Cezayir ile Fransa arasındaki 3 asırlık hesaplaşma

Eski sömürü ülkesi Fransa’nın siyasi gündeminden düşmüyor

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron
TT

Cezayir ile Fransa arasındaki 3 asırlık hesaplaşma

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron

Cezayir Cumhurbaşkanlığı ve ordusu, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un hem Cezayir Cumhurbaşkanlığı ve ordusu hem de genel olarak tüm ülke için son derece acı verici olarak kabul edilen açıklamaları nedeniyle öfke içinde... Macron’un açıklamaları, Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın iktidarı döneminden bu yana Cezayirlileri, Fransa’nın 19. Yüzyıldaki Cezayir işgali ile bağlantılı geçmişin üzerine sünger çekilip yeni bir sayfa açmaya ve acılarını unutmalarına ikna etmek için çaba sarf ettiği ve Fransa’nın artık sabrının tükendiği yönündeki bir duygunun adeta bir yansımasıydı. Cezayirliler ise, Fransa özür dilemeden ve Fransız liderler işgal sırasında korkunç günahlar işlendiğini kabul etmeden geçmişi unutmayı kesinlikle reddediyorlar.
Macron, iktidara gelmesinden bu yana sürdürdüğü ve ‘geçmişin yaralarını iyileştirmek’ olarak adlandırdığı çaba çerçevesinde geçtiğimiz 30 Eylül’de Cezayir'deki savaşı yaşayanların soyundan gelen 18 genci bir araya getirdi. Macron, gençlerin sorduğu sorulardan birine verdiği yanıtta, “Fransız kolonizasyonundan önce bir Cezayir ulusu var mıydı?” diye sordu. Ayrıca, “Türkler, Cezayirlilere ülkelerini sömürgeleştirdiklerini unutturmayı başardılar” ifadelerini kullanan Macron, bu nedenle, ‘Türkler tarafından Mağrip’te yapılan dezenformasyon ve propaganda ile yeniden yazılan tarihe karşı tarihin yeniden yazılması’ çağrısında bulundu.
Cezayir, Emmanuel Macron’un, hem ülke yönetimi hem de halkı için son derece aşağılayıcı bir anlam taşıyan ‘Fransız kolonizasyonunun, sivil müdahale için Fransa’nın gelişinden önce çadırda yaşayan ve koyun güden Cezayirlilere medeniyet getirmek gibi bir takım avantajları olduğu’ şeklindeki sözlerini büyük bir hassasiyetle karşıladı.
Macron, bununla da kalmadı. Sorunun, Cezayir'in 1962 yılında bağımsızlığını kazanmasının ardından Cezayir toplumunun derinliklerinde değil, hafızaya bağlı bir rant üzerine kurulmuş siyasi-askeri sistemde” olduğunu söyledi. Cezayir tarihinin yazımının ‘gerçeklere değil, Fransa'ya duyulan nefrete dayandığını’ öne süren Macron, “Cumhurbaşkanı Tebbun ile iyi bir iletişimim var, ama onun çok katı bir sistem tarafından kontrol edildiğini düşünüyorum” dedi. Gözlemcilere göre bu sözler, Cezayir Cumhurbaşkanı Tebbun’un ‘ordu tarafından rehin alınmış olduğu ve aslında iktidarın başı olmadığı’ anlamına geliyor.
Fransa tarafından Cezayir ve Kuzey Afrika'nın Mağrip bölgesindeki diğer ülkelere verilen vizelerin yüzde 50 azaltılması meselesiyle ilgili olarak Macron, kararın, özellikle Paris ve Fransa’nın diğer şehirlerini sık sık ziyaret eden üst düzey yetkilileri kapsayan ‘yönetici çevrelere’ yönelik olduğunu belirtti. Macron, “İktidar çevrelerini, yani kolayca vize almaya alışmış olanları zorlamaya çalışacağız” diyerek Mağripli yönetici sınıfını tehdit etti. Fransa'nın bu kararla yetkililere vermek istediği mesajla ilgili olarak ise Macron, “Yöneticilere, ‘(Fransa'daki) kaçak göçmenleri ve tehlikeli insanları (teröristleri) ülkeden çıkarmak için iş birliği yapmayı reddederseniz, hayatınızı kolaylaştırmayız’ demek istiyoruz” şeklinde konuştu.
Buna karşın Cezayir, Fransa’ya karşı tepki vermekte gecikmedi ve bir takım resmi önlemler aldı. Bu önlemlerin başında Cezayir’in Paris Büyükelçisinin geri çağrılması ve 2013 yılından bu yana aşırılık yanlısı gruplarla mücadele edilen Mali’nin kuzeyinde görev yapan Fransız savaş uçaklarının geçiş güzergahındaki Cezayir hava sahasının kapatılması yer aldı.

Fransa’daki seçim süreci
Bu yeni bölünme sürecinde en çok dikkat çeken ise Fransa'da seçim tarihi yaklaşırken, sanki Fransa’da seçimler, Cezayir konuk olarak davet edilmeden yapılamazmış gibi Fransa ve Cezayir arasındaki gerilimin artması oldu. Bu gerilim de çoğunlukla (Cezayir'in bağımsızlık savaşında Fransa adına savaşan Müslüman Cezayirliler) Harkiler ve (Cezayir’de doğup Fransa kolonizasyonu sırasında Fransızlarla iş birliği yapan ve bağımsızlığın kazanılmasından sonra Cezayir’den ayrılarak Fransa’ya yerleşen Cezayirliler) Kara Ayaklar gibi tarihi dosyaların yeniden hararetli tartışmalarda gündem olmalarıyla oluyor. Bu nedenle çoğu gözlemci Macron'un açıklamalarını önümüzdeki Nisan ayında yapılması planlanan Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimleri gündemiyle ilişkilendiriyor.

“Machiavelli mantığı”
Cezayirli gazeteci yazar Abdulali Zevagi, konula ilgili Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
“Fransa Cumhurbaşkanı’nın rezil açıklamaları, kulağa boğazlanmış bir horozun böğürtüleri gibi geliyor. Çünkü adam ikinci kez kazanmayı hedeflediği yeni bir cumhurbaşkanlığı döneminin eşiğinde. Makyavelli mantığındaki bu amaç, onu nezaketten ve diplomatik geleneklerden soyutlamış durumda. Tarih, Fransa’nın Cezayir ile ilişkilerindeki tüm bu aşırılığı hatırlıyor. Bu şekilde küstahça sözler sarf ediyor ve tarihin derinliklerine iniyor. Belki de bu sözler ona bazı seçmenlerin sempatisini kazandıracaktır. Elbette burada göçmenlere düşman olan ve beyaz ırkın üstünlüğü savunan ve İslam karşıtlığı yanılsamasıyla yönlendirilen sömürgeci geçmişe özlem duyan aşırı sağcı kitleyi kastediyoruz. Bu, son yıllarda tüm Avrupa ülkelerinde yeniden canlanan bir eğilim ve bu kasıtlı bir adım gibi görünüyor. Macron, bunu uygulamak için kademeli bir politika benimsedi. Vatanına ve halkına ihanet eden ve onlara karşı Fransa'nın yanında savaşan harkilerden resmi olarak özür diledi.”

Zevagi sözlerini şöyle sürdürdü:
"Fransa’nın cumhurbaşkanları, her seçim döneminde Fransa-Cezayir ilişkilerindeki çetrefilli dosyalara başvururlar ve bazı detayları farklı derecelerde sunarlardı. Ancak mevcut cumhurbaşkanı izin verilen tüm sınırların ötesine geçti. Cezayir'e karşı hâlâ ataerkil bir bakışla, 1962 yılı öncesindeki sömürgesiymiş gibi bakan bir sömürge ideolojisi sürdürüyor gibi görünüyor.  Gerçekten de Macron, Fransız siyasi elitlerinin gizli kapaklı inandıklarını yüksek sesle dile getirdi. İki ülke arasındaki ilişkilerdeki gerçek sorunu gözlerimizin önüne serdi. Fransız elitlerinin tutum ve tepkilerini oluşturan ana güdüyü ortaya çıkardı. Sömürge fikri, Cezayir’i arka bahçesi ve ekonomisinin atardamarlarından biri olarak gören Fransızların karakterinde kök salmıştır. Bu da Fransızların tedavi edilemeyen kronik bir hastalığıdır. "

“Medeniyetten yoksun bölge”
Cezayirli gazeteci yazar, değerlendirmesinde şunları da dile getirdi:
“Fransa’nın, Cezayir’i işgali büyük bir yalana dayanıyordu. Hala da öyle... Öyle görünüyor ki Cumhurbaşkanı Macron’da bu yalana tam bir teslimiyetle inanıyor. Vardığı sonuç, Fransa’nın acımasız barbar istilasından önce Cezayir'in medenileştirilmesi gereken medeniyette yoksun bir yer olduğudur. Ama bunu kafalarını keserek, aç bırakarak, yerlerinden ederek ve onlara karşı vahşi katliamlar gerçekleştirerek yaptılar. Oysa hiçbir sömürgeci güç böyle bir şey yapmadı. “
Zevagi’ye göre ‘Macron'un Cezayir’de askeri bir rejimin olduğuna atıfta bulunması, orduya yönelik sert eleştirileri ve siyasi-askeri rejimin Cumhurbaşkanı Tebbun’u kontrol etmekle suçlaması, hezeyan dolu açıklamaları, rastgele veya belli bir tarafa yöneltilmiş mesajlar, Cezayir’de Fransız tarafının aleyhine gerçekleşen bir iç değişimi yansıttığı’ açıkça görülüyor. Macron’un açıklamalarının iki ülke arasındaki ilişkilerin gelecekteki aşamalarını belirlemenin temel taşı olmaya devam ettiğini söyleyen Zevagi, “Çünkü bu açıklamalar, her Cezayirli için büyük bir anlam ifade eden Cezayir ulusunun varlığını ve ruhunu hedef aldı. Cezayirli yetkililerin açıklamaları, devletin tutumu ve sosyal medya kullanıcılarının Fransa Cumhurbaşkanı’nın açıklamalarını kınayan paylaşımları bu durumu ortaya çıkardı. Tarihi gerçeklerin ortaya çıkarılması, Fransa ile ilişkilerin kesilmesi ve Fransa’nın Cezayir’deki ekonomik ve kültürel çıkarlarının engellenmesi ve Fransa ile ilişkilerin, Cezayir'i geri kalmışlığından ve hem ekonomik hem de sosyal durgunluğundan kurtaracak her derde deva olarak görülmemesi talepleri yaygın bir şekilde dile getirildi” şeklinde konuştu.

Fransa’yı seven Cezayirliler var
Öte yandan Cezayirli siyaset analisti Abdulvahhab Lekevari, Facebook hesabından yaptığı paylaşımda Macron'un açıklamalarını ve neden olduğu öfkeyle ilgili şunları yazdı:
“Macron, hafıza dosyasından beslenen bir siyasi-askeri rejimden bahsetti. Bu egemen iktidarımızın çok doğru bir tanımıydı. Macron, Cezayir halkının Fransa'dan nefret ettiğini söyledi. Fakat bu doğru değil. Fransa'dan gerçekten nefret eden Cezayirlilerin olmasının yanında aynı zamanda Fransa'yı seven önemli sayıda Cezayirli de var. Cezayirlilerin Fransa’dan nefret etmediğinin kanıtı, her gün Fransa’ya umut yolculuğuna çıkan düzensiz göçmenlerdir. Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın 2003 yılındaki sel felaketinin ardından başkentin Bab el-Vad semtini ziyareti sırasında binlerce Cezayirlinin Chirac’ın adını söyleyerek vize talep ettiklerini de unutmadık.”

Lekevari sözlerini şöyle sürdürdü:
“(Macron), ‘Fransız işgalinden önce bir Cezayir ulusu var mıydı?’ diye sordu. Sorusunun cevabı için Cezayir ulusal hareketinin simgesi, Cezayir devletinin Kurucu Meclisinin ve Cezayir Cumhuriyeti Geçici Hükümeti'nin ilk başkanı Ferhat Abbas’a kadar gitti. Cezayir ulusunu mezarlıklarda aradı, ancak bulamadı.”
Macron’un akıllı ve hırslı bir politikacı olduğunu, tarih de dahil olmak üzere tüm kartlarını ikinci  kez cumhurbaşkanlığını kazanabilmek için kullandığını söyleyen Lekevari, “Özetle, yoksul Cezayirliler hâlâ kimliklerini ve tarihlerini aramaya dalmış durumdalar. Bu ulusun gerçek başlangıcını sorgulamak için tarihle gülünç bir şekilde savaşmak yerine Fransa’dan kurtuluş mucizesinin tarihi olan 5 Temmuz 1962'yi modern Cezayir ulusu için muzaffer bir başlangıç ​​olarak benimsemeleri yeterliydi” ifadelerini kullandı.
Sudanlı yazar Tayyib Salih tarafından 1960’lı yılların ortalarında yazılan ve kimlik meselesi üzerine kurulu ünlü roman ‘Mevsimu'l-Hicre ile'ş-Şemâl’den (Kuzeye Göç Mevsimi) alıntı yapan Lekevari, “Kitap sömürgeciler için şunlar söyleniyor; ‘gelişleri bizim anlattığımız gibi bir trajedi ya da onların tasvir ettiği gibi bir nimet değil, zamanla bir efsaneye dönüşecek melodramatik bir eylemdi. Neden evimize geldiklerini bilmiyorum. Bu, bugünümüzü ve geleceğimizi zehirlediğimiz anlamına mı geliyor? Er ya da geç evlerimizden çıkacaklar. Ancak burada demiryollarını, buharlı gemileri, fabrikaları, hastaneleri ve okulları olacak. Onların dilini hiç bir suçluluk yahut memnuniyet hissetmeden konuşacağız. Sıradan insanlar gibi olacağız. Ve eğer bizler birer yalansak, kendi uydurduğumuz yalanlarız.’”

Cezayir, Fransa’nın elinden kayıp gitti
Cezayirli yazar Abdulcebbar Bata da Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Macron, 4 yıl önce seçim kampanyası sırasında Cezayir'e geldiğinde açıkça ziyaretinin Fransa’nın Cezayir’deki tarihindeki ve geleceğindeki rolü açısından yaptığını söyledi. Ayrıca Cezayir'in sömürgeleştirilmesi insanlığa karşı bir suç olduğunu ifade etti. Bunları söyleyen kişi ile Fransız işgalinden önce bir Cezayir ulusunun varlığını sorgulayan kişinin aynı olması akıl almaz bir durum.  Kendi yarattığınız milletin varlığında ve geleceğinde asla sizden vazgeçemeyeceği de ortadadır. Macron’un ruh haline ve değişken zihniyetine göre yaptığı açıklamalar, bizi tam bir çelişkiye ve gerçeği bulmak için derinlemesine bir okuma yapmaya itiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın dediği gibi, Macron'un zihinsel noktada bir tedaviye ihtiyacı olmayabilir. Fakat önceki tüm Fransız cumhurbaşkanlarının aksine, çıkışlarında ve son açıklamalarında kendisini bu anormalliğe itenin ne olduğu bulmak için Macron’u içeriden ve dışarıdan çevreleyen tüm faktörler incelenebilir.
Bata’ya göre özellikle yeni Cezayir yönetiminin kendileriyle yapılan anlaşmaları yenilemeyi reddetmesinin ardından Cezayir’i bir daha geri dönmeksizin terk eden Fransız şirketlerinin devasa kayıplarından ve Fransa’ya yakın politikacıların ve işadamlarının Cezayir’de hapishanelere atılmasından geriye kalanların da ülke dışına kaçmasından sonra, Fransa gerçekten Cezayir’in elinden kayıp gittiğini düşünüyor.

Hanad: Macron haklı
Diğer taraftan Cezayirli siyaset bilimi profesörü Muhammed Hanad, Macron'un Cezayir rejimi konusundaki tutumunu güçlü bir şekilde desteklediğini açıkladı. Hanad, ‘Cezayirli yetkililerin, her zamanki gibi, Macron'un açıklamalarının ardından kendinden emin bir yönetim olarak görünme fırsatını kaçırdığını’ yazdı. Hanad, “Ne yazık ki, medya profesyonellerimizin ve entelektüellerimizin çoğu da bunu taklit etti. Cumhurbaşkanı Macron'un söylediklerini sakin bir şekilde gözden geçirecek olursak en başta Fransa'daki politikacıların aklından geçenleri dile getirdiği için Macron’a saygı göstermemiz gerektiğini düşünüyorum. En az yöneticilerimizin bazılarının yolsuzluklarından ve Fransa'yı paraları ve lüks mülkleri için bir sığınak olarak görmelerinden dolayı gördükleri saygıyı göstermeliyiz. Fransa Cumhurbaşkanı, bağımsızlığını kazanmasının ardından Cezayir'in siyasi ve askeri bir rejimin himayesinde hafıza dosyasından faydalandığını söyledi! Peki, bu doğru değil mi?” yorumunda bulundu. Hanad'a göre hafıza dosyasından sağlanan yarar, başka bir rant kaynağına ve ne olursa olsun muhalif seslerin bastırılmasına dayanır. Cezayir devletinin, bağımsızlık savaşının sona erdiğinin ilan edilmesinden hemen sonra geçici hükümete karşı yapılan bir askeri darbe üzerine kurulduğunu vurgulayan Hanad, “Darbeciler, iktidarlarını güçlendirmek amacıyla - Macron'un da dediği gibi – Cezayir’in tarihini Fransa nefretine dayandırdılar. Ama bugün, bu nefretin sadece kısır bir propagandadan ibaret olduğunu biliyoruz! Bu nedenle, Fransa Cumhurbaşkanı yanlış bilgi ve propagandaya karşı koymak amacıyla Cezayir savaşının tarihini Arapça ve Berberice olarak yazakları vaadinde bulunmakta haklı” ifadelerini kullandı.

Hanad sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ancak Emmanuel Macron'un, Fransa'nın Cezayir'deki rejimi desteklediği yönündeki genel düşünceyi çürüttüğü çok önemli açıklamaları da var. Cezayir'deki rejimin Hirak (Halk hareketi) nedeniyle yorgun ve kırılgan hale geldiğini belirtti ve askeri bir rejim niteliğinde olduğunu vurguladı. Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ile olan ilişkisine dikkati çekti ve Cezayir Cumhurbaşkanı’nın, katı bir rejimin tarafından kontrol edildiğini söyledi.”
Macron'un ‘yönetici sınıfına’ vize vermeyi kısıtlayarak ‘hayatlarını kolaylaştırmayacakları’ yönündeki tehdidiyle ilgili olarak ise Hanad şunları söyledi:
“Bu, artık onlardan korkmuyor gibi görünen Fransız yetkililerle haşır neşir olanlara saygısızlık anlamına gelmiyor mu? Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un Cezayir'deki yönetim sistemine ilişkin son açıklamalarından nasıl bir ders çıkarmalıyız? Eğer karşındaki sana saygı duymuyorsa dönüp kendine bir bak, belki de sebebi sensindir!”



Doğu Libya, ‘tam özerklik’ seçeneğini hayata geçirmeye mi yöneliyor?

Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
TT

Doğu Libya, ‘tam özerklik’ seçeneğini hayata geçirmeye mi yöneliyor?

Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)
Usame Hammad, 3 Kasım’da Bingazi’de düzenlenen terörle mücadele ve düzensiz göçün önlenmesi konulu konferansa katıldı. (Libya İstikrar Hükümeti Basın Ofisi)

Libya’nın doğusunda ‘özerk yönetim’ konusu, son dönemde yeniden ön plana çıktı. Temsilciler Meclisi (TM) tarafından görevlendirilen hükümetin idari ve mali bağımsızlığı hayata geçirme ihtimalini gündeme getirmesi, yıllardır bölünmüşlük yaşayan ülkede bu seçeneğin uygulanabilirliğine, devlet kurumlarının birliği üzerindeki etkilerine ve kaynakların ve yetkilerin gelecekte nasıl yönetileceğine ilişkin soru işaretlerini yeniden gündeme taşıdı.

Bingazi’deki hükümetin (Libya İstikrar Hükümeti/LİH) Başbakanı Usame Hammad’ın pazartesi akşamı, bu seçeneğin hayata geçirilebileceğine işaret etmesinin ardından siyasetçiler, aşiret liderleri ve Libyalı aktivistler arasında tartışmalar genişledi. Bu adımın, LİH’e sorumluluk alanı içindeki coğrafi bölgede kaynakları ve kamu tesislerini bağımsız biçimde yönetme imkânı sağlayacağı belirtildi.

Hammad hükümetinin bu açıklaması, Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti’nin (UBH), TM’nin ülkenin batısındaki Zintan kentinde oturum yapmasını engellemesine tepki olarak geldi. Bu gelişme, bölünmüş kurumların yetkileri ile coğrafi ve idari sınırlarına ilişkin anlaşmazlıkları yeniden gündeme taşıdı.

Bu yaklaşımı destekleyenler, özerk yönetimi doğu ve güney bölgelerinin çıkarlarını korumanın ve kaynaklarının merkezi kurumların işleyişindeki aksaklıklardan bağımsız şekilde yönetilmesini sağlamanın bir yolu olarak görüyor. Diğerleri ise ulusal uzlaşı ve iktidar ile servetin paylaşımına ilişkin anayasal güvencelerin bulunmadığı bir ortamda özerk yönetime geçilmesinin bölünmüşlüğü kalıcı hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.

Federal sistem

Siyasi analist Abdullah ed-Dibani’ye göre Hammad hükümeti, vatandaşların çıkarlarını korumak ve kalkınmanın devamlılığını güvence altına almak amacıyla mali ve idari bağımsızlığı ya da özerk yönetimi hayata geçirme konusunda ilerlemesini sağlayacak hukuki ve yürütme kapasitesine sahip.

Dibani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu yaklaşımın, TM’den kaynaklanan hükümet meşruiyetine dayandığını, ayrıca ülkenin doğu ve güney bölgelerinde sahada sağlanan güvenlik istikrarı, imar projeleri ve altyapı çalışmalarının da bu süreci desteklediğini söyledi.

Dibani, “Bu girişim, siyasi tıkanıklığa ve yasama organının çalışmalarının aksamasına verilmiş bir yanıttır. Ülkenin imkânlarının ve vatandaşların geçim koşullarının siyasi anlaşmazlıklara rehin edilmemesini amaçlamaktadır” dedi. Kaynakların bağımsız biçimde yönetilmesinin, servetin daha adil dağıtılmasına ve kamu hizmetlerinin devamlılığının sağlanmasına katkıda bulunabileceğini vurguladı.

Devam eden tartışmalar, Libyalı siyasetçilerin yıllardır federal sistemin ya da yarı federal bir modelin benimsenmesi yönündeki tekrarlanan talepleriyle de örtüşüyor. Bu model, ülkenin tarihî üç bölgesi olan Berka, Trablus ve Fizan’a kendi işlerini yönetme konusunda daha geniş yetkiler verilmesini öngörüyor.

Ancak bu yaklaşımın, mevcut krize yönelik olası çözümlerden biri olarak benimseyenler arasında dahi ortak kabul görmediği anlaşılıyor.

Libya Federal Hareketi yöneticilerinden Ebu Bekir Kat­rani, federal sistemin doğu ve batıda iki ayrı hükümetin varlığı nedeniyle fiilen uygulanmakta olduğunu, ancak ‘anayasal güvenceye kavuşturulmadığını ve demokratik bir biçimde işlemediğini’ belirtti.

Libya’da federal sistem, 1963 yılında, üniter devlet sistemini kabul eden 1963 tarihli 1 sayılı Kanun’la yapılan anayasa değişikliği kapsamında kaldırılmıştı.

Katrani, Facebook üzerinden yaptığı paylaşımda, Libya’daki taraflar arasında gerçek çatışma odağını oluşturan bakanlıklar ve egemen kurumlar üzerindeki anlaşmazlık devam ettiği sürece federal sistemin benimsenmesinin krizin temel nedenlerini ortadan kaldırmayacağı uyarısında bulundu.

Karmaşıklıklar ve engeller

Sorular, salı günü Bingazi’de Libya Kültür Mirası ve Yaban Hayatı Kurumu tarafından düzenlenen geleneksel bir festival sırasında bir grup Libyalı gencin görüntülerinin yayılmasıyla daha da arttı. Görüntülerde gençlerin, halk dansı sergilerken ülkenin doğusundaki Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter’in cumhurbaşkanı olarak göreve getirilmesini destekleyen sloganlar attığı görüldü. Katılımcılar ayrıca Hafter’in sivil kıyafetli fotoğrafının yer aldığı ve üzerinde ‘Cumhurbaşkanı’ yazan bir poster taşıdı.

csdfrgthy
Geçtiğimi salı günü Bingazi’de düzenlenen bir festivalde Saddam Hafter’in sivil kıyafetli fotoğrafının yer aldığı ve üzerinde ‘Cumhurbaşkanı’ yazan bir poster (Libya Kültür Mirası ve Yaban Hayatı Kurumu)

Bununla birlikte, Libya İleri Araştırmalar Enstitüsü’nden siyaset bilimci Prof. Dr. Arif et-Teyr’in de aralarında bulunduğu bazı isimler, özerk yönetim seçeneğinin mevcut aşamada hayata geçirilebileceği ihtimalini düşük görüyor. Et-Teyr, mali ve idari bağımsızlık seçeneğinin gündeme getirilmesinin, bunun mevcut aşamada uygulanabileceği anlamına gelmediğini belirtti.

Bu seçeneğin siyasi, ekonomik ve toplumsal açıdan karmaşık sorunlarla karşı karşıya olduğunu, ayrıca hayata geçirilmesi için onlarca yıl sürebilecek anayasal ve kurumsal düzenlemelere ihtiyaç duyduğunu ifade eden et-Teyr, “Libya kamuoyu, ülkenin bölünmesi ya da birliğinin zedelenmesi fikrine sıcak bakıyor gibi görünmüyor. Bunun nedeni, Kral İdris es-Senusi’nin 1951 yılında Libya’nın bağımsızlığının ilan edilmesi ve bölgelerinin birleştirilmesiyle özdeşleşen tarihî sembolizmiyle bağlantılı olmasıdır” dedi.

Et-Teyr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, egemen mali ve ekonomik kurumların birbirine bağlı yapısının, bölgeler arasındaki kaynak ve gelirlerin iç içe geçmiş olmasının bağımsız bir mali yönetim oluşturulmasının önünde engel teşkil ettiğini belirtti. Bu durumun, gelecekteki herhangi bir düzenlemede Fizan bölgesinin ve Libya’nın güneyinin nasıl bir konumda olacağına ilişkin soru işaretleri de doğurduğunu kaydetti.

cdfgthy
Libya Ulusal Birlik Hükümeti (UBH) Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, 21 Ekim’de Trablus’ta Temsilciler Meclisi (TM) Birinci Başkanvekili Tarık el-Eşter ile yaptığı görüşme sırasında (Dibeybe’nin ofisi)

Dış politika açısından ise et-Teyr, komşu ülkelerin ve ABD, Birleşik Krallık, Rusya ve Çin’in de aralarında bulunduğu uluslararası toplumun mevcut aşamada böyle bir yaklaşımı kabul etmesini beklemiyor. Ancak bölünmüşlüğün sürmesi ve kapsamlı bir siyasi çözüme ulaşılmasında başarısız olunması hâlinde, uzun vadede koşulların değişebileceği ihtimalini de dışlamadı. Bunun, tarafları alternatif idari düzenlemeler arayışına yöneltebileceğini ifade etti.

İki farklı yaklaşım arasında Libya Uzlaşısı Ayan Meclisi Başkanı Muhammed el-Mubeşşir ise vatandaşların haklarına ve servetin adil dağıtımına odaklanan bir yaklaşım ortaya koydu. El-Mubeşşir, “Libya’nın sorunu haritayla ilgili değil” diyerek farklı şehir ve bölgelerde yaşayan insanların ihtiyaçlarının birbirine benzediğini, bunların maaş, ilaç, eğitim ve iş imkânlarını kapsadığını belirtti.

Federalizm taleplerinin arkasında, özellikle dışlanmışlık hissi ve yerine getirilmeyen vaatlerin birikmesi gibi gerekçelerin bulunduğunu kabul eden el-Mubeşşir, ancak adil kurumların, denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının bulunmadığı bir ortamda devletin yapısını değiştirmenin ne fayda sağlayacağını sorguladı. Ayrıca yolsuzluk ve kayırmacılığın bölgelere de taşınabileceği uyarısında bulundu.

El-Mubeşşir, bunun yerine belediyelerin güçlendirilmesini, kendilerine gerçek yetkiler ve bağımsız bütçeler verilmesini, gelirlerin dağıtımında şeffaf kuralların benimsenmesini önerdi. Bu yaklaşımını, ülkenin birliğinin korunmasını sağlayan unsurlar olarak ekonominin, bankacılık sisteminin, para biriminin, petrol zenginliğinin ve bölgeler arasındaki toplumsal bağların birbirine bağlı olmasına dayandırdı.


Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi
TT

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan’da Hizbullah üyesi 5 kişi askerî mahkemeye sevk edildi

Lübnan Askerî Mahkemesi Hükümet Komiseri Yargıç Claude Ghanem, ülkenin kuzeyindeki dağlık bir bölgede gözaltına alınan beş Hizbullah mensubu hakkında, “silahlı bir grup oluşturmak, bu gruba eleman kazandırmak, üyelerini donatmak ve silah temin etmek ile devletin iç güvenliğine saldırmak” suçlamalarıyla, Ceza Kanunu'nun 307'nci maddesi uyarınca dava açtı.

Adli bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, İç Güvenlik Güçleri İstihbarat Şubesi'nin soruşturmanın ilk aşamasını sürdüreceğini belirtti. Kaynak, “iddianamenin, soruşturma sırasında isimleri geçen başka kişileri de kapsayacak şekilde genişletilmesinin muhtemel olduğunu” ifade etti.

Adli kaynak, şüphelilerin “devletin iç güvenliğine saldırı” suçunu oluşturan ağır bir suçlamayla karşı karşıya kalmalarının gerekçesini, “güvenlik amaçlı bir eylem gerçekleştirmeye hazırlanmış olabilecekleri” yönündeki şüpheye dayandırdı.

İç Güvenlik Güçleri, söz konusu beş kişiyi geçen hafta Lübnan'ın kuzeyinde, Bşarri ve Batroun ilçeleri arasında kalan dağlık bölgede gözaltına aldı.

Soruşturma kapsamında, şüphelilerin yerleşim bulunmayan uzak bölgelerde gerçekleştirdikleri gezilerin nedenleri, amaçları ve arkalarındaki bağlantılar üzerinde duruldu. Özellikle İç Güvenlik Güçleri devriyesinin yaklaşması üzerine bazılarını yırtmaya çalıştıkları evrak ve haritaların üzerlerinde bulunması dikkat çekti.


El-Avlaki, Şarku’l Avsat’a konuştu: Mücadelemiz Husilerin dezenformasyonuyla mücadele

El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
TT

El-Avlaki, Şarku’l Avsat’a konuştu: Mücadelemiz Husilerin dezenformasyonuyla mücadele

El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)
El-Avlaki, bakanlığın doğrulama mekanizmalarını güçlendirmeye ve bilgileri resmî kaynaklarından sağlamaya odaklanacağını belirtti. (SABA)

Yemen Enformasyon Bakanı Salim Sabit el-Avlaki, resmî medyaya yönelik kamuoyu güveninin yeniden tesis edilmesinin, halkın sorunlarına temas eden ve gerçekleri süslemeden ya da abartmadan yansıtan açık bir söylem gerektirdiğini belirtti. El-Avlaki, bakanlığının önündeki en büyük zorluğun medya kuruluşlarının kamuoyu üzerindeki etkisini yeniden kazanmasını sağlamak olduğunu vurguladı.

Şarku’l Avsat’a konuşan el-Avlaki, geçici başkent Aden'den resmî medya kurumlarını yeniden faaliyete geçirmeyi, performanslarını iyileştirmeyi ve gazetecilerle kamuoyuna bilgilerin hızlı ve düzenli biçimde ulaştırılmasını sağlamak amacıyla hükümet kurumları arasındaki koordinasyonu güçlendirmeyi hedeflediğini açıkladı.

Yemenli Bakan, “Yemen'in Şafağı” operasyonunun medya tarafından profesyonellik ve disiplin çerçevesinde takip edilmesinin önemine dikkat çekti. Askerî açıdan hassas bilgilerin yayımlanmaması, abartılı söylemlerden ve dayanaksız tahminlerden kaçınılması gerektiği uyarısında bulunan el-Avlaki, aksi tutumun haberlerin güvenilirliğine ve kamuoyunun medyaya duyduğu güvene zarar verebileceğini belirtti.

Husilerin söylemlerine karşı mücadele konusunda da uyarılarda bulunan el-Avlaki, grubun çatışma tarihini yanıltıcı biçimde yeniden yazmaya çalıştığını ifade etti. Bu anlatıya karşı koymanın gerçeklerin ve kanıtların ortaya konulmasını, Husilerin yürüttüğü projenin niteliğinin uygulamaları ve sonuçları üzerinden gözler önüne serilmesini gerektirdiğini vurguladı.