Halat kasabası açıklarında yapılan arama operasyonuna Lübnan askeri helikopteri katıldı (Lübnan medyası)
Beyrut/AA
TT
TT
Lübnan'da eğitim uçağı düştü
Halat kasabası açıklarında yapılan arama operasyonuna Lübnan askeri helikopteri katıldı (Lübnan medyası)
Lübnan'da bir sivil eğitim uçağının denize düştüğü ve kayıpların olduğu bildirildi.
Lübnan ordusundan yapılan yazılı açıklamada, sivil eğitim uçağının başkent Beyrut'un kuzeyindeki Cubeyl açıklarında Akdeniz'e düştüğü belirtildi.
Söz konusu uçağın yerel saatle 10.40'ta düştüğü kaydedilen açıklamada, Lübnan Deniz ve Hava kuvvetleri ile sivil savunma ekiplerinin kayıpları aradığı ifade edildi.
Yerel basın ise denize düşen Cessna-172 tipi eğitim uçağında 2 kişinin olduğunu aktardı.
Lübnan İçişleri Bakanı Bessam Mevlevi'nin de kısa süre içinde arama kurtarma çalışmalarını takip etmek üzere uçağın düştüğü bölgeye intikal edeceği bildirildi.
Eğitim uçağının düşme nedenine ilişkin ise herhangi bir bilgi verilmedi.
İsrail’in Gazze Şeridi'nde düzenlediği iki saldırıda 5 Filistinli öldühttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5290238-i%CC%87srail%E2%80%99-gazze-%C5%9Feridinde-d%C3%BCzenledi%C4%9Fi-iki-sald%C4%B1r%C4%B1da-5-filistinli-%C3%B6ld%C3%BC
İsrail’in Gazze Şeridi'nde düzenlediği iki saldırıda 5 Filistinli öldü
Ali İsbitan’ın cenazesinde ağlayan Filistinli kadınlar (AP)
Gazze Şeridi'ndeki Sivil Savunma Müdürlüğü ve bir tıbbi kaynak, İsrail’in orta kesimlerdeki Deyr el-Belah kentini ve güneydeki Han Yunus kentini hedef alan iki ayrı hava saldırısında aralarında bir çocuğun da bulunduğu 5 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını bildirdi.
Gazze'deki Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, Fransız Haber Ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, İsrail’in Deyr el-Belah'taki Vadi es-Selka Köprüsü yakınlarında bir grup vatandaşı hedef alan insansız hava aracı (İHA) saldırısı sonucu aralarında bir çocuğun da bulunduğu 3 kişinin öldüğünü ve 5 kişinin ise yaralı olarak hastaneye kaldırıldığını söyledi.
İsrailli bir askeri kaynak ise AFP’ye İsrail ordusunun söz konusu bölgede ‘teröristleri hedef alan bir saldırı gerçekleştirdiğini’ belirtti. Kaynak, hava saldırısının sonuçlarının hâlâ ‘değerlendirme aşamasında’ olduğunu da ekledi.
Deyr el-Belah'taki Şuheda el-Aksa Hastanesi Acil ve Kabul Bölümü, üç kişinin cansız bedeninin ve yaralıların hastaneye ulaştığını teyit etti. Hayatını kaybedenlerin 8 yaşındaki Malik Vail Ebu Şavîş, Ali İsbitan ve Hasan el-Hanacire olduğunu belirten hastane, yaralılardan birinin durumunun ‘ağır olduğunu ve vücudunun çeşitli bölgelerine isabet eden şarapnel parçalarını çıkarmak için ameliyata ihtiyaç duyduğunu’ aktardı.
Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Basal daha sonra İsrail tarafından Gazze Şeridi’nin Han Yunus kentinin batısındaki Nass Kavşağı yakınlarında, deniz kıyısındaki bir çadıra düzenlenen hava saldırısında 2 kişinin hayatını kaybettiğini, üçü ağır olmak üzere 27'den fazla kişinin yaralandığını duyurdu.
Bir görgü tanığı “İşgalci İsrail’e ait uçaklar, deniz kıyısındaki bir çadıra füze attı, sanki deprem oldu. Çocuklar deniz kenarında oynuyordu. Çok sayıda yaralı ve ölü oldu" dedi.
Öte yandan Gazze'deki Hamas hükümetine bağlı İçişleri Bakanlığı'ndan bir güvenlik kaynağı, İsrail ordusunun bu sabah erken saatlerde ‘Han Yunus'un doğusu ve Gazze kentinin doğusu bölgelerinde bir dizi ev ve binayı yıktığını’ söyledi.
Geçtiğimiz ekim ayından bu yana Gazze'de sürekli ihlallerle gölgelenen bir ateşkes hüküm sürüyor.
O tarihten bu yana binden fazla Filistinli hayatını kaybetti. İsrail ordusu neredeyse her gün hava saldırılarına devam ederken eş zamanlı olarak kara harekâtları gerçekleştiriyor. İsrail ve Hamas, ateşkesin ihlal edilmesi konusunda karşılıklı suçlamalarda bulunuyor.
"Karanlık ağ" Libya Merkez Bankası'na sızdıhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5290209-karanl%C4%B1k-a%C4%9F-libya-merkez-bankas%C4%B1na-s%C4%B1zd%C4%B1
Trablus'ta Akdeniz kıyısında yer alan Libya Merkez Bankası, (Reuters)
Libya Merkez Bankası dün yaptığı açıklamada, sisteminin 3 hafta önce hacklenmesinin ardından "hassas ve gizli nitelikteki bazı verilerinin" "Dark Web"e sızdırıldığını kabul etti. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre sızdırılan veriler arasında Merkez Bankası Başkanı'nın bakanlıklar, devlet kurumları ve İhale Komisyonu ile olan yazışmalarının yanı sıra, yerel şirketlerle yapılan toplantıların tutanaklarının da yer aldığı belirtildi. Banka, konuyla en yüksek profesyonellik ve şeffaflıkla ilgileneceğini vurguladı.
Trablus'taki İç Güvenlik Teşkilatı, bilgisayar korsanlarının sızdırılan dosyaların içine gerçek veri gibi görünen "zararlı yazılımlar" gizlediğini açıkladı. Teşkilat, bu dosyaların cihazlara sızma ve güvenlik ihlallerine yol açabilecek zararlı bileşenler içerdiği konusunda uyardı.
İç Güvenlik Teşkilatı; egemen kurumları, hükümet organlarını, bankaları, kamu ve özel şirketleri, "Dark Web" veya güvenilir olmayan diğer kaynaklardan elde edilen dosyaları indirmemeleri, açmamaları veya dosyaları çıkarmamaları (extract) konusunda uyardı ve bunun ciddi güvenlik riskleri oluşturabileceğini belirtti.
Bütçe anlaşmazlığı, Erbil ile Bağdat arasındaki petrol anlaşmalarını tehdit ediyorhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5290014-b%C3%BCt%C3%A7e-anla%C5%9Fmazl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-erbil-ile-ba%C4%9Fdat-aras%C4%B1ndaki-petrol-anla%C5%9Fmalar%C4%B1n%C4%B1-tehdit
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) topraklarındaki bir petrol sahası (Reuters)
Erbil:Hişam el-Meyani
TT
Erbil:Hişam el-Meyani
TT
Bütçe anlaşmazlığı, Erbil ile Bağdat arasındaki petrol anlaşmalarını tehdit ediyor
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) topraklarındaki bir petrol sahası (Reuters)
Bağdat ile Erbil arasında Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) topraklarındaki petrol sahalarının yönetimine ilişkin olumlu uzlaşı sinyalleri ortaya çıkarken, kriz bu kez federal bütçe ve karşılıklı mali yükümlülükler başlığında yeniden alevlendi. Gerilim, IKBY Başbakanı Mesrur Barzani’nin, Bağdat’ın Erbil’den her ay 120 milyar Irak dinarı (91 milyon dolar) tutarında sabit bir ödeme talep etmesinin meşruiyetini ve hukuki dayanağını sert ifadelerle sorgulamasının ardından tırmandı. Bu gelişmeye eş zamanlı olarak IKBY Maliye Bakanlığı, federal hükümetin son yedi yılda IKBY’nin bütçe payından yaklaşık 48 trilyon Irak dinarı (36,6 milyar dolar) kesinti yaptığını açıkladı.
Söz konusu gelişmeler, ABD’nin son dönemde yürüttüğü yoğun diplomatik temasların ardından yaşandı. Kürt siyasetçiler, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın haziran ayı ortasında Erbil’e gerçekleştirdiği ziyarette, IKBY ile Ali ez-Zeydi başkanlığındaki yeni federal hükümet arasında uzun süredir devam eden petrol anlaşmazlığının çözüm ihtimalini ele aldığını belirtti. Kaynaklar, uluslararası çevrelerde Bağdat’taki yeni yönetimin kronik sorunları aşabileceğine yönelik temkinli bir iyimserlik bulunduğunu, ancak doğal kaynakların yönetimini düzenleyecek kalıcı bir federal yasanın yakın vadede çıkarılmasının beklenmediğini ifade etti.
‘Sabit kesinti’ tartışması
120 milyar Irak dinarı tutarındaki ödemeye ilişkin hukuki ihtilafın ayrıntılarını değerlendiren IKBY Maliye Bakanlığı Hukuk Müşaviri Havari Kemal, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Bağdat’ın son uygulamalarının taraflar arasındaki anlaşmazlığı daha da derinleştirdiğini ve hem IKBY hem de Irak genelinde çifte ekonomik krize yol açtığını söyledi. Kemal, Ali ez-Zeydi hükümetine, “Taraflar arasındaki çözümsüz dosyaları yeniden ele alması ve anlaşmazlıkların çözümünde anayasayı temel referans olarak esas alması” çağrısında bulundu.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesrur Barzani, 16 Haziran 2026 tarihinde ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ı ağırladı. (Hükümet Basın Bürosu)
Mesrur Barzani de yerel basına yaptığı açıklamada, “120 milyar Irak dinarının federal hükümete iade edilmesinin hiçbir hukuki dayanağı bulunmadığını” belirterek, “Yasada yer alan hüküm, petrol dışı gelirlerin yarısının federal hükümete devredilmesini öngörüyor. Söz konusu 120 milyar dinar ise önceki Irak hükümetinin kabinesi tarafından alınmış bir kararla belirlenmişti” dedi. Konunun şu anda yeniden değerlendirildiğini ifade eden Barzani, “Irak genelinde, özellikle de IKBY’de yerel gelirlerin artmasını umuyorum. Gelirler arttıkça IKBY’nin katkısı da artacak” diye konuştu.
Kemal ise 2019 tarihli 6 sayılı Federal Mali Yönetim Kanunu’nun 29. maddesinin bu konuda açık olduğunu vurgulayarak, petrol dışı federal gelirlerin (gümrükler, sınır kapıları ve limanlardan elde edilen gelirler gibi) yarısının, fiilen tahsil edilen tutara göre değişken bir oran üzerinden federal hükümete aktarılacağını, bunun sabit ve önceden belirlenmiş 120 milyar Irak dinarı tutarında bir ödeme anlamına gelmediğini söyledi. IKBY’de iki tür gelir bulunduğunu belirten Kemal, “Yerel gelirler tamamen bölge yönetimine aittir. Federal nitelikteki petrol dışı gelirlerin ise bölgede tahsil edilen kısmının yarısı federal hükümete aktarılır” ifadelerini kullandı.
Petrol dışı federal gelirler, gümrükler, limanlar, sınır kapıları ve benzeri, federal yönetimin yetki alanına giren egemenlik gelirlerini kapsarken; gelir vergileri ve belediye gelirleri ise yerel gelirler arasında değerlendiriliyor.
Mesud Barzani ve Mazlum Abdi, Erbil’de ABD’nin Suriye Özel Temsilci Tom Barrack ile yapılan görüşmeler sırasında (Arşiv – Kürdistan Demokrat Partisi)
Kürt petrol uzmanı Dr. Govend Şirvani, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, söz konusu 120 milyar dinar rakamının kaynağına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şirvani, bu tutarın iki yıl önce iki tarafın maliye bakanlıkları arasındaki ön tahminler ve mutabakatlar doğrultusunda belirlendiğini, o dönemde fiilen elde edilen gelirlerin yarısını temsil ettiğini söyledi. Ancak son dönemdeki jeopolitik gerilimlerin bölgedeki ticaret akışını azalttığını ve IKBY ile Irak genelinde gümrük gelirlerinde ciddi düşüş yaşandığını belirten Şirvani, bu nedenle Erbil’in fiilen gerçekleşen gelirlerin yarısını gönderdiğini ifade etti. Buna karşın Bağdat’ın, gerçek gelirlerdeki düşüşü dikkate almadan eski sabit tutarın kesilmesinde ısrar ettiğini aktardı.
Ekonomist Helovan Hasni ise Bağdat’ın sabit mali yükümlülükte ısrar etmesinin son dönemde varılan petrol mutabakatlarını zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Mevcut koşullar altında IKBY’nin bu tutarı aylık olarak karşılamasının mümkün olmadığını belirten Hasni, bunun ancak memur maaşları, kamu çalışanlarının gelirleri ve temel hizmetler pahasına sağlanabileceğini ifade etti.
Hasni, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, “Bağdat’ın bu sabit kesinti ısrarı ikili ilişkileri ciddi şekilde zedeleyecek ve son petrol anlaşmalarını tehlikeye atacak” dedi. Ekonomik bir soru yönelten Hasni, “Eğer bölgesel koşullar düzelir ve IKBY’deki petrol dışı federal gelirler aylık 400 milyar dinar seviyesini aşarsa, Bağdat yine sadece 120 milyar dinarla mı yetinecek, yoksa gelir artışına paralel olarak daha fazlasını mı talep edecek?” ifadelerini kullandı.
Hasni ayrıca, bütçe yasasında yer alan ve fiilen gerçekleşen gelirlerin yarısının devredilmesini öngören düzenlemeye tam uyulmasının her iki taraf için de en adil ve mantıklı çözüm olduğunu vurguladı. Mevcut koşullarda sabit bir rakamın sürdürülmesinin Erbil için sürdürülemez olduğunu belirten Hasni, bunun ancak vatandaşların yaşam giderleri ve temel kamu hizmetlerinden fedakârlık edilerek karşılanabileceği uyarısında bulundu.
‘Gerçek harcama’ tuzağı
Bu bağlamda IKBY Maliye Bakanlığı, net rakamlarla tabloyu ortaya koyarak federal hükümetin son yedi yılda IKBY’nin toplam mali payının yalnızca yüzde 42’sini gönderdiğini açıkladı.
Bakanlığın resmi verilerine göre, egemenlik ve zorunlu harcamalar düşüldükten sonra IKBY’nin hak ettiği bütçe payı 79 trilyon Irak dinarını (yaklaşık 60,3 milyar dolar) aştı. Ancak Bağdat’ın bu tutardan yalnızca 33 trilyon dinarını (yaklaşık 25,2 milyar dolar) gönderdiği ve bu miktarın da yalnızca kamu çalışanlarının maaşları için kullanıldığı belirtildi. Buna karşılık federal hükümetin, IKBY’nin anayasal haklarından 48 trilyon dinardan (36,6 milyar dolar) fazlasını alıkoyduğu ifade edildi. Bakanlık, söz konusu dönemde herhangi bir işletme ya da yatırım harcamasının finanse edilmediğini, ayrıca 2019-2023 yılları arasında gönderilen ödemelerin büyük bölümünün Bağdat tarafından Erbil’in borcu olarak kayda geçirildiğini bildirdi.
Irak Petrol Bakanlığı (Bakanlığın internet sitesi)
IKBY Maliye Bakanlığı Hukuk Müşaviri Havari Kemal ise bu rakamlara ilişkin Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, “Biz bu kesintilerin anayasal güvence altındaki hakkımız olduğunu talep ediyoruz. Şu anda konu federal hükümetin gündeminde ve anayasal yükümlülüklere ne ölçüde uyacağına bağlı” ifadelerini kullandı.
Yapısal bozukluk
Krizin mali kökenlerine ilişkin olarak, IKBY Basın Enformasyon Dairesi tarafından Şarku’l Avsat’a sağlanan analiz raporunda, son yirmi yılın bütçe kalemleri incelenerek hem IKBY hem de ülke genelindeki mali istikrarı tehdit eden ciddi bir yapısal bozukluğa dikkat çekildi. Raporda, söz konusu sorunun temelinde “egemenlik harcamaları” kalemindeki olağanüstü genişleme ve sabit bütçe tahsisleri yerine ‘fiili harcama’ mekanizmasının getirilmesi olduğu ifade edildi.
‘Fiili harcama’ mekanizmasının, IKBY’nin yasal olarak bütçede belirlenmiş payını doğrudan alamaması anlamına geldiği belirtilen raporda, Erbil’e aktarılan tutarın Bağdat’ın sahada gerçekleştirdiği harcamalara göre değiştiği kaydedildi. Buna göre, Basra’da bir yatırım projesinin durması ya da federal hükümetin idari gerekçelerle harcamalarını azaltması halinde IKBY’nin payının da otomatik olarak düştüğü, bunun da bölgenin anayasal haklarını kağıt üzerinde kalan ve fiilen eriyen rakamlara dönüştürdüğü ifade edildi. Bu durumun özellikle kamu çalışanlarının maaşlarını, Erbil’in kontrolü dışında kalan değişkenlere bağımlı hale getirdiği vurgulandı.
Hükümet raporuna göre, egemenlik harcamalarının şişmesi nedeniyle IKBY yılda 8,7 trilyon Irak dinarı (6,59 milyar dolar) tutarında katkı sağlamak zorunda kalıyor. Ayrıca Irak’ın egemen borçlarının ödenmesinde yüzde 12,67’lik payı gereği yıllık 1,6 trilyon dinar (1,21 milyar dolar) daha ödemekle yükümlü tutuluyor. Buna karşılık IKBY’nin dış kredilerden aldığı payın yalnızca 62,4 milyar dinar (47,2 milyon dolar) olduğu belirtilen raporda, ‘çarpıcı bir mali paradoks’ olarak, bölgenin aldığı her 1 dolarlık krediye karşılık federal hükümetin başka bölgelerde yürüttüğü projelerden kaynaklanan borçlar için 26 dolar ödediği ifade edildi.
Siyasi baskının perde arkası
Kürt siyaset ve ekonomi analisti Dr. Saman Şali ise söz konusu karmaşık dosyanın ‘geçici uzlaşmalarla değil, Erbil ile Bağdat arasında kalıcı ve sağlam mutabakatlarla’ çözülmesi gerektiğini vurguladı. Şali, mevcut anlaşmazlıkların, geçmiş federal hükümetlerin bütçe ve maaş dosyalarını IKBY üzerinde siyasi ve ekonomik baskı aracı olarak kullanmasının bir sonucu olarak biriktiğini ifade etti.
Şarku’l Avsat’a konuşan Şali, Erbil’in geçmişte çalışan maaşları ve operasyonel giderlerini karşılamak için bağımsız petrol ihracatına yöneldiğini hatırlatarak, “Ancak 2023’ten itibaren bölge petrolü ve gelirlerini Bağdat’a teslim etme konusunda tam bir uyum gösterdi; buna rağmen federal hükümet karşı yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmedi” dedi.
Yeni Başbakan Ali ez-Zeydi liderliğinde kurulan hükümetle birlikte IKBY bütçe kalemlerine dokunulmayacağı ve maaş kesintilerine gidilmeyeceğine dair olumlu işaretler ve açıklamalar bulunduğunu belirten Şali, buna rağmen 120 milyar dinarlık sabit kesinti kararının derhal gözden geçirilmesi çağrısında bulundu. Şali ayrıca, bu dosyanın karşılıklı inceleme ve denetim mekanizmalarına tabi tutulması gerektiğini, federal gelirlerin gerçek miktarının ve yasal olarak aktarılması gereken yarısının net şekilde belirlenmesinin zorunlu olduğunu ifade etti. Federal hükümete, her yıl sonunda denetlenmiş kesin hesaplarını açıklama çağrısı yapan Şali, böylece gelir ve giderlerde şeffaflığın sağlanabileceğini söyledi. Ayrıca, IKBY’ye yönelik biriken mali kesintilerin yapılandırılarak ödenmesini önererek, iki taraf arasında yirmi yılı aşkın süredir devam eden kaynak krizinin sona erdirilmesi gerektiğini vurguladı.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
