Rusya'nın arabuluculuğundaki uzlaşılar Suriye'nin güneyindeki müttefiklerine uzandı

Dera'nın doğu kırsalındaki Sayda beldesinde kurulan uzlaşı merkezi (Daraa 24)

Rus heyeti ve Suriye rejimi Güvenlik Komitesi, Dera’nın doğu kırsalındaki Sayda beldesi ile en-Naime ve Kahil köylerinde uzlaşı anlaşmasının uygulanması ve Rusya’nın uzlaşı haritası çerçevesinde Rusya tarafından desteklenen 5. Kolordu ve Askeri Güvenlik Servisi üyelerine dayatılan hafif ve orta menzilli silahların teslim edilmesi işlemleri tamamlandı. Uzlaşı, Güvenlik Komitesi tarafından sunulan bu bölgelerdeki arananların listesiyle ilgili bir anlaşmazlık nedeniyle Pazar günü öğleden sonra işlemlerin aksamasının ardından ikinci günde sağlandı.
Üç beldenin ileri gelenleri, 5. Kolordu’ya bağlı 8. Tugay subayları, Güvenlik Komitesi üyeleri ve Rus tarafından yetkililer arasında yapılan görüşmeden sonra, anlaşmazlık çözüldü ve arananlar listesi değiştirildi. Bu bölgelerin yerel sakinlerinden olan 5. Kolordu unsurlarının silahları, Busra eş-Şam'daki komuta merkezine teslim edildi.
Sayda beldesi ile Kahil ve en-Naime köylerinden silahların teslim edilmesini ve uzlaşıyı reddedenlerle yaşanan tartışmanın ardından, Sayda beldesine otobüsler gelirken yerinden etme, askeri seçenek ya da anlaşmayı kabul edip silahların teslim edilmesi seçenekleri öne sürüldü.
Bu arada Şam yanlısı basın kuruluşları, uzlaşı karşıtlarını Dera'nın doğu kırsalındaki bölgelerden yerinden edilmeleri için iki otobüsün bölgeye gönderildiğine dair haberlerin doğru olmadığını, daha ziyade, Kahil ve en-Naime köylerinden uzlaşıyı uygulamak isteyenlerin Sayda beldesinde kurulan uzlaşı merkezine götürülmeleri için kullanıldıklarını aktardılar.
Kaynaklar, Rusya’nın uzlaşı haritasının önümüzdeki birkaç gün içinde Dera'nın doğu kırsalındaki el-Cize ve el-Mutaiyye beldelerini de kapsayacağını ve Dera’nın idari sınırları içinde kalan ve sınır karakolları da dahil olmak üzere Ürdün sınırlarına bitişik bölgeler olan Nida, el-Samafyat, el-Amman, Semc ve et-Tayhe bölgelerine uzanacağını söylediler.
Suriye'nin güneyinde 2018 yılında muhalif gruplarından oluşturulan 5. Kolordu’nun ilk komutanı Ahmed el-Avde, Rusya’nın uzlaşı haritasının nüfuzu altındaki bölgelere yaklaşması ve 8.Tugay'ın Dera'nın doğu kırsalındaki 5. Kolordu bölgelerinde konuşlandırılmasıyla birlikte iki gün önce Ürdün'e gitti. Bölgeden aktivistler, Avde’nin Ürdün ziyaretinin Ürdün'ün Suriye rejimine yönelik tutumlarındaki değişimden kaynaklandığını öne sürerek Avde’nin bölgeyle ilgili yeni veriler almak amacıyla bu ziyareti gerçekleştirdiği değerlendirmesinde bulundular. Avde, 2018 yılında yapılan uzlaşı anlaşmasından önce olduğu gibi anlaşmayla Rusya destekli 5. Kolordu’nun komutanı olduktan sonra da Ürdün'e sık sık ziyaretlerde bulundu. Ancak diğer kaynaklar, Avde’nin Ürdün ziyaretini doğrulamadılar.
Dera’da bölgelerin çoğunun yeni uzlaşı anlaşması kapsamına girmesine rağmen, halen bir güvensizlik durumu hakim. Pazartesi sabahı, Suriye rejimi güçlerinin mühendislik birimlerinden 4 unsur Suriye ve Ürdün arasındaki Nasib Sınır Kapısı’na doğru giderken içinde bulundukları askeri aracın Dera-Şam uluslararası karayolu üzerindeki Um el-Meyazin beldesi köprüsünün yakınlarından geçtiği sırada bombalı saldırıya uğraması sonucu yaralandı.
Dera'nın doğu kırsalındaki Nasib, Um el-Meyazin ve et-Taybe beldeleri uzlaşı anlaşması kapsamına girdiler ve silahlar teslim edildi. Suriye rejimi güçlerine bağlı birlikler de Rus askeri polisinin gözetiminde bölgeye konuşlandırıldı. Birlikler, Cumartesi ve Pazar sabahları, bölgede hızlı aramalar gerçekleştirdiler.
Öte yandan Askeri Güvenlik Servisi yetkililerinin Dera'nın batısındaki Yermuk Havzası bölgesindeki Hayt beldesinden dört kişiyi gözaltına almasının ardından belde sakinleri, Dera'nın batı kırsalı ve Yermuk Havzası'ndaki Merkezi Komite'ye duruma müdahale etmesi için çağrıda bulundular. Tutuklananlardan ikisinin daha önce veya şimdi herhangi bir askeri oluşumda yer almayan siviller oldukları, diğer ikisinin ise 2018 yılından bu yana 4. Kolordu’da gönüllü olarak görev yaptıkları ve Pazar günü, el-Mesaken bölgesindeki 5. Kolordu ile Askeri Güvenlik Servisi’nin ortak askeri kontrol noktasından geçerken gözaltına alındıkları bildirildi. Bölge sakinleri, nerede oldukları bilinmeyen dört kişinin, bölge yeni uzlaşı anlaşması kapsamına girmeden önce kendilerine gönderilen arananlar listesinde yer almadıklarını ve bölgenin bir hafta önce Rusya’nın arabuluculuk ettiği haritaya dahil olduğunu vurguladılar.
Dera'nın batı kırsalındaki el-Muzeyrib beldesinde ise, bölge sakinlerinden Cihad el-Hüseyin, kimliği belirsiz silahlı kişilerce uğradığı suikast sonucu öldürüldü. Hüseyin, 2018 yılından önce yerel muhalif grupların eski bir unsuruydu. Yerel istatistiklere göre Dera'nın batı kırsalındaki beldelerde ve Dera el-Beled kentinde, yeni uzlaşı anlaşmasının uygulanmaya başlamasından sonra 10 suikast ve cinayet gerçekleşti. Bu olayların çoğunun failleri ve nedenleri belirlenemezken Deralı aktivistlere göre bazı olaylar, aileler arasındaki eski kan davalarından kaynaklanıyor.