedeniyle küresel enflasyonist baskıları da tetikleyebileceğini ifade etti.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) raporları da ana deniz ticaret yollarındaki aksaklıkların, gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kalması durumunda navlun maliyetlerini artırabileceğini ve küresel ticaret hacminde daralmaya yol açabileceğini ortaya koyuyor.

Küresel ekonomi üzerindeki etkisi

Century Financial’in Yatırım Direktörü Vijay Valecha ise Körfez ülkelerinin, uluslararası enerji ve ticaret yollarının merkezindeki coğrafi konumları nedeniyle küresel ekonomik istikrarın temel unsurlarından biri olduğunu belirtti.

Valecha, küresel deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 27’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğine dikkat çekerek, buna LNG arzının da benzer bir oranının eklendiğini ifade etti. Bu nedenle söz konusu kritik geçiş noktasında yaşanabilecek herhangi bir aksamanın, küresel ölçekte bir arz şoku anlamına geleceğini vurguladı.

Savaşın başlamasıyla birlikte boğazdaki deniz trafiğinin belirgin şekilde azaldığını kaydeden Valecha, Körfez ülkelerinin küresel piyasalara enerji akışının kesintisiz sürmesini sağlamak amacıyla hızlı önlemler aldığını dile getirdi.

Enerji akışı için alternatif yollar

Valecha, Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nı aşmak ve petrol ihracatının sürekliliğini sağlamak amacıyla alternatif boru hatlarına yöneldiğini belirtti. Bu kapsamda en öne çıkan hatlardan biri, Suudi Arabistan’da Abkayk’tan başlayarak Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na uzanan ve yaklaşık bin 200 kilometre uzunluğa sahip doğu-batı boru hattı. Söz konusu hattın günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip olduğu ifade ediliyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) de Habşan sahalarından Umman Körfezi kıyısındaki Fuceyre Limanı’na uzanan Habşan-Fuceyre boru hattına sahip olduğu belirtiliyor. Bu hattın günlük yaklaşık 1,5 milyon varil kapasiteyle petrol taşınmasına imkân sağladığı kaydediliyor.

Ancak Valecha, bu alternatiflerin önemine rağmen, Hürmüz Boğazı’ndan normal şartlarda geçen toplam arzın tamamını karşılamaya yetmediğini vurguladı. Bu durum, söz konusu geçiş noktasının küresel piyasalar açısından taşıdığı kritik önemi bir kez daha ortaya koyuyor.

Körfez ülkelerinin küresel ekonomiye yaptığı yatırımlar

Enerji piyasalarındaki rolünün yanı sıra, Körfez ülkelerine ait egemen varlık fonları da küresel finansal sistemin istikrarında önemli bir işlev üstleniyor. Bu fonların yönettiği toplam varlıkların yaklaşık 5,6 trilyon dolar seviyesinde olduğu ve bunun, dünya genelindeki egemen varlık fonlarının toplam varlıklarının yaklaşık yüzde 36’sına karşılık geldiği belirtiliyor.

fbrb
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin bayrakları (AFP)

Söz konusu fonlar; hisse senetleri, tahviller ve altyapı projeleri başta olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde geniş çaplı yatırımlar gerçekleştiriyor. Bu yatırımlar, uluslararası sermaye akışlarının güçlenmesine katkı sağlarken, küresel finansal istikrarı da destekliyor.

Ancak Valecha, bölgedeki gerilimlerin sürmesi halinde bazı fonların yatırımlarını iç pazarlara veya savunma harcamalarına yönlendirebileceğine dikkat çekti. Bu durumun, küresel finansal piyasalar üzerinde somut etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.

Ekonomik yansımalar

Gerilimin etkileri küresel piyasalarda şimdiden hissedilmeye başlandı. Savaşın başlangıcından bu yana petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşanırken, deniz taşımacılığı maliyetlerinde de belirgin artış kaydedildi.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) tahminlerine göre, enerji fiyatlarının bir yıl boyunca yüzde 10 artması, küresel enflasyonu yaklaşık 40 baz puan yükseltebilir. Aynı senaryoda, küresel ekonomik büyümenin de 0,1 ila 0,2 puan arasında yavaşlayabileceği öngörülüyor.

Körfez bölgesi önemli bir odak noktası

Tüm bu gelişmeler, KİK ülkelerinin artık yalnızca bir enerji kaynağı olmanın ötesine geçtiğini ortaya koyuyor. Bu ülkeler, petrol ve gaz piyasalarındaki rolleri kadar küresel ticaret ve uluslararası yatırımlar aracılığıyla da dünya ekonomisinin istikrarında merkezi bir konuma yerleşmiş durumda.

Dünya genelinde jeopolitik ve ekonomik dönüşümlerin sürmesiyle birlikte, Körfez’in öneminin önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor. Bölge, sadece bir enerji merkezi olarak değil, aynı zamanda küresel ekonominin krizler karşısında dayandığı temel sütunlardan biri olarak öne çıkıyor.

KÖRFEZ

Abu Dabi'de, önlenen bir balistik füzenin şarapnel parçaları ile bir kişi hayatını kaybetti

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarında dün bir yakıt tankını hedef alan İHA saldırısının ardından duman bulutları yükseldi (AP)
Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarında dün bir yakıt tankını hedef alan İHA saldırısının ardından duman bulutları yükseldi (AP)
TT
TT

Abu Dabi'de, önlenen bir balistik füzenin şarapnel parçaları ile bir kişi hayatını kaybetti

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarında dün bir yakıt tankını hedef alan İHA saldırısının ardından duman bulutları yükseldi (AP)
Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarında dün bir yakıt tankını hedef alan İHA saldırısının ardından duman bulutları yükseldi (AP)

Abu Dabi'de, hava savunma sistemleri tarafından bugün engellenen İran tarafından gönderilen bir balistik füzenin şarapnel parçaları sonucu bir kişi hayatını kaybetti.

Abu Dabi Medya Ofisi, X platformunda yaptığı açıklamada, emirlik yetkililerinin "Bani Yas bölgesinde, hava savunma sistemleri tarafından engellenen bir balistik füzenin şarapnel parçalarının düşmesi sonucu meydana gelen ve bir Pakistan vatandaşının ölümüne yol açan olayla ilgilendiğini" belirtti.

İlgili bir gelişmede, Birleşik Arap Emirlikleri'nin doğu kıyısındaki Fuceyre Petrol Sanayi Bölgesi bugün bir İHA saldırısına hedef oldu ve yerel yetkililere göre yangın çıktı ancak yaralanma olmadı.

Fuceyre Hükümeti Medya Ofisi, "X" platformunda yaptığı açıklamada, emirliğin Sivil Savunma ekiplerinin "olaya derhal müdahale etmeye başladığını ve kontrol altına alma çabalarına devam ettiğini" bildirdi.

AFP'ye konuşan ve konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynağa göre Hürmüz Boğazı'nın ötesinde Umman Körfezi'nde bulunan aynı sanayi bölgesi, bir önceki gün de benzer bir saldırının hedefi oldu. Bu durum, ulusal petrol şirketi ADNOC'un bölgeden ham petrol sevkiyatını askıya almasına yol açmıştı.

Bu bağlamda, Genel Sivil Havacılık Otoritesi bugün yaptığı açıklamada, "durumun istikrara kavuşması ve geçici olarak uygulanan önleyici tedbirlerin kaldırılmasının ardından" BAE'deki hava trafiğinin normale döndüğünü duyurdu.

Bölgedeki güvenlik gelişmeleri

Bu, BAE Savunma Bakanlığı'nın hava savunmasının "İran'dan gelen füze ve İHA saldırılarıyla" mücadele ettiğini açıklaması sonrasında geldi.

KÖRFEZ

Suudi Arabistan ve Mısır dışişleri bakanları, bölgedeki gerilimi azaltma çabalarını görüştüler

Prens Faysal bin Ferhan, Riyad'da Bakan Bedr Abdulati'yi kabul etti (SPA)
Prens Faysal bin Ferhan, Riyad'da Bakan Bedr Abdulati'yi kabul etti (SPA)
TT
TT

Suudi Arabistan ve Mısır dışişleri bakanları, bölgedeki gerilimi azaltma çabalarını görüştüler

Prens Faysal bin Ferhan, Riyad'da Bakan Bedr Abdulati'yi kabul etti (SPA)
Prens Faysal bin Ferhan, Riyad'da Bakan Bedr Abdulati'yi kabul etti (SPA)

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, dün Mısırlı mevkidaşı Dr. Bedr Abdulati ile bir araya gelerek bölgedeki gerilimleri azaltma ve bölgenin güvenliğini ve istikrarını yeniden tesis etme çabalarını görüştü. İki bakan, İran'ın Krallığa ve diğer bazı Arap devletlerine yönelik devam eden saldırganlığını kınadıklarını yinelediler.

Riyad'daki Bakanlık merkezinde gerçekleşen görüşmede Prens Faysal bin Ferhan, iki ülke arasındaki ikili iş birliğini ve çeşitli alanlarda bu iş birliğini geliştirme yollarını da ele aldı.

Suudi Arabistan tarafından görüşmeye, Dışişleri Bakanı Siyasi İşler Danışmanı Prens Musab bin Muhammed el Ferhan ve Dışişleri Bakanlığı Siyasi İşler Müsteşarı Dr. Suud el Sati katıldı.

Ayrıca, Prens Faysal bin Ferhan, Birleşik Arap Emirlikleri Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zeyd el Nahyan ile telefon görüşmesi yaptı. Görüşmede, İran'ın Körfez ülkelerine yönelik devam eden haksız saldırıları çerçevesinde bölgedeki güncel gelişmeler ve Ortadoğu'da güvenlik ve istikrarın nasıl pekiştirileceği ele alındı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı, Bahreynli mevkidaşı Dr. Abdullatif el-Zeyani, Iraklı mevkidaşı Dr. Fuad Muhammed Hüseyin ve Bosnalı mevkidaşı Elmedin Konaković ile de telefon görüşmeleri yaptı. Görüşmelerde bölgedeki güncel gelişmeler ve istikrar ile güvenliği desteklemek için gösterilen çalışmalar ele alındı.

Daha önce Prens Faysal bin Ferhan, Japon mevkidaşı Toshimitsu Motegi ve Pakistanlı mevkidaşı Muhammed İshak Dar ile de ayrı ayrı telefon görüşmeleri gerçekleştirerek bölgedeki son gelişmeleri ve bunlara yönelik yapılan çalışmaları görüşmüştü.