Tunus Cumhurbaşkanı Said’den siyaset sahnesinde atılım

Diyalog çağrısı memnuniyetle karşılandı.

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
TT

Tunus Cumhurbaşkanı Said’den siyaset sahnesinde atılım

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)
Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said. (Reuters)

Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said, siyasi ve toplumsal kesimlerden katılım sağlanacak ‘dürüst ve adil bir ulusal diyalog’ başlatmaya hazır olduğunu duyurdu. Bunun önceki tecrübelerden tamamen farklı olacağını belirten Said, başta ülkedeki siyasi sistem ve seçim yasası olmak üzere çeşitli başlıkların ele alınacağını belirtti. Ancak Tunus Cumhurbaşkanı, ‘hırsızları’ ve halkın parasına el koyan ya da malını yurt dışına satanları söz konusu diyalogun dışında tuttu. Politikacılar ise, Said’in bu tavrını ‘siyasi sahnede bir atılım’ ve Tunus’ta iktidar yönetiminde ‘katılımcı demokratik sürece dönüş yolunda önemli bir adım’ olarak nitelendirdi.
Siyasi partiler ve insan hakları örgütleri söz konusu adıma yanıt olarak Said’in ‘ulusal diyalogu uzlaşı sağlanan bir vakitte gerçekleştirme ve ulusal bir konferans çerçevesinde uzlaşı önerilerini belirginleştirmeye uzanan yeni mekanizmalar ve formüller düzenleme’ taahhüdünün, siyasi krizin çözülmesi ve (parlamenter demokrasiye dönüş talep eden Avrupalılar ​​ve ABD’liler başta olmak üzere) dış baskılardan kaçınılması açısından önemli olduğunu vurguladılar.
İşçi Sendikası uzmanlarından oluşan bir ekip, Tunus’taki siyasi sistem ve partiler, dernekler ve fikir arayan kurumlara özel yasaya ek olarak yeni bir seçim yasası için bir vizyon hazırlıyor. Sendika liderleri, özellikle Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen 25 Temmuz kararlarının bir reform hareketini temsil ettiğini belirtirken, atılan adımların önemine dikkati çekti. Söz konusu liderler, Tunus sokaklarının önemli bir bölümünün Cumhurbaşkanı Said’in kararlarına desteğinin, onun ‘siyasi projesini indirmek ve rejimdeki arabulucu yapıların rolünü ortadan kaldırmak için bir görevi’ olmadığını gösterdiğini ifade etti.
İşçi Sendikası, Cumhurbaşkanı Said’in onayladığı olağanüstü hal önlemleri için zaman sınırı belirlenmesini talep ediyor. Gençlerle diyalog için bir zaman sınırı belirlemenin, partilerin geri kalanını bunun dışında tutmanın, belirsizliği gidermek ve Tunus’taki anayasal kurumlarda istikrarı yeniden sağlamak için yeterli olmadığını savunuyor.
Tunuslu siyasi analist Abdullatif el-Hanaşi, diyalogu kimin denetleyeceğini ve siyasi reform önerilerini kimin sunacağını belirlemek için Tunus Cumhurbaşkanı’ndan ek açıklamaların beklenmesi gerektiğini vurguladı. Hanaşi, yaptığı basın açıklamasında Nahda Hareketi de dahil olmak üzere tüm siyasi partileri ve aktif sosyal güçleri, düzenlenecek diyaloga dahil etmenin gerekliliğine dikkat çekti. Yetkili, ortak bir anlayış zeminine ulaşmak için siyasi diyalogun, farklı görüşlere açık olması gerektiğini kaydetti.
Tunus Cumhurbaşkanı geçen perşembe günü Başbakan Necla Buden’in huzurunda düzenlenen ikinci Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etti. Cumhurbaşkanı, Tunus’un iç işlerine müdahale girişimlerine karşı oluğunu yineledi. Ayrıca 2011 öncesi ve sonrası yolsuzluk, yasa dışı zenginleşme ve önceki rejimden yararlanma ile suçlananlarla cezai düzlemde uzlaşı sağlanması için bir proje ortaya koydu. Cumhurbaşkanı, bu uzlaşının özelliklerine ve ‘yağmalanan fonları geri alma ve bunları Tunus’ta kalkınma projeleri ve yatırımları gerçekleştirmek için kullanmada’ rolüne dikkat çekti.
Kays Said, kamu fonlarına el koyanları belirleme ve bölgeleri yoksulluk oranlarına göre sıralama taahhüdünde bulundu.
Diğer yandan Avrupa Parlamentosu (AP) geçen perşembe günü, Tunus’taki siyasi durumla ilgili bir kararı onayladı. Karar, 45’e karşı 534 oyla kabul edildi. 106 milletvekili çekimser oy kullandı. Kararda ‘Tunus’taki devlet kurumlarının normal işleyişine dönmesi ve kapsayıcı ulusal diyaloğun devam etmesi’ gerektiğine dikkat çekildi. Aynı şekilde AP üyeleri, ‘Cumhurbaşkanı’nın elinde aşırı güç toplanması’ konusundaki endişelerini de dile getirdi.
Nahda Hareketi liderlerinden Muhammed el-Kumani ise Tunus Parlamentosu’nun feshedilmemesinin ve Cumhurbaşkanı Said’in meclisin faaliyetlerini askıya almakla yetinmesinin, alınan olağanüstü önlemler kisvesi altında, yasama gücünü ‘ele geçirme girişimi’ olduğunu vurguladı. Kumani, söz konusu durumun Cumhurbaşkanı’nın erken seçim çağrısı yapmamasına ve hükümetin çalışmalarını denetleyecek yeni bir meclis oluşturmasına yol açtığının altını çizdi.



Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
TT

Refah Sınır Kapısı’nın açılışı beklenirken, işleyişiyle ilgili belirsizlikler devam ediyor

Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)
Refah Sınır Kapısı’nın Mısır tarafında bekleyen yakıt tankerleri ve insani yardım malzemesi yüklü tırlar (AFP)

Mısır ile Gazze Şeridi arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın açılmasının önündeki engel, İsrail’in son cesedin kalıntılarını bulmasının ardından aşıldı. Ancak kapının çalışma mekanizmasına ilişkin Mısır ile İsrail arasında istişareler sürüyor. Kapının yarın (cuma) ya da en geç pazar günü yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Mısırlı ve Filistinli iki bilgi sahibi kaynak, dün Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, sınır kapısının yakın zamanda açılmasına yönelik dikkat çekici bir beklenti olduğunu, nihai çalışma usullerinin ise önümüzdeki saatlerde Mısır-İsrail arasındaki mutabakatlarla belirleneceğini ifade etti.

Mısırlı kaynak, sınır kapısının işleyiş mekanizmasına dair Mısır, ABD ve İsrail arasında istişareler yürütüldüğünü belirterek, İsrail’in özellikle Gazze Şeridi’ne giriş mekanizması konusunda engeller koymasının beklendiğini, zira Tel Aviv’in yalnızca tehcir seçeneğini istediğini, buna karşılık Mısır’ın yaralıları ve ailelerini acil ve geçici olarak kabul etmeye hazır olduğunu söyledi.

Aynı kaynak, İsrail’in güvenlik gerekçeleriyle sınır kapısında karmaşık ve sıkı prosedürler uygulamasının da beklendiğini, kapının yalnızca bireylerin geçişine tahsis edileceğini kaydetti. Kahire’nin tutumunun ise sahadaki fiili duruma ve İsrail tarafından engellerle karşılaşılıp karşılaşılmayacağına göre şekilleneceğini belirtti.

Filistinli kaynak da sınır kapısının açılma tarihinin artık yakın olduğunu ifade ederek, bu konuda bir görüş ayrılığı bulunmadığını, özellikle Mısır ile İsrail arasında süren düzenleme ve mutabakatların beklendiğini söyledi. Kaynak, çalışma mekanizmasının ise henüz netlik kazanmadığını, ancak kapının 2005 Anlaşması uyarınca Avrupa denetiminde ve Filistin Yönetimi’nin katılımıyla işletileceğinin bilindiğini kaydetti.

Kaynak, belirsizliğin nedenini, geçmişte sınır kapısından Hamas’a bağlı İçişleri biriminin sorumlu olmasına bağlayarak, İsrail’in şu aşamada isim listelerini önceden teslim alıp incelemede ısrar ettiğini, Gazze Şeridi’nden çıkışlarda görece esneklik, bölgeye girişlerde ise sıkı denetimler uygulanmasını istediğini aktardı. Kahire’nin Washington ve Tel Aviv ile mutabakata varması halinde dahi, asıl belirleyici unsurun sahadaki uygulama olacağını vurgulayan kaynak, İsrail’in olası sıkılaştırmaları ve engellerine yönelik endişelere dikkat çekti.

Öte yandan, Refah Sınır Kapısı’nın açılma tarihi ve çalışma usulleri İsrail medyasında da kesinlik kazanmış görünmüyor. İsrail’in Haaretz gazetesi, güvenlik kaynaklarına dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı’nın yeniden açılması için hazırlıklarını tamamladığını bildirdi. Gazete, Avrupalı bir diplomata atıfla, Refah’tan geçişine izin verilecek Filistinlilerin sayısının hâlâ İsrail ile Mısır arasında müzakere edildiğini aktardı. İsrail merkezli Walla haber sitesi ise sınır kapısının pazar günü açılmasının mümkün olabileceğini yazdı.

defrgty6
Han Yunus'ta İsrail ordusu tarafından yıkılan binaların enkazı arasında top oynayan Filistinli bir kız çocuğu (AFP)

İsrail Ordu Radyosu, Refah Sınır Kapısı’nda uygulanması planlanan yeni çalışma mekanizmasına ilişkin olarak, Gazze Şeridi’ne giriş ve çıkışların öncelikle Mısır’ın onayını gerektireceğini, ardından isim listelerinin İsrail’e iletilerek onay alınacağını bildirdi.

Haberde, sınır kapısı içinde bir İsrailli güvenlik görevlisinin, Gazze Şeridi’nden Mısır topraklarına geçiş yapanları gözetlemekle görevli olacağı, bölgeden çıkan kişilerin doğrudan fiziki aramaya tabi tutulmayacağı ancak güvenlik denetimi altında geçiş yapacakları ifade edildi.

Geçiş mekanizmasına ilişkin rakamlar ise çelişkili. Şarku’l Avsat’ın İsrail medyasından aktardığına göre, Gazze Şeridi’ne günlük yaklaşık 150 kişinin girişine izin verilmesi, daha fazla sayıda kişinin ise bölgeden çıkış yapabilmesi öngörülüyor. Diğer sızıntılarda ise İsrail’in, sınır kapısının açılmasının ilk aşamasında Gazze Şeridi’ne döneceklerin sayısını günlük 50 kişiyle sınırlamayı planladığı belirtiliyor. Bu konunun, bugün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun üst düzey güvenlik yetkilileriyle yapacağı ve Gazze’deki yeni düzenlemelerin ele alınacağı güvenlik toplantısında netleşmesi bekleniyor.

Netanyahu’nun ofisi, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’nde kalan son İsrailli rehinenin cesedinin yerinin tespit edilmesine yönelik operasyonun tamamlanmasının ardından, Refah Sınır Kapısı’nın yalnızca bireylerin geçişi için yeniden açılacağını duyurmuştu. İsrail ordusu, açıklamadan saatler sonra söz konusu cesede ulaşıldığını bildirmişti.

Netanyahu dün, pazartesi günü cesedi İsrail’e getirilen Ran Gvili’nin cenaze törenine katılanlara hitaben yaptığı konuşmada, “Görevlerimizi tamamlamaya kararlıyız: Hamas’ı silahsızlandırmak ve Gazze Şeridi’ni silahsız bir bölge haline getirmek. Bunu başaracağız. Düşmanlarımız bilsin ki İsrail’e el kaldıran herkes çok ağır bir bedel ödeyecektir” dedi.

Filistinli siyaset analisti Dr. Eymen er-Rakab ise Netanyahu’nun meydan okuyan söylemlerinin ötesinde, Mayıs 2024’ten bu yana kontrolü altında tuttuğu Refah Sınır Kapısı’nı açmaktan başka bir seçeneği bulunmadığını savundu. Rakab, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Hamas’ın silahsızlandırılmasına ilişkin son açıklamaların ve benzeri çıkışların, sınır kapısının açılmasının uygulanmasını bekleyen tabloyu karmaşıklaştırmaya yönelik olduğunu belirtti. Rakab, söz konusu açılışın, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.


Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
TT

Şara ve Putin ikili ilişkileri güçlendirecek

Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)
Moskova'da dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara arasında gerçekleşen görüşmeden (EPA)

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında dün Moskova'da gerçekleşen, üç ay içinde ikinci kez yapılan görüşme, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden kurma arzusunu yansıtıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ilişkilerin "Başkan Şara'nın kişisel çabaları sayesinde somut ilerleme kaydettiğini" söyledi. Putin Şara'ya hitaben, "Yeniden yapılanma ve rehabilitasyon konusunda yapılacak çok iş olduğunu biliyorum... ve inşaat sektörü de dahil olmak üzere ekonomik kurumlarımız bu ortak çabaya tamamen hazır" dedi.

El-Şara ise Suriye'nin "geçtiğimiz yıl birçok aşama ve engeli aştığını, bunların en sonuncusunun da Suriye topraklarının birleştirilmesi sorunu olduğunu" söyledi. "Şam, bölgedeki yıkım halinden istikrar ve barışa geçişe bel bağlıyor" ifadesini kullandı.

İki cumhurbaşkanı yeniden yapılanma ve Suriye'nin kuzeydoğusundaki durumu görüşürken, görüşmenin açık bölümünde potansiyel olarak tartışmalı olabilecek noktalara değinmekten kaçındılar. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre bu noktalar arasında Suriye'deki Rus askeri üslerinin akıbeti veya Suriye kıyılarındaki durum yer alıyor; zira Rus topraklarında bulunan eski rejimin bazı kalıntılarının bölgedeki durumu alevlendirmeye çalıştığı yönünde suçlamalar da mevcut.


Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"
TT

Batı Şeria'da "savaş suçu"

Batı Şeria'da "savaş suçu"

İsrail dün Batı Şeria'daki saldırılarını artırarak, iki yıl boyunca kuzeye yoğunlaştırdığı saldırılarını Batı Şeria'nın orta ve güney kesimlerine de genişletti.

BM İnsan Hakları Ofisi dün, yerleşimcilerin, İsrail güvenlik güçlerinin desteği ve katılımıyla Filistinlilerin geniş bölgelerden zorla göç ettirilmesine yol açtığını ve bunun "savaş suçu teşkil ettiğini" belirterek uyarıda bulundu.

Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi Direktörü Ajith Sunghay, “İşgal altındaki Batı Şeria'da Filistinlilerin zorla yerinden edilmesi bir savaş suçudur ve insanlığa karşı suç teşkil edebilir” dedi.

Bu arada, Hamas kaynakları Şarku’l Avsat'a, ABD de dahil olmak üzere arabulucular aracılığıyla Refah sınır kapısının bu hafta içinde açılacağına dair güvenceler aldıklarını ve bugünün (Perşembe) en muhtemel tarih olduğunu vurguladı.

Ancak İsrail'deki haberler açılış tarihi konusunda çelişkili; İsrail Yayın Kurumu bugün açılacağını doğrularken, Walla web sitesi açılışın önümüzdeki pazar günü gerçekleşeceğini belirtti.